Het kerkje van de Oud Gereformeerde Gemeente in het Friese Veenwouden, gelegen ten zuiden van Dokkum, is een bescheiden gebouw met een capaciteit van ongeveer honderd personen. Op zondagen wordt dit aantal echter zelden bereikt, wat vragen oproept over de rol van cijfers binnen de gemeenschap.
Het gebouw, gelegen aan de Burgemeester Faberweg, kenmerkt zich door zijn frisse uitstraling met mooie rode stenen en een opvallende gele stenenboog boven de ramen. Het fungeert als het enige kerkgebouw van de Oud Gereformeerde Gemeenten in de provincies Friesland, Groningen en Drenthe. De dichtstbijzijnde kerken van hetzelfde kerkverband bevinden zich in Rouveen en Urk.
Interieur en Dienstverlening
Het interieur van het kerkje is ingedeeld met elf rijen banken aan weerszijden van het middenpad. Opmerkelijk is dat er op zondagen vrijwel nooit een predikant voorgaat; in plaats daarvan lezen diakenen een preek. Eens per maand reist een oud gereformeerde predikant vanuit elders naar Veenwouden om een dienst te leiden.
Er waren periodes waarin het voortbestaan van de gemeente onzeker leek, of waarin een fusie met de gemeente in Urk overwogen werd. Deze scenario's behoren echter tot het verleden.
Ambtsdragers en Persoonlijke Roeping
Binnen de gemeente dienen A. Reitsma en H. Loonstra als diakenen. De benoeming van Loonstra tot diaken eind vorig jaar was bijzonder. Na meerdere keren bedankt te hebben voor het ambt, leidde een staking van stemmen tijdens de ambtsdragersverkiezing tot een loting. Het lot bepaalde dat hij het ambt moest aanvaarden, een gebeurtenis die hem diep raakte, mede door de preek over de geschiedenis van Jona die op dat moment werd gelezen.
Loonstra en Reitsma lezen op zondagen preken van oudvaders zoals Smijtegelt en Van der Groe, of van predikanten en oefenaars uit latere perioden, waaronder W. C. Lamain en Wulfert Floor. Deze diensten worden bijgewoond door ongeveer 25 kerkgangers.
In de middagdienst van dit jaar wordt de catechismusverklaring van ds. W. Verhoeks, voormalig predikant van de Gereformeerde Gemeenten in Nederland, voorgelezen. Loonstra benadrukt dat er goed geluisterd wordt en dat gemeenteleden met hun op- en aanmerkingen terechtkunnen bij de kerkenraad, wat bijdraagt aan een gevoel van thuis zijn en betrokkenheid. De uitgave van een kerkblaadje versterkt deze band verder.
Historische Ontwikkeling van de Gemeente
Oud-ouderling B. Reitsma vertelt dat de kerk in de jaren twintig van de vorige eeuw is ontstaan als evangelisatiepost. Later sloot de gemeente zich aan bij de Christelijke Gereformeerde Kerken, met predikanten als ds. C. Smits en ds. E. du Marchie van Voorthuysen, wat leidde tot volle kerkbanken met meer dan honderd kerkgangers.
In de jaren vijftig viel de gemeente uiteen als gevolg van een conflict. Eén groep bleef christelijk gereformeerd, terwijl de andere zich oud gereformeerd noemde. In de jaren zestig en zeventig telde de oud gereformeerde kerk nog zestig tot zeventig kerkgangers, waarna een neergang intrad.
Reitsma deelt herinneringen aan gemeenteleden van wie hij gelooft dat zij nu boven zijn, zoals een vrijzinnige vrouw uit Lollum die krachtig bekeerd werd onder een preek van ds. Du Marchie van Voorthuysen, en een andere vrouw die tijdens een preek hoorde dat zelfs verdoemden zalig kunnen worden.
Huidige Stand van Zaken en Toekomstperspectief
Afgelopen winter waren er vijf catechisanten, wat aangeeft dat de kerkenraad zich inspant om de jonge generatie te behouden. Loonstra geeft aan dat de gemeente nog steeds mag voortbestaan en dat men ernaar streeft het Woord zo zuiver mogelijk te brengen en te handhaven. Predikanten ervaren de diensten als goed ontvangen. Hij besluit met de opmerking dat een kleine, eensgezinde gemeente beter is dan een grote kerk vol problemen.
Dit artikel is het derde deel in een serie over kleine gemeenten in de noordelijke provincies. Volgende week wordt Durgerdam in Noord-Holland belicht.
tags: #veenwouden #oud #ger #gem #loonstra