De SGP heeft bij de recente gemeenteraadsverkiezingen een vooruitgang geboekt wat betreft de vertegenwoordiging van vrouwen. Op basis van de voorlopige uitslagen zijn in vier plaatsen vrouwen namens de SGP verkozen, wat een toename is ten opzichte van 2022, toen er drie vrouwen werden verkozen.
Vrouwen in de gemeenteraad
In Vlissingen, Dordrecht en Noordoostpolder was er in de voorgaande periode al een vrouw namens de SGP vertegenwoordigd in de gemeenteraad, en zij zullen hun werk voortzetten voor een nieuwe termijn. In Kapelle, een gemeente in Zeeland, is voor het eerst een vrouw voor de SGP verkozen.
Gedetailleerde resultaten per gemeente
Vlissingen
In Vlissingen behaalde de SGP, net als in 2022, twee zetels. Lijsttrekker Lilian Janse begint aan haar vierde termijn in de gemeenteraad.
Dordrecht
In Dordrecht behield de combinatie CU-SGP haar vier zetels. Eline Nieuwland stond op de tweede plaats van de lijst.
Noordoostpolder
De combinatie CU-SGP in Noordoostpolder haalde vijf zetels, wat een verlies van één zetel betekent ten opzichte van de vorige verkiezingen. Gerdien Lambregtse, die in 2022 werd verkozen en op plek drie stond, kan haar werk voortzetten.
Kapelle
In Kapelle stond Jeannet Kamerik voor het eerst op de SGP-lijst, op de derde plaats. De partij behaalde daar drie zetels, gelijk aan vier jaar geleden, waardoor Kamerik in de gemeenteraad komt.
Voorkeursstemmen en groeiende kandidatuur
Het tellen van de voorkeursstemmen kan nog leiden tot veranderingen in de verkiezingsuitslag, waarbij kandidaten lager op de lijst alsnog verkozen kunnen worden. Dit gebeurde in 2022 bij een vrouwelijke SGP-kandidaat in Houten.
Uit een inventarisatie van het Reformatorisch Dagblad blijkt dat het aantal lokale SGP-afdelingen dat vrouwen op hun kandidatenlijst plaatst voor de komende gemeenteraadsverkiezingen snel toeneemt. In 2014 stonden er in slechts twee gemeenten vrouwen op de lijsten, in 2018 waren dat er zeker zeven, en in 2022 twaalf. Dit jaar plaatsen zeker achttien lokale SGP-afdelingen een of meer vrouwen op hun lijst. Een vijftal plaatselijke afdelingen heeft er dit keer voor gekozen geen vrouwen op de kieslijsten te zetten, terwijl dit in het verleden wel gebeurde. Dit brengt het totale aantal gemeenten waarin SGP-vrouwen verkiesbaar waren of zijn, op zeker 23.
De SGP neemt deel aan de komende verkiezingen in 101 van de 342 gemeenten. Dit betekent dat ongeveer 20 procent van de gemeentelijke SGP-afdelingen vrouwen op de lijsten plaatst.
Historische context en juridische ontwikkelingen
De groei van het aantal gemeenten dat vrouwen kandideert, is opmerkelijk omdat de SGP van oudsher tegen vrouwelijke politici is. Artikel 10 van het beginselprogramma van de partij stelt: „De opvatting van het vrouwenkiesrecht voortkomend uit een revolutionair emancipatiestreven, strijdt met de roeping van de vrouw. Dat laatste geldt ook voor het zitting nemen van de vrouw in politieke organen, zowel vertegenwoordigende als bestuurlijke.”
Desondanks wijzen steeds meer plaatselijke afdelingen dit beginsel af en plaatsen zij vrouwen op de kieslijsten. Formeel hebben zij hiervoor het recht, aangezien de partij in 2013 het algemeen reglement aanvulde met de bepaling: „Gelet op het arrest van de Hoge Raad van 9 april 2010 (...) kan artikel 10 van het Program van Beginselen (...) rechtens niet aan kandidaten worden tegengeworpen.” Dit betekent dat er formeel-juridisch geen belemmeringen meer zijn voor vrouwen op kieslijsten, en het beginselprogramma in juridische zin niet ter zake doet, maar het algemeen reglement wel.
Het arrest van de Hoge Raad
Het arrest van de Hoge Raad bepaalde na een langdurige juridische strijd dat de overheid maatregelen moest nemen om vrouwen op de lijsten van de SGP te krijgen. De partij mocht haar visie op vrouwenkiesrecht handhaven, maar mocht er in de praktijk geen consequenties aan verbinden door vrouwen van lijsten te weren.
De aanpassing van het algemeen reglement was dus een gevolg van gerechtelijke uitspraken. Als de partij geen ruimte zou bieden aan vrouwen op lijsten, zou de overheid ingrijpen. Het was duidelijk dat deze aanpassing in 2013 niet zou hebben plaatsgevonden als het aan de meerderheid van de partij had gelegen.
De kloof tussen beginsel en praktijk
Door de aanpassing van het reglement benut een groeiende groep kiesverenigingen de mogelijkheid om vrouwen te kandideren. Hierdoor ontstaat er een kloof tussen het partijbeginsel en de praktijk in veel gemeenten. Deze kloof zal naar verwachting voorlopig blijven bestaan en mogelijk zelfs groeien.
In mei vorig jaar stemde de partij over een motie uit Vlissingen om artikel 10 aan te passen, zodat vrouwen die geen bezwaren hebben tegen een politieke of bestuurlijke functie, de ruimte krijgen. De voorgestelde formulering zou ruimte bieden voor de uiteenlopende opvattingen binnen de partij. De motie werd echter verworpen met 53 stemmen voor en 299 tegen. Het hoofdbestuur had de motie ontraden, omdat een discussie hierover zou leiden tot meer verdeeldheid. De uitslag toonde aan dat een meerderheid van de afgevaardigden het geen goed idee vindt om vrouwen toe te laten op kandidatenlijsten. Velen van hen zien de mogelijkheid voor het kandideren van vrouwen als een noodzakelijk kwaad dat door de overheid is opgedrongen.
Interessant is dat onder de kiezers van de SGP bijna de helft geen moeite heeft met vrouwen op kieslijsten.
De spagaat en toekomstige ontwikkelingen
De spagaat tussen beginsel en praktijk binnen de SGP zal waarschijnlijk blijven bestaan. Het aantal gemeenten waar SGP-vrouwen op lijsten staan, zal naar verwachting de komende jaren groeien. Zo bleek ongeveer twintig jaar geleden al uit onderzoek onder SGP-jongeren dat ongeveer 70 procent van hen geen bezwaar heeft tegen vrouwen op lijsten.
Devika Partiman, directeur van Stem op een Vrouw, hoopt op een hoger aantal vrouwelijke vertegenwoordigers bij de verkiezingen en streeft ernaar dat dit in elke gemeente en bij elke partij lukt. Hoewel het aantal zetels per partij bij gemeenteraadsverkiezingen lastiger te voorspellen is door het ontbreken van peilingen, ziet Partiman ook een positieve bijkomstigheid: mensen worden gedwongen zich meer te verdiepen in de kandidaten.
Devika over hoe we meer vrouwen in de politiek krijgen | Bankhangen met Devika Partiman
Verschillende interpretaties van Gods Woord
Er zijn diverse opinieartikelen verschenen waarin wordt geprobeerd te onderbouwen waarom vrouwen wel of geen actieve rol in de politiek zouden moeten hebben, met verwijzingen naar Gods Woord. Uit deze verschillende bijdragen blijkt echter geen eenduidige conclusie. Soms kan de indruk ontstaan dat Gods Woord wordt gebruikt om eigen gelijk te krijgen, terwijl het Woord primair bedoeld is als genadeverkondiging.
De genoemde artikelen onderbouwen de observatie dat er binnen de SGP verschillende opvattingen bestaan over de rol van de vrouw in de politiek. Dit spanningsveld tussen het beginselprogramma en het algemeen reglement, mede onder druk van buitenaf, is een gegeven. Een deel van de partij vindt het moeilijk om met dit spanningsveld te leven, maar de vraag is of dit spanningsveld werkelijk onoverkomelijk is, en of het vrouwenstandpunt zwaarder weegt dan de verdeeldheid van de kerken.
Eenheid en acceptatie
Het beginselprogramma kan worden geaccepteerd als een waardevol document dat het hart van de SGP verwoordt, hoewel op onderdelen nuance mogelijk is. Het is nauw verweven met de ontstaansgeschiedenis van de partij en ademt de tijdgeest van een periode waarin ook andere politieke partijen geen vrouwen in het politieke bedrijf hadden. Het algemeen reglement, aangepast door jurisprudentie, strookt met de huidige juridische realiteit en met interpretaties van Bijbelse gegevens die wel ruimte zien voor een actieve politieke rol van de vrouw.
Het is wijs van het hoofdbestuur om het bewaren van de eenheid binnen de SGP als een belangrijk uitgangspunt te zien. Het is belangrijk om elkaar in het geweten de ruimte te geven, ook als een vrouw verkiesbaar is, en om als politieke partij verenigd de Naam van God groot te maken door woorden en gedrag.
Gods Woord wordt gezien als de absolute Waarheid, terwijl onze interpretatie ervan feilbaar is. Er is gebed om eenheid, aangezien Christus bad dat alle gelovigen één zouden zijn, opdat de wereld zou geloven. De verschillen in interpretatie van Bijbelse gegevens binnen de SGP, waar verschillende kerkgenootschappen actief zijn, tonen aan dat men met deze verschillen kan leven.
tags: #reformatorisch #dagblad #vrouwen