Predikanten Hersteld Hervormde Gemeente Staphorst: Een Overzicht

De Hersteld Hervormde Gemeente (HHG) te Staphorst kent een rijke geschiedenis, waarin de rol van predikanten centraal staat. Hoewel de gemeente momenteel één predikant telt, wordt de roep om meer geestelijke leiding, gezien het grote aantal leden, regelmatig gehoord. Dit overzicht biedt informatie over de predikanten die de HHG Staphorst hebben gediend, de historische context van de kerk en de discussie rondom het aantal predikanten.

Historische Context van de Hersteld Hervormde Gemeente Staphorst

De Dorpskerk te Staphorst is een van de grootste kerken van Nederland, gemeten naar het aantal zitplaatsen. Per 1 januari 2012 telde de gemeente 4.775 leden, waarmee het de grootste bevindelijk-gereformeerde gemeente van Nederland is. Een deel van de vrouwen in Staphorst draagt nog de traditionele klederdracht, wat bijdraagt aan het unieke karakter van de gemeente.

De geschiedenis van de kerk in Staphorst gaat terug tot vóór 1282. De eerste kerk stond op het oudste kerkhof aan het Kerkenland, nabij het Rienkskanaal. In 1436 werd een nieuwe stenen kerk gebouwd bij het nu nog bestaande kerkhof aan de Olde Kerkhofsweg. Dit bedehuis, gewijd aan de heilige Nicolaas, was georiënteerd en had een afmeting van ongeveer 20 bij 35 meter. De kerk beschikte over twee klokken, gehangen in een klokkenstoel.

In 1752 kwamen de ontginners met hun woningen tot aan de postweg Hasselt-Groningen. De bewoners hadden echter niet de financiële middelen om een nieuwe kerk te bouwen te midden van de boerderijen. Vanwege de groeiende klachten over de ongunstige ligging van de kerk, bood Antoni Frederik Coning uit Hasselt, die zijn jeugdjaren in het naburige Rouveen had doorgebracht, een bedrag van 3500 gulden voor de verplaatsing van de kerk. Eind juni 1752 werd begonnen met de bouw van een nieuwe kerk op een ruim plein, tegenover het Pastoryhuys. Het kerkgebouw, een kruiskerk, was al voor de winter klaar en op 17 december 1753 hield dominee Putman er zijn eerste predikatie.

De huidige kerk is gebouwd tussen 1952 en 1954, omdat de voorgaande kerk te klein bleek voor de groeiende gemeente. De toren van de oude kerk uit 1763 is blijven staan. Deze kerktoren is een rijksmonument en is eigendom van de burgerlijke gemeente, niet van de kerk.

Het kerkgebouw, van het Haagse hallentype, is in de loop van 1991 en 1992 aanzienlijk vergroot. Het had met 1400 zitplaatsen te weinig capaciteit. Voor deze verbouwing is een naastliggende boerderij gesloopt. De pastorie tegenover de kerk ontving in 2007 het predicaat Gemeentelijk Monument van het jaar.

Predikanten die de HHG Staphorst hebben gediend

De lijst van predikanten die de HHG Staphorst hebben gediend, is lang en omvat diverse namen met hun bijbehorende dienstjaren of beroepsperiodes. Hieronder volgt een overzicht, geordend op basis van de beschikbare informatie, met vermelding van de namen en, waar mogelijk, de periodes van hun dienstbaarheid:

Predikanten met vermelding van hun initialen en soms aantal beroepen

• ds. A.
• ds. R.
• ds. L.
• ds. T.
• ds. J.
• ds. E.
• ds. J.
• ds. D.
• ds. A.
• ds. C.
• ds. A.
• ds. P.
• ds. P.
• ds. H.
• ds. J.H.
• ds. H.
• ds. T.
• ds. J.A.
• ds. G.
• ds. J.
• ds. C.H.
• ds. J.
• ds. G.
• ds. H.
• ds. C.J.
• ds. J.L.
• ds. E.J.
• ds. H.A.
• ds. D.E.J.
• ds. J.H.
• ds. P.
• ds. J.
• ds. D.T.
• ds. J.
• ds. P.J.
• ds. K.
• ds. S.
• ds. T.

Predikanten met vermelding van hun volledige namen en soms dienstdata

• ds. A. Fabritius (Antonius)
• ds. R. Uiterwijk (Rudolf)
• ds. L. Hanecamp (Lambertus)
• ds. T. Noortberg (Theodorus)
• ds. J. van Stegeren (Joachim)
• ds. E. van Stegeren (Engelbertus)
• ds. J. Struijs (Johannes)
• ds. D. Frantsius (David)
• ds. A. Putman (Abraham) - predikant in 1753
• ds. C. van Dam (Cornelis)
• ds. A. van der Voort (Arnoldus)
• ds. P. Adama (Piërius)
• ds. P. van der Haar (Pieter)
• ds. H. Alfering (Hendrik)
• ds. J.H. Jolink (Johannes Henricus)
• ds. H. de Holl (Hendrik)
• ds. T. van Rhee (Theodorus)
• ds. J.A.
• ds. G. Landweer (Geert)
• ds. J. Verweij (Jacob)
• ds. G. van Dorssen (Gerrit)
• ds. H. Doornveld (Harmen)
• ds. C.J. Leenmans (Casimier Johannes)
• ds. J.L. Tichelaar (Johan Louis)
• ds. E.J. Homoet (Evert Jan)
• ds. H.A. Heijer (Hendrik Antoon)
• ds. D.E.J. Hupkes (Dirk Evert Jan)
• ds. J.H. van Paddenburgh (Jan Hendrik)
• ds. P. Kruijt (Pieter)
• ds. J. Kraaij (Joannes)
• ds. D.T. Keck (Diederik Theodorus)
• ds. J. Bus (Jan)
• ds. P.J. Dorsman (Pieter Jan)
• ds. K. Veldman (Klaas)
• ds. S. de Jong (Sijmen)
• ds. T. de Jong (Tjitze) - overleden kort voor de discussie
• ds. B. Reinders (Bartelmeüs)
• ds. H.J. van Marle

Data van beroepen en aannames

• 02-09-1766: T.A.
• 30-09-1766: A.
• 11-11-1778: J.A.
• 10-02-1779: C.A.W.
• ??-03-1779: P.
• 29-11-1792: N.H.
• 23-02-1793: H.
• 10-07-1793: H.
• 13-11-1795: J.H.
• 07-10-1799: H.
• 22-06-1809: O.
• 12-09-1809: H.L.
• 11-10-1809: A.
• 02-01-1810: T.
• 25-02-1824: H.J.
• 08-04-1824: J.A.
• ??-11-1843: H.
• ??-01-1844: J.J.
• ??-03-1844: C.D.L.
• ??-04-1844: G.A.
• ??-06-1844: J.C.
• ??-08-1844: J.H.A.C.
• ??-10-1844: G.
• ??-01-1859: W.A.
• ??-03-1859: A.
• ??-04-1859: G.J.
• ??-06-1859: J.
• ??-08-1859: M.
• ??-09-1859: W.
• ??-11-1859: J.A.
• ??-12-1859: W.
• ??-02-1860: H.A.
• ??-04-1860: A.P.A.
• ??-05-1860: G.A.
• ??-06-1860: F.J.
• ??-07-1860: J.
• ??-09-1860: J.H.A.C.
• ??-10-1860: H.J.
• ??-11-1860: H.
• ??-01-1861: H.W.A.
• ??-01-1861: J.
• ??-03-1869: C.H.
• ??-11-1872: P.
• ??-12-1872: E.A.
• ??-01-1873: W.J.
• ??-03-1873: H.
• ??-04-1873: J.
• ??-05-1873: J.J.
• ??-06-1873: H.J.P.
• ??-07-1873: J.
• ??-08-1873: J.
• ??-07-1880: W.R.
• ??-08-1880: F.
• ??-09-1880: D.
• ??-10-1880: J.E.
• ??-11-1880: E.A.
• ??-12-1880: P.
• ??-02-1881: G.
• ??-12-1883: G.
• ??-02-1884: H.
• ??-08-1886: J.
• ??-09-1886: J.
• ??-10-1886: G.
• ??-12-1886: C.J.
• ??-12-1888: W.
• ??-01-1889: J.L.
• ??-09-1890: C.
• ??-12-1890: C.J.
• ??-01-1891: J.
• ??-03-1891: C.
• ??-04-1891: A.
• ??-05-1891: C.
• ??-06-1891: E.J.
• ??-06-1897: A.
• ??-08-1897: D.M.
• ??-09-1897: J.
• ??-10-1897: J.D.
• ??-11-1897: W.
• ??-12-1897: A.
• ??-01-1898: G.
• ??-02-1898: J.A.
• ??-03-1898: J.
• ??-05-1898: E.H.
• ??-08-1898: J.
• ??-10-1898: J.
• ??-11-1898: H.A.
• ??-07-1908: A.
• ??-08-1908: B.
• ??-09-1908: J.G.
• ??-10-1908: J.A.
• ??-11-1908: D.E.J.
• ??-05-1914: P.
• ??-08-1914: P.
• ??-09-1914: S.
• ??-10-1914: A.
• ??-11-1914: J.M.P.
• ??-12-1914: W.
• ??-01-1915: S.
• ??-02-1915: J.H.
• ??-02-1919: P.
• ??-01-1922: J.D.
• ??-02-1922: P.
• ??-03-1922: W.J.
• ??-05-1922: H.J.
• ??-06-1922: J.
• ??-08-1922: P.
• ??-09-1922: B.N.B.
• ??-10-1922: J.G.
• ??-11-1922: J.
• ??-01-1923: I.
• ??-02-1923: J.
• ??-03-1930: D.T.
• ??-07-1943: J.R.
• ??-12-1943: J.R.
• ??-02-1944: I.
• ??-05-1944: J.
• ??-04-1952: J.R.
• ??-05-1952: P.J.
• ??-06-1982: S.
• 11-01-1983: K.
• 25-08-1987: W.J.
• 21-09-1987: S.
• 10-06-1992: Tj. de Jong

Discussie over het aantal predikanten in Staphorst

Een terugkerende vraag binnen de gemeente en daarbuiten betreft het relatief geringe aantal predikanten dat de HHG Staphorst bedient, zeker in verhouding tot het grote aantal leden. De vraag "Weet iemand waarom de Hersteld Hervormde Gemeente te Staphorst 'slechts' één predikant heeft, terwijl deze gemeente in totaal maar liefst 4693 leden (volgens het kerkelijk jaarboek 2013) heeft?" werd recentelijk gesteld op een forum.

Als mogelijke reden werd aangedragen dat "onlangs ds. Tj. de Jong is overleden" en dat "de beroepbare predikanten in de Herst. Herv. niet al te dik gezaaid zijn". Een andere reactie suggereerde dat een gemeente van bijna 5000 leden "ook nog veel te groot voor 2 predikanten" is.

Er werd ook opgemerkt dat op deze vraag "alleen een juist antwoord van een k.r. lid van deze kerk kan komen". Een mogelijke visie op de taakverdeling binnen de gemeente is dat het aantal predikanten niet te hoog hoeft te zijn, "mits de predikant zich vooral beperkt tot lid zijn van de kerkenraad en preken en er een pastoraal team en voldoende kerkenraadsleden zijn om pastorale bezoeken, ziekenbezoek enz grotendeels over te nemen". Hierbij werd de aanvulling gemaakt dat "de gemeente natuurlijk in 1 groot kerkgebouw past", wat impliceert dat de predikant "vrijwel alleen hoeft te preken", maar dat "alles wat dan niet past, alle wat minder bijzondere zaken moet je dan uitbesteden".

De mogelijkheid van 'papieren leden' werd ook geopperd: leden die altijd papieren lid waren van de hervormde kerk en automatisch zijn overgeschreven naar de HHK, maar niet actief de kerk bezoeken. Dit zou een verklaring kunnen zijn voor het hoge ledenaantal zonder dat dit een evenredige druk op de pastorale zorg legt.

Wijkindeling en pastorale zorg

De gemeente is ingedeeld in verschillende wijken om de pastorale zorg te structureren. De beschikbare informatie over de wijkindeling omvat:

• Wijk A - Ouderling A. Bouwman / Diaken C.
• Wijk B - Ouderling H. Oude Rijksweg Noord - vanaf Geerligsland tot Lichtmis (even nummers vanaf nr. ...).
• Wijk C - Ouderling D.J. Koppelman / Diaken J. J.C. Verdere uitbreiding vanaf J.C. Industrieweg, zuidzijde vanaf J.C.
• Wijk D - Ouderling W. de Haan / Diaken J.
• Wijk E - Ouderling R. Heide / Diaken J.
• Wijk F - Ouderling R. Compagner / Diaken H.J.
• Wijk G - Ouderling J. Mussche / Diaken L.
• Wijk H - Ouderling R. Mulder / Diaken J.
• Kern Zuid - tussen Muldersweg (Muldersweg zelf niet) - Gemeenteweg - Westerparallelweg - J.C.
• De bewoners in de verzorgings- en verpleeghuizen vallen ook onder de pastorale zorg.

Er zijn nog een aantal boekjes van de wijkindeling over, wat suggereert dat dit een gedetailleerd en lopend proces is.

tags: #predikanten #hhk #staphorst