De uitspraak van PVV-leider Geert Wilders, "Snel nieuwe verkiezingen," roept de vraag op of dit een oprechte wens is of een reactie op de verwachtingen van zijn achterban. Gezien de meeste peilingen wijzen op een licht tot stevig verlies voor de PVV, zou de partij nieuwe verkiezingen met de nodige voorzichtigheid tegemoet moeten zien, aangezien de kans op een overwinning klein is.
Niettemin zijn de stembusresultaten van de PVV vaak onvoorspelbaar. In 2010 behaalde de partij haar beste resultaat met 24 zetels, wat destijds tamelijk onverwacht kwam. Even verrassend was het verlies van 9 zetels twee jaar later, na het mislukte gedoogavontuur. Vervolgens kende de PVV een virtuele opmars, waarbij de partij in sommige peilingen zelfs 40 zetels leek te behalen, hoewel het uiteindelijke resultaat in 2017 20 zetels was. Hoewel een winst van 5 zetels op zich positief is, bleef een echte doorbraak uit. De partij eindigde met aanzienlijke achterstand op de VVD als nummer twee, een positie die vorig jaar niet gehandhaafd kon worden; de PVV zakte 3 zetels en moest D66 voor zich laten gaan.
Ondanks deze fluctuaties is de PVV al geruime tijd een stabiele partij binnen het extreemrechtse spectrum. Haar belangrijkste concurrent, Forum voor Democratie, wist in maart 2021 niet de helft van het zetelaantal van de PVV te behalen en raakte daarna verder in verval. Voor JA21 en de BoerBurgerBeweging lijken de vooruitzichten gunstiger, hoewel dit vooralsnog voornamelijk in de peilingen zichtbaar is.
De Koersvastheid van de PVV
De relatieve stabiliteit van de PVV kan deels worden toegeschreven aan haar koersvastheid. Wilders en zijn partijgenoten hanteren consequent dezelfde boodschap in Kamerdebatten en andere gelegenheden. De afgelopen jaren heeft de partij geen enkele concessie gedaan aan haar onwrikbare 'evangelie'.
Een andere factor die ongetwijfeld meespeelt, is het feit dat men geen lid kan worden van de PVV, met uitzondering van Wilders zelf. Dit sluit ruzieachtige congressen uit en voorkomt last van democratisch gekozen dwarsliggers. Wilders is de absolute leider en zijn woord is wet. Hij bepaalt, en hij alleen, wie tot de fractie kan toetreden, en dit doet hij de laatste jaren effectief. Na de onrust tijdens de regeerperiode van Rutte II, die leidde tot drie zetelrovers, is het rustig gebleven. De PVV genereert zelden publiciteit die niet gericht is op haar kernboodschap.
Wilders en de Oppositie: Een Onvermijdelijk Lot?
De vraag rijst wat de situatie zou zijn als de PVV bij een volgende Kamerverkiezing de grootste partij zou worden. Hoewel dit niet erg voor de hand ligt, is het niet volledig uit te sluiten. Naar verwachting zou er weinig veranderen. Dat Wilders in zo'n geval premier zou worden, lijkt zeer onwaarschijnlijk, tenzij de populistische partijen erin zouden slagen een Kamermeerderheid te behalen - en zelfs dan is het onzeker. Alle middenpartijen, inclusief de VVD en het CDA, sluiten samenwerking met hem uit. Hoewel een verandering in deze houding in theorie mogelijk is, lijkt dit momenteel beperkt tot het theoretische.
Wilders lijkt dus veroordeeld tot de oppositie. Mocht zijn partij de grootste worden en toch geen regeringsverantwoordelijkheid krijgen, dan zal zijn geklaag waarschijnlijk niet van de lucht zijn. Echter, diep van binnen zal hij het wellicht niet erg vinden. Als hij ooit een kabinet zou leiden, zou hij moeten bewijzen dat Nederland onder zijn premierschap aanzienlijk beter presteert, althans in de ogen van zijn achterban. Het is aannemelijk dat hij zelf beseft dat dit praktisch onmogelijk is.
Segers' Kritiek op Wilders' Retoriek
ChristenUnie-leider Gert-Jan Segers heeft in het verleden meermaals kritiek geuit op de retoriek van PVV-voorman Geert Wilders. Segers vindt dat Wilders meer afstand moet nemen van gebeurtenissen zoals die in Geldermalsen en Dordrecht, waar actievoerders een moskee bezetten en spandoeken ophingen met teksten als 'Minder, minder'. Deze uitspraken van Wilders zijn gerelateerd aan zijn latere rechtszaak.
Segers benadrukte dat Wilders een verantwoordelijkheid draagt voor zijn woorden. Hoewel Segers niet beweert dat Wilders direct aanzet tot dergelijke bezettingen, hebben zijn woorden wel degelijk betekenis. De ChristenUnie-voorman stelde dat Wilders bij dergelijke gebeurtenissen expliciet moet benadrukken dat protest vreedzaam moet zijn en dat dergelijke acties niet passen. Segers wees op eerdere uitspraken van Wilders, zoals het spreken over een 'nep-parlement', het verwijten van partijdigheid aan rechters en het oproepen tot verzet tegen asielzoekerscentra.
Wilders' Reactie en de Kwestie van Antisemitisme
Wilders reageerde scherp op de kritiek van Segers, waarbij hij hem een 'meesterhuichelaar' noemde en beweerde dat Segers 'alle grenzen had opengezet en de islam knuffelt', wat volgens Wilders mede verantwoordelijk is voor antisemitisme. Wilders heeft Segers eerder een 'nepchristen' genoemd, verwijzend naar een interview waarin Segers aangaf dat het wegduwen van de islam uit het publieke leven, zoals in Frankrijk, juist averechts kan werken en de moskee tot een broedplaats van anti-democratisch radicalisme kan maken. Segers pleitte in dat interview voor ruimte voor verschil, zelfs voor opvattingen die haaks op de zijne staan, met uitzondering van zaken als vrouwenbesnijdenis.
Segers verdedigde zijn standpunt door te stellen dat hij als christen inderdaad voor vrijheid staat, zelfs voor de vrijheid om aanmatigende oordelen over iemands geloof te vellen. Hij benadrukte de vrijheid om Jezus na te volgen, zowel in Nederland als in islamitische landen.
De discussie over antisemitisme kwam opnieuw naar voren toen Segers sprak over de zorgwekkende toename van antisemitische incidenten in Europa. Hij uitte zijn verbazing over de reactie van Wilders, die hij 'tragisch' noemde. Volgens Segers zou Wilders, in plaats van samen een vuist te maken tegen antisemitisme, ruzie zoeken met de verkeerde mensen.
Wilders' Aanval op Journalisten en Segers' Reactie
Wilders heeft zich ook uitgelaten over journalisten, die hij, met enkele uitzonderingen, als 'tuig van de regel' bestempelde. Aanleiding hiervoor was berichtgeving van NRC over vermeende toegangsbegrenzing van PVV-Kamerlid Dion Graus tot de Kamer. De huidige Kamervoorzitter, Vera Bergkamp, gaf echter aan dat Graus nooit formeel de toegang is ontzegd en dat een voorzitter die bevoegdheid niet heeft.
Wilders noemde de berichtgeving van NRC 'smerige leugens' en plaatste zijn tweet, die werd geretweet door onder andere FVD-lijsttrekker Thierry Baudet. Gert-Jan Segers reageerde hierop door te stellen dat het aanvallen van de Kamer, rechters en de pers niet gericht is op deze instituties zelf, maar op de vrijheid in het algemeen. Hij concludeerde dat wanneer alles wat essentieel is voor onze vrijheid wordt aangevallen, het doel is om onze vrijheid zelf aan te tasten.
Wilders reageerde fel op Segers' analyse, door hem een 'nepchristen' te noemen die de islamisering toestaat, wat volgens Wilders haaks staat op onze vrijheid en ook christenen wereldwijd bedreigt. Hij stelde dat islamknuffelaars zoals Segers onze vrijheid op het spel zetten.
Segers counterde door te suggereren dat het 'mooi zou zijn om nog eens door te praten over wat iemand een christen maakt'. Hij herhaalde echter dat hij altijd de vrijheid zal verdedigen om politieke en geloofsovertuigingen te verkondigen die haaks op de zijne staan, en zeker de vrijheid om Jezus na te volgen.