De Roep tot Waakzaamheid en Geloof
Vandaag spreekt Jezus over waakzaamheid. De waakzaamheid waar Hij over spreekt, maakt dat we beter luisteren en beter kijken. De opdracht van de Vader aan ons is duidelijk: "Luister naar Jezus", luister naar Gods Zoon. Dit thema van luisteren en gehoorzamen komt ook naar voren in de lezingen. De eerste lezing vertelt hoe de nacht van de uittocht uit Egypte werd aangekondigd aan Mozes. Mozes heeft geluisterd naar Gods boodschap en deze doorgegeven aan het volk. Het volk heeft vervolgens naar Mozes geluisterd en is op weg gegaan. In de tweede lezing, uit de brief aan de Hebreeën, lezen we hoe Abraham door het geloof gehoor gaf aan de roeping van God en op weg ging. Abraham luisterde naar God, hoorde Zijn stem en gaf gehoor aan die oproep. Daar begint het geloof van Abraham; hij vertrouwt op dat Woord, aanvaardt het als iets dat hij niet kan en mag afwijzen. Hij gelooft dat dit Woord het licht is op zijn pad, de wegwijzer voor zijn leven, zijn weg naar de toekomst.
Hoe kunnen we God verstaan? Is het mogelijk dat wij net als Abraham die stem van God zo verstaan dat we op weg durven gaan, stappen zetten naar de toekomst die God ons wijst? Ja, dat kan, maar het is geen luisteren met de oren alleen. Het echte luisteren gebeurt in ons hart, in onze ziel. Dit luisteren is ook een soort zoeken, je afvragen wat een woord of een gebeurtenis betekent. Je kunt met andere woorden ziende blind zijn en horende doof. Dus klinkt toch de vraag: kunnen wij leren luisteren? Ja, dat kan, maar er is een voorwaarde: het kost moeite, het vraagt inspanning.
Maria: Een Leermeesteres in Luisteren en Overwegen
De parabel van Jezus over de zaaier illustreert het belang van luisteren en zien, van het willen begrijpen wat een woord of gebeurtenis betekent. In dit opzicht is Maria, de Moeder van Jezus, onze leermeesteres. Van haar staat geschreven bij Lucas: "Maria bewaarde al deze woorden in haar hart en overwoog ze bij zichzelf" (Lucas 2, 19). Maria overwoog de woorden van de herders, die vertelden wat ze hadden gezien en gehoord. Ook zij hadden gehoor gegeven aan het woord van de engelen en waren op weg gegaan naar de stal. Niet iedereen reageerde op dezelfde manier op deze woorden; velen waren verwonderd. Luisteren is niet alleen een woord horen of lezen. Abraham kwam tot geloof omdat hij het Woord aanvaardde. Maria geloofde de engel op zijn Woord. De herders geloofden de engelen. De apostelen hoorden Jezus' roepstem: "Kom volg mij".
Waakzaamheid, Liefde en het Koninkrijk van God
In het evangelie van vandaag komt daar nog iets bij: luisteren heeft te maken met waakzaamheid. Hoor ik de Heer daar komen? Is dat de Heer die iets tegen mij zegt? Ben ik bereid om op zijn woord te reageren en met Hem mee te gaan? En voor waakzaamheid is liefde nodig, het verlangen om Zijn Woord te horen en uit liefde bereid zijn op Zijn Woord in te gaan. Waakzaam luisteren, zoals Abraham, Mozes, Maria, de apostelen en de heiligen. Laten we bij hen in de leer gaan, dan zullen wij Gods Woord steeds beter verstaan en begrijpen en steeds duidelijker de weg zien die Hij wijst.
God is geen strenge rechter, maar een liefdevolle Vader die ons Zijn Koninkrijk wil geven. Hij roept ons echter op om waakzaam te zijn. Dit betekent niet de hele nacht wakker blijven, maar een houding van het hart, van ons christen zijn. Jezus vraagt ons om aandachtig te leven, met een hart dat open staat voor God en voor de mensen om ons heen. We moeten niet zozeer met onszelf bezig zijn dat we alles uit het oog verliezen. We moeten waakzaam zijn, zodat we God de Heer niet vergeten, ons het Koninkrijk niet toe-eigenen en onze macht niet misbruiken. Wij zijn immers geen eigenaars, maar beheerders en dienaren van het Koninkrijk. We dragen verantwoordelijkheid, dus moeten we zorgzaam zijn, want "waar uw schat is, daar zal ook uw hart zijn", zegt Jezus.
Jezus vraagt ons om te leven op zo'n manier dat we op elk moment klaar zijn om Hem, om God te ontmoeten. Dit geldt niet alleen voor het einde van ons leven, maar ook voor de kleine momenten van elke dag. Momenten dat we Jezus ontmoeten in mensen die we tegenkomen, in situaties waarin we liefde kunnen tonen, in ogenblikken van stilte en gebed. Jezus vraagt daarbij geen heldendaden, maar kleine daden van liefde, inzet en aandacht: een vriendelijk woord, een luisterend oor, eerlijk zijn, iemand helpen zonder iets terug te vragen. Dat zijn tekenen van waakzaamheid, tekenen van liefde.
De Schat in de Hemel en het Actieve Wachten
We zijn niet op aarde om alleen voor onszelf te zorgen. We hebben een taak, een roeping, een opdracht. Ieder van ons, jong of oud, man of vrouw, arm of rijk, ziek of gezond: we zijn er niet alleen voor onszelf. Ons leven heeft betekenis voor God en voor onze medemensen. Jezus zegt: wees niet bang. Leven met liefde, met open ogen en een open hart, maakt ons tot een waakzame dienaar. Het geloof is een vaste grond van wat wij hopen, het overtuigt ons van de werkelijkheid van onzichtbare dingen. Laten we dus waakzaam leven in gebed en in vrede, vol geloof en vol liefde op weg naar Gods Koninkrijk van liefde, vrede en vreugde.
Jezus leert ons hoe het Rijk van God in ons leven een grote schat kan worden. Hij roept ons op om waakzaam te zijn en ons voor te bereiden op Zijn terugkomst. Dit 'actieve wachten' is niet tevergeefs. Het geloof is niet alleen iets van het hoofd, van het verstandelijk aanvaarden van bepaalde geloofspunten. Het geloof is meer: het is je richten op God die liefde is, je vertrouwen stellen in wat Hij ons leert, en die relatie met God zoeken en koesteren als een kostbare parel. Echt geloof is actief en maakt ons betrokken bij de dingen van God.
Jezus zegt: "Weest niet bevreesd, kleine kudde; het heeft uw Vader behaagd u het Koninkrijk te schenken. Verkoopt uw bezittingen en geeft aalmoezen; verschaft u beurzen die niet verslijten, en verwerft een onuitputtelijke schat in de hemel, waar geen dief komt en geen mot hem bederft. Waar uw schat is, daar zal ook uw hart zijn." Dit betekent dat we onze prioriteiten moeten stellen op het hemelse, het eeuwige, in plaats van op aardse bezittingen.
Geloofsgetuigen en de Belofte van het Leven
De eerste lezing uit het boek Wijsheid roept de tijd van de uittocht uit Egypte in gedachten. De voorouders hadden in moeilijke tijden hun vertrouwen geleerd stellen op de levende God. De tweede lezing uit de brief aan de Hebreeën herinnert ons aan geloofsgetuigen zoals Abraham en Sara, die door het geloof gehoor gaven aan Gods roeping en op weg gingen naar een beter, hemels vaderland. Zij leefden in geloof, in vertrouwen op het visioen van God.
Het evangelie benadrukt het belang van waakzaamheid en voorbereiding op de terugkomst van de Heer. Dit wachten is niet passief afwachten, maar een actief leven in geloof, hoop en liefde. Het gaat om het zetten van stappen die voortvloeien uit ons geloof, om beslissingen te nemen die ons dichter bij God brengen. De oproep is om onze lendenen omgord en de lampen brandend te houden, klaar om de Heer te ontmoeten, zowel in de kleine momenten van het dagelijks leven als bij de uiteindelijke ontmoeting.
Koning Josafat
Abraham verliet zijn vaderland en ging op zoek naar het Beloofde Land, hoewel hij geen flauw idee had waar hij heen moest gaan. Wij kunnen dat ook doen. Wij weten dat God van ons houdt, dat wij op Hem kunnen vertrouwen, dat ons 'actieve wachten' niet tevergeefs zal zijn. We worden ondersteund door vele heiligen en gewone, diepgelovige medemensen die met volharding op God hebben gewacht, maar in de tussentijd wel plannen hebben gemaakt en uitgevoerd.
De verhalen van Lazarus, de opwekking door Jezus, worden vaak gelezen in de uitvaartliturgie. Dit is zinvol, maar we lopen het gevaar 'eeuwig leven' vooral te zien als iets dat begint na de dood. Voor Johannes is er geen scheiding tussen nu en later. Wie in Jezus gelooft, heeft nu al het eeuwig leven. Het plaatst je in een heden dat een toekomst heeft, die nooit gesloten wordt. Wie in Hem gelooft, heeft geen dood meer te vrezen.
Gebed en Voorbeden
Wij bidden voor de Kerk, om een houding van waakzame liefde die ons bereid maakt om te luisteren. Wij bidden om het licht van de Heilige Geest, de Geest van wijsheid en inzicht, opdat alle gelovigen het Woord verstaan dat ons de weg wijst door het leven. Wij bidden voor de wereld, dat waakzaamheid zich niet richt op economie, bezit en eigenbelang, maar op een menswaardig bestaan voor alle mensen. Wij vragen dat God de harten van de regeringsleiders mag raken met Zijn wijsheid en liefde, dat zij luisteren naar Gods stem en de weg op gaan naar wereldwijde vrede. Wij bidden voor vluchtelingen en vreemden die op zoek zijn naar een veilige toekomst. Dat zij verzekerd mogen zijn van een menswaardige opvang. Wij bidden dat naastenliefde en hulpbetoon altijd worden gewaardeerd en bevorderd. Wij bidden voor gezinnen en alleenstaanden, dat het ons lukt zo te luisteren naar elkaar dat we elkaar werkelijk verstaan en begrijpen. Dat jong en oud Gods stem verstaan en op weg te gaan naar Gods Koninkrijk.