Kerken in Nederland financieren hun activiteiten grotendeels zelf, zonder overheidssteun. De inkomsten worden gegenereerd via vrijwillige bijdragen van leden, giften en soms opbrengsten uit kerkelijk vermogen zoals woningen of landerijen. Deze opbrengsten worden aangewend voor het werk van de gemeente.
Een aanzienlijk deel van de ontvangen inkomsten wordt besteed aan pastoraat, waaronder salarissen voor predikanten en kerkelijk werkers, en aan de organisatie van kerkelijke activiteiten. Daarnaast worden middelen ingezet voor het onderhoud van kerkelijke bezittingen, zoals gebouwen, energiekosten, belastingen en verzekeringen. Ook de kosten van de eigen organisatie, zoals salarissen voor koster en ander personeel, vrijwilligers en bijdragen aan landelijk kerkelijk werk, worden hieruit gefinancierd.
Financiële Overzichten van Kerkelijke Gemeenten
Onderstaande tabellen geven inzicht in de begrote en werkelijke ontvangsten en uitgaven van kerkelijke gemeenten, met specifieke voorbeelden van Ichthuskerk Amersfoort en ICF gemeenten Amersfoort.
Ichthuskerk Amersfoort: Begroting en Werkelijke Cijfers
De financiële staat van de Ichthuskerk Amersfoort toont de volgende begroting en werkelijke cijfers voor 2024 en 2023:
| BATEN | Begroting 2024 | Werkelijk 2024 | Begroting 2023 | Werkelijk 2023 |
|---|---|---|---|---|
| Collecten | 14.000 | 16.584 | 15.500 | 15.440 |
| Collecten landelijke kassen en diaconie | 21.725 | 28.757 | 24.100 | 29.064 |
| Vaste vrijwillige bijdragen & giften | 137.000 | 130.584 | 142.500 | 137.851 |
| Overige externe baten (zoals huur, rente) | 23.600 | 33.508 | 19.687 | 29.770 |
| Incidentele baten | 0 | 8.477 | 0 | 11.267 |
| Totaal baten | 196.325 | 217.910 | 201.787 | 223.392 |
| LASTEN | Begroting 2024 | Werkelijk 2024 | Begroting 2023 | Werkelijk 2023 |
|---|---|---|---|---|
| Salarissen en vergoedingen | 82.500 | 72.457 | 81.600 | 81.655 |
| Afdracht landelijke kassen | 33.679 | 33.841 | 30.318 | 35.313 |
| Door te betalen diaconie-collecten | 11.500 | 13.748 | 10.500 | 14.365 |
| Gebouwgebonden kosten | 50.217 | 27.775 | 68.917 | 33.443 |
| Overige gemeente kosten | 17.515 | 18.870 | 18.457 | 15.955 |
| Kantoorkosten | 3.500 | 3.429 | 4.500 | 6.814 |
| Incidentele kosten | 35.000 | 35.000 | 35.000 | 35.000 |
| Totaal lasten | 233.911 | 205.120 | 249.292 | 222.545 |
| Exploitatieresultaat | -37.586 | 12.790 | -47.505 | 847 |
ICF Gemeenten Amersfoort: Begroting en Werkelijke Cijfers
De financiële staat van ICF gemeenten Amersfoort toont de volgende begroting en werkelijke cijfers voor 2024 en 2023:
| BATEN | Begroting 2024 | Werkelijk 2024 | Werkelijk 2023 |
|---|---|---|---|
| Bijdragen particulieren | 73.300 | 77.873 | 76.224 |
| Bijdrage kerken | 22.000 | 30.136 | 19.367 |
| Ontvangsten voor derden | 5.232 | 18.433 | |
| Baten onroerende zaken | 100 | ||
| Totaal baten | 95.300 | 114.928 | 113.885 |
| LASTEN | Begroting 2024 | Werkelijk 2024 | Werkelijk 2023 |
|---|---|---|---|
| Personeelskosten | 83.824 | 85.967 | 101.651 |
| Projectkosten | 8.205 | 3.725 | 8.677 |
| Diaconale uitgaven | 2.506 | 67 | |
| Kerkelijke gebouwen | 39.200 | 41.044 | 57.434 |
| Kantoorkosten | 6.000 | 5.980 | 7.385 |
| Door te betalen | 5.232 | 18.433 | |
| Incidenteel | -1.346 | ||
| Totaal lasten | 137.229 | 143.108 | 193.647 |
| Exploitatieresultaat | -41.929 | -28.180 | -79.762 |
Richtlijnen en Discussie over Predikantensalarissen
Er bestaat discussie over de hoogte van de salarissen van predikanten. Een gangbare mening is dat deze niet te hoog moeten zijn. Voor de Gereformeerde Gemeente (GG) wordt een gemiddeld HBO-salaris als acceptabel beschouwd. Daarnaast wordt het treffen van een normale pensioenregeling benadrukt.
Een voorstel is om een variabel component toe te voegen aan de beloning, gebaseerd op het aantal gewerkte uren. Dit zou de beloning marktconform maken en de prestatie beter weerspiegelen, aangezien een predikant van een grotere gemeente (bv. 2.000 leden) meer werkdruk kan hebben dan die van een kleinere gemeente (500 leden).
De overweging om geen hoger salaris toe te kennen, is gebaseerd op de vrees voor perverse prikkels en mogelijke aantasting van de integriteit. De Bijbeltekst in 1 Korintiërs 9:12, waarin Paulus aangeeft zo min mogelijk te teren op de zaken van gemeenteleden, wordt hierbij als leidraad genomen.
Hoewel predikanten wel degelijk beloning mogen ontvangen, wordt het Pro Deo (om niet) werken als een hoger ideaal gezien. Desalniettemin wordt erkend dat veel pastorieën niet weelderig zijn.
Vergelijkingen en Relativiteit van Salarissen
Er wordt een vergelijking gemaakt met salarissen in andere sectoren. Zo wordt genoemd dat een MBO-4 medewerker op 30-jarige leeftijd een bruto maandsalaris van €6.000 kan verdienen. Dit wordt echter gerelativeerd door te stellen dat opleidingsniveau niet alles zegt en dat de leefomgeving (bv. dure huizen in de buurt waar bouwvakkers wonen) ook een rol speelt.
De discussie over salarissen wordt ook gekoppeld aan de transparantie en controle op inkomsten, met name in sectoren waar mogelijk zwartwerk plaatsvindt, zoals bij sommige bouwvakkers. Dit staat in contrast met de salarissen binnen de kerk.
Het traktement binnen de Christelijke Gereformeerde Kerken (CGK) wordt over het algemeen als niet hoog beschouwd. Er wordt gesuggereerd dat de Gereformeerde Gemeenten (GG) en de Hersteld Hervormde Kerken (HHK) mogelijk beter voor hun predikanten zorgen dan de CGK en de Nederlandse Hervormde Kerk (NHK), hoewel dit laatste beeld mogelijk niet helemaal accuraat is.
De opmerking dat bouwvakkers soms hun eigen huis bouwen in hun vrije tijd, met hulp van collega's, illustreert hoe inkomsten en werkzaamheden soms minder transparant zijn.
Een kritische noot wordt geplaatst bij de vergelijking met andere beroepen, waarbij wordt gesteld dat de argumentatie soms te kort door de bocht is. De vraag wordt gesteld waarom dit specifiek voor dominees geldt en niet voor andere beroepen zoals bouwvakkers, tandartsassistenten of docenten.
CAO-richtlijnen en Salarisstructuren
De Vereniging van Predikanten en Evangelisten (VPE) hanteert de CAO Welzijn & Maatschappelijke Dienstverlening als leidraad voor salarissen en emolumenten.
Salaristabellen voor Predikanten/Voorgangers
Er worden verschillende schalen onderscheiden voor pastors/voorgangers, afhankelijk van hun opleidingsniveau en leidinggevende taken:
- Schaal 8: (Junior) pastor op HBO-/bachelorniveau (zelfstandig of in teamverband).
- Schaal 9: (Senior) pastor op HBO-/bachelorniveau (leidinggevend aan een team).
- Schaal 10: (Junior) pastor op WO-/masterniveau (zelfstandig of in teamverband).
- Schaal 11: (Senior) pastor op WO-/masterniveau (leidinggevend aan een team).
Inschaling in schaal 9 of 11 volgt zodra er sprake is van leidinggeven aan andere pastores en/of kerkelijk werkers.
Voor pastores/voorgangers die door de fiscus als (pseudo-)ondernemer zijn aangemerkt, wordt het bruto maandsalaris volgens de CAO Welzijn & Maatschappelijke Dienstverlening vermenigvuldigd met een factor 1,5. Deze maandvergoeding is inclusief vakantietoeslag, eindejaarsuitkering, tegemoetkoming in ziektekosten, en compensatie voor pensioenvoorziening, langdurige arbeidsongeschiktheid, werkloosheid en sabbatical leave.
Salaristabellen voor Overige Kerkelijke Werkers
Voor overige kerkelijke werkers die uitsluitend als werknemer werkzaam zijn en niet onder een Nederlandse CAO vallen, gelden de volgende schalen:
- Schaal 1: Assistent beheerder; huishoudelijk medewerker.
- Schaal 2: Telefonist/receptionist.
- Schaal 3: Nachtwaker.
- Schaal 4: Administratief/secretarieel medewerker 1.
- Schaal 5: Administratief medewerker 2; beheerder; secretaresse 2.
- Schaal 6: Activiteitenbegeleider; beleidsmedewerker 1; kok; secretaresse 3; systeembeheerder.
- Schaal 7: Administratief medewerker 3; zakelijk leider.
- Schaal 8: Agogisch werker; buurtwerker; cultureel-maatschappelijk werker; missionair-diaconaal werker; educatief werker; gemeenteopbouwwerker; jeugdwerker; pastoraal werker; pedagogisch werker; toerustingswerker; zendingswerker.
De functie van jeugdwerker wordt, uitgaande van een HBO-werk-/denkniveau, ingeschaald in schaal 8 conform de CAO.
Administratieve Ondersteuning en Verevening van Predikantslasten
De centrale traktementsadministratie ondersteunt de gemeenten door de dienstenorganisatie de traktementen, gratificaties, vergoedingen en wachtgelden te laten berekenen en uitbetalen. Dit gebeurt onder inhouding en afdracht van pensioenpremies en woonbijdragen.
Via een omslagregeling worden de kosten van predikantstraktementen en -pensioenen zo over de gemeenten verdeeld dat elke predikant voor elke gemeente even duur is. Dit faciliteert de mobiliteit van predikanten, doordat gemeenten elke gewenste predikant kunnen beroepen zonder extra kostenconsequenties, en predikanten zich zonder inkomensverlies door elke gemeente kunnen laten beroepen.
Er is sprake van een proponentenkorting per fulltime beginnend predikant per jaar gedurende een bepaalde periode.
tags: #predikants #salaris #richtlijnen #cgk