De Historische Context van Ypenburg: Van Vliegveld tot Wijk
Ypenburg is gelegen aan de 17 kilometer lange snelweg A13, die Den Haag en Rotterdam verbindt. Langs deze relatief korte snelweg waren gedurende de periode van 1956 tot 1992 maar liefst twee vliegvelden gelegen: aan de Rotterdamse kant vliegveld Zestienhoven (tegenwoordig Rotterdam The Hague Airport) en aan de Haagse kant vliegveld Ypenburg.
De geschiedenis van het vliegveld begon begin jaren '30 op een open vlakte met zweefvliegactiviteiten. In 1936 werd vliegveld Ypenburg officieel geopend, voornamelijk voor sport- en zakenvliegtuigen. Vlak voor het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog werd het vliegveld gevorderd en speelde het een belangrijke rol in het beschermen van de residentie na het uitbreken van de oorlog. Kort na het begin van de Tweede Wereldoorlog kwam Ypenburg echter in handen van de Duitsers.
Na de oorlog werd het luchthavencomplex weer in oorspronkelijke staat hersteld en kreeg het een functie als NAVO-basis. Als gevolg van de toenemende spanningen tussen West- en Oost-Europa en de rivaliteit tussen het kapitalisme en communisme, moest Nederland een aantal vliegbases beschikbaar stellen. Om die reden werd vliegveld Ypenburg begin jaren '50 een NAVO-basis. Dit leidde tot de aanleg van een nieuwe, langere en verharde start- en landingsbaan.
De aandacht voor Ypenburg als vliegveld gaat vaak uit naar het stationsgebouw, gelegen aan het ILSY-plantsoen. ILSY is de afkorting van Internationaal Luchtvaart Show Ypenburg, een evenement dat hier in de jaren '50 plaatsvond. In 2013 was het mogelijk om dit stationsgebouw en de verkeerstoren te bezoeken tijdens de museumdagen.
De oorspronkelijke verkeerstoren stond op de plek waar in de begintijd de sport- en zakenvliegtuigen opstegen en landden. Vanwege de aanleg van de nieuwe start- en landingsbaan was de locatie van deze verkeerstoren ongeschikt geworden voor het begeleiden van het vliegverkeer. Een nieuwe, strategisch geplaatste verkeerstoren werd gebouwd. Deze was relatief klein en stond enigszins geïsoleerd in het terrein.
Met het ontstaan van de nieuwe wijk Ypenburg is gelukkig besloten om deze toren niet te slopen. Na enkele jaren van leegstand en kraak heeft de verkeerstoren een nieuwe functie gekregen. De toenmalige verkeersleider Jan Voorn heeft hierbij een belangrijke rol gespeeld. Vanwege het 75-jarig bestaan van de NAVO werd de verkeerstoren opengesteld voor het publiek.
Met behulp van archieffoto's van de gepensioneerde verkeersleider Jan Voorn is de technische inrichting van de toren en de koepel (Local Control) met de etages (Technische Ruimte, Approach Control en Chefs Verkeersleiding) weer zoveel mogelijk in oude staat teruggebracht. De bijbehorende apparatuur kon in de Verkeerstoren worden geëxposeerd. Tijdens de open dag waren er rondleidingen en demonstraties met uitleg over de werking van de apparatuur. Ook het instrumentenpaneel uit de cockpit van een F-86 SABRE straaljager uit 1955 trok veel belangstelling. Deze straaljager zal binnenkort geassembleerd worden en krijgt dan een permanente bestemming op de plek waar vroeger de start- en landingsbaan lag.
Het verhaal van Jan Voorn was bijzonder aansprekend. Hij vertelde hoe in de jaren '50 en '60 het vliegveld als NAVO-basis en later als luchthaven voor hoogwaardigheidsbekleders, het Koninklijk Huis en VIP's werd gebruikt. Dit was letterlijk en figuurlijk zeer beeldend.
De historie van Ypenburg wordt op verschillende manieren levend gehouden. Straatnamen verwijzen naar de oertijd (toen Ypenburg nog de kustlijn vormde), de functie van Ypenburg als vliegveld en naar de gevallen soldaten tijdens de slag om de residentie. Dit laatste komt ook tot uiting in de jaarlijkse herdenking op 10 mei.
Daarnaast zijn er tastbare herinneringen zoals een archeologisch parkje, het stationsgebouw en de verkeerstoren. Initiatieven zoals de Historische Vereniging Buitenplaats Ypenburg, de Stichting Verkeerstoren en de wijkbibliotheek dragen eveneens bij aan het levend houden van de historie.
De Ontwikkeling van de Protestantse Wijkgemeente Ypenburg
De Protestantse Gemeente te Nootdorp-Ypenburg werd in 2007 gevormd uit de voormalige Hervormde Gemeente Nootdorp en de Gereformeerde Kerk Nootdorp-Ypenburg. De gemeente bestaat uit twee wijkgemeenten: Ypenburg en Nootdorp.
De oorsprong van wijkgemeente Nootdorp gaat terug tot de 16e eeuw, terwijl wijkgemeente Ypenburg in 1999 is gestart, gelijktijdig met de bouw van de VINEX-wijk Ypenburg. Wijkgemeente Nootdorp heeft een oude kern en een aantal 'oude' families, met daarnaast veel nieuwbouw. Beide wijkgemeenten hebben ieder hun eigen karakter ontwikkeld, zowel in vorm als inhoud van het gemeente-zijn.
De diaconieën van de wijkgemeenten vormen samen het College van Diakenen, dat de diaconale taak voor Nootdorp en Ypenburg uitvoert. Binnen de beide wijkgemeenten is er het besef dat, ondanks de bestaande verschillen, er veel is wat hen bindt.
Ypenburg als Wijk: Van Vliegveld naar Vinex-Locatie
Ypenburg is een wijk in Den Haag, ontwikkeld op de locatie waar zich sinds 1936 het Vliegveld Ypenburg bevond. Nadat het vliegveld op 20 september 1992 was gesloten, werd vanaf 1997 op deze locatie een nieuwe Vinex-wijk ontwikkeld voor circa 30.000 bewoners.
In 2002 kwam Ypenburg door een door de provincie voorgeschreven gemeentelijke herindeling bij Den Haag, ten koste van delen van de gemeenten Rijswijk, Leidschendam, Pijnacker en Nootdorp. Op 10 mei 1940 waren Vliegveld Ypenburg en omgeving het toneel van hevige gevechten. Duitse luchtlandingstroepen veroverden het militaire vliegveld als onderdeel van het plan om de residentie bij verrassing te overmeesteren. De snelle herovering van het vliegveld was een van de weinige Nederlandse successen tijdens de meidagen van 1940.
Voor de gemeentelijke herindeling en tijdens de ontwikkeling van de wijk Ypenburg is het gehele terrein door de gemeentearcheoloog van Rijswijk op archeologische sporen onderzocht. De wijk Ypenburg bestaat uit zes buurten: De Bras, Singels, Waterbuurt, Bosweide, De Venen en Morgenweide. De buurtnamen zijn deels afgeleid van de voormalige projectbenamingen zoals die door de projectontwikkelaar zijn bedacht.
Sinds de herverdeling van de gemeente Den Haag in 2002 is de juiste indeling: Stad = Den Haag, Stadsdeel = Leidschenveen-Ypenburg, Wijk = Ypenburg. De wijk Ypenburg ligt tussen de snelwegen A13, A4 en A12. De A13 en A4 zijn aan de westzijde verbonden via knooppunt Ypenburg.
De wijk wordt sinds 2002 ontsloten door tramlijn 15 en sinds 2010 tramlijn 19. Sinds 2005 heeft de wijk een eigen treinstation: Den Haag Ypenburg, gelegen aan de spoorlijn Gouda - Den Haag.
Het project 'Kunst aan Huis in Ypenburg' bestond uit een serie kleine kunstwerken die gratis konden worden aangeschaft door de bewoners van Ypenburg. De werken werden letterlijk aan het huis bevestigd.
Een huurwoning in de wijk Ypenburg kost €11,63 per vierkante meter, vergeleken met €19,46 per vierkante meter in het centrum van Den Haag.
De Stichting van Kerkgebouw "De Toevlucht"
De Haagse Vinexwijken beleefden op zaterdag 1 december een primeur: de door Palmboom en Van den Bout ontworpen uitbreidingswijk Ypenburg kreeg een eigen kerk. "De Toevlucht" is de naam van het nieuwe protestantse godshuis aan de Laan van Hoornwijck, dat werd geopend in aanwezigheid van burgemeester Deetman. De architect van het gebouw is Kaspar Zinsmeister van Hoenders Dekkers Zinsmeister Architekten.
De commissie die de opening begeleidde, gaf aan vertrouwen te hebben in de toekomst van de christelijke religie en hoopte dat de kerk de nieuwe wijk een 'ziel' kon geven. De wijkgemeente Ypenburg werd vijf jaar eerder opgericht en een jaar eerder officieel zelfstandig verklaard. Vrijwillige bijdragen van de leden, collectes en acties garandeerden een jaarlijks inkomen van zo'n 150.000 euro.
Tot de opening van "De Toevlucht" moesten kerkgangers voor hun zondagsvieringen genoegen nemen met tijdelijke onderkomens in achtereenvolgens basisschool De Vlieger en Lyceum Ypenburg. Het nieuwe gebouw kwam tot stand met financiële steun van de moederkerk, de protestantse gemeente Nootdorp-Ypenburg. Van de totale kosten van een miljoen euro resteerde nog een gat van ongeveer twee ton.
De kerk, op de plek waar voorheen de supermarkt C1000 zat, is gebouwd als een aparte unit in een groter complex. Op de begane grond zijn onder meer een huisartsenpraktijk, een apotheek en een kinderopvang gevestigd. Erboven bevinden zich woningen. Architect Kaspar Zinsmeister ontwierp voor het kerkgebouw een gevel met gekleurde glazen vlakken. Een zwarte gevelbalk mondt op de hoek uit in een groot kruis.
Behalve een grote kerkzaal, omvat "De Toevlucht" een grote hal met keuken en drie vergaderzalen. Deze ruimtes kunnen worden verhuurd door allerlei groeperingen. Er zijn al afspraken met een christelijke hindoestaanse groep die hier graag diensten wil houden.
De naam "De Toevlucht" is door de gemeenteleden zelf verzonnen. De kerkdiensten in "De Toevlucht" vinden elke zondag om 10.00 uur plaats. Als kerkelijke gemeente wil men graag bijdragen aan het welzijn van de bewoners van Ypenburg en de wijk een plek maken waar het voor iedereen goed wonen is.
De gemeente is een relatief jonge gemeente. Vanaf het begin van de wijk Ypenburg is gewerkt aan de opbouw van een kerkelijke gemeenschap. In 2001 werd Ypenburg deel van de kerkelijke gemeente Nootdorp-Ypenburg en kwamen er wekelijks kerkdiensten. In november 2001 werd ds. Attie Minnema benoemd als eerste eigen predikant.
tags: #protestantse #wijkgemeente #ypenburg