De geschiedenis van de Vrijgemaakte Kerk in Oosterwolde is nauw verbonden met de ontwikkelingen binnen de Gereformeerde Kerken Vrijgemaakt (GKV) in Nederland. De "Acte van Vrijmaking of Wederkeer" werd op 11 augustus 1944 in Den Haag opgesteld, wat leidde tot de vorming van 107 vrijgemaakte kerken in de noordelijke provincies. In Oosterwolde vond deze vrijmaking plaats op 11 september 1949, waarmee de gemeente het nummer 102 in het Noorden werd.
Voordat de gemeente zelfstandig werd, hielden vrijgemaakte broeders en zusters in Oosterwolde diensten onder verantwoordelijkheid van de kerk van Haulerwijk. Een oproep tot vrijmaking aan de kerkenraad van de Gereformeerde Kerken Nederland (GKN) in Oosterwolde bleef zonder reactie. In september 1949 werd Oosterwolde met de instelling van de ambten een zelfstandige gemeente.
De vrijgemaakte gereformeerde kerk van Oosterwolde werd op 11 september 1949 geïnstitueerd. Het is altijd een relatief kleine gemeente geweest. In 1949 begon de gemeente met 37 leden. Bij de opening van het eigen kerkgebouw op 10 november 1957 groeide het aantal leden tot 43. De ledenaantallen ontwikkelden zich als volgt: 1962 - 48 leden; 1972 - 73 leden; 1982 - 81 leden; 1992 - 108 leden; 2002 - 88 leden; 2012 - 94 leden. In 2022 telde de gemeente 67 leden en 8 gastleden.
Pas in 1989 kreeg Oosterwolde haar eerste eigen predikant, ds. D.J. van Diggele, die van mei 1989 tot juni 1994 verbonden was aan de combinatie met Wijnjewoude. Na hem volgden ds. R. IJbema (oktober 1996 - december 2001) en ds. W.B. van der Wal (oktober 2004 - juni 2013), eveneens in combinatie met Wijnjewoude.
Het Kerkgebouw: De Hooge Eschkerk
Na enkele jaren van voorbereiding wist de gemeente een perceel aan te kopen waarop een kerkgebouw kon worden gebouwd. Dit gebouw, de Hooge Eschkerk, werd in 1957 in gebruik genomen. De opening van dit kerkgebouw op 10 november 1957 markeerde een belangrijke mijlpaal in de geschiedenis van de gemeente.
Op 1 november 2023 is de Hooge Eschkerk in Oosterwolde officieel geopend en in gebruik genomen. Deze kerk is verrezen aan de Hooge Esch. De gemeente telt 23 belijdende leden. Zij begon in juni 1949 met diensten, terwijl zij op 11 september 1949 werd geïnstitueerd. Tot op heden werden de diensten gehouden in een lokaal van de openbare school. De leiding van de avond van de opening berustte bij de heer J. van der Meulen, praeses van de kerkeraad. Hij sprak zijn dank uit aan allen die hebben bijgedragen aan de bouw van dit kerklokaal. Het heeft grote offers van de gemeente gevraagd. De gemeente wilde geen gebruik maken van subsidie voor de kerkbouw, omdat men niet wilde leunen op de overheid.
De heer H. Hoekstra te Oosterwolde, voorzitter van de bouwcommissie, droeg het kerkgebouw over aan de kerkeraad. Ds. J. van Bruggen te Assen sprak vervolgens over de vreugde en het bereikte doel. Hij noemde het gebouw een mooie kerkzaal, waarin de Dienst des Woords centraal staat, net als bij de reformatie van Luther en bij de vrijmaking.
Namens het gemeentebestuur van Oostellingwerf was wethouder K. Douma aanwezig. Ds. Keuning te Haulerwijk sprak namens de classis Assen en ds. T.H. de Bruin, beroepen in 1611, die in 1616 naar Beetsterzwaag vertrok.
De Hervormde Kerk van Oosterwolde
De hervormde kerk van Oosterwolde, met een klokkenstoel, heeft een nog langere geschiedenis. In de middeleeuwen was de kerk gewijd aan de heilige Ursula. De kerk werd in 1735 gebouwd in opdracht van Daniël de Blocq-Lycklama à Nijeholt ter vervanging van een middeleeuwse kerk. In 1790 werd de dakruiter wegens instorting vernieuwd. De driezijdig gesloten zaalkerk met houten geveltoren en ingesnoerde spits is een rijksmonument.
De familiewapens op de drie gedenkstenen boven de ingang werden tijdens de Franse tijd weggekapt. Naast de ingang is een zonnewijzer aangebracht. De preekstoel en de herenbank dateren uit de 17e eeuw, de achtzijdig zandstenen doopvont uit de 14e eeuw. Het kerkorgel uit 1866 is gebouwd door dorpstimmerman Hendrik Jannes Noorman en in 1998-1999 gerestaureerd door Bakker & Timmenga.
De dubbele houten klokkenstoel met schilddak op het kerkhof werd in 1876 vervangen en in 1967 op zwerfkeien in beton geplaatst. De grote klok uit 1936 is gegoten door de klokkengieterij Gebr. van Bergen ter vervanging van een klok (1492) van klokkengieter Herman, met behoud van de oude afbeeldingen. De klok (1728) van Cyprianus Crans werd door de Duitse bezetter gevorderd.
De Katholieke Gemeenschap in Oosterwolde
De voormalige parochie Oosterwolde is relatief jong. Pas na de Tweede Wereldoorlog vestigde zich een priester in Oosterwolde. Voordien was er sprake van zielzorg op bescheiden schaal voor mensen in de kampen Fochteloo en Appelscha en voor de katholieke patiënten in het sanatorium te Appelscha. In de oorlogsjaren waren er tevens katholieke evacués in de regio.
In 1946 werd besloten, ondanks het kleine aantal katholieken, een priester aan te stellen in Oosterwolde en omstreken. Gezocht werd naar een geschikte locatie om te kerken. Uiteindelijk werd een huis met een schuur gekocht aan de Quadoelenweg. Dit gebeurde via een stroman, omdat de vestiging van katholieken in Oosterwolde omstreden was. Aanvankelijk werd de mis gevierd in de voorkamer van de pastorie.
Het aantal katholieken groeide. Er kwamen veel mensen uit het midden van het land, vooral uit de omgeving van Amersfoort, om in deze streken een nieuw bestaan op te bouwen. Vanaf 1969 werd de pastor van Oosterwolde tevens pastor van Zorgvlied. Sindsdien is de samenwerking van Oosterwolde met Zorgvlied gegroeid. In 1972 was Oosterwolde genoodzaakt haar kerk met een nieuwe vleugel uit te breiden. In 1977 werd de katholieke gemeenschap Oosterwolde officieel door de Bisschop verheven tot parochie. De parochie groeide in 50 jaar uit tot een parochie van zo'n 900 leden. Op 1 januari 2016 is de parochie Oosterwolde opgegaan in de nieuwe fusieparochie H. Clara van Assisi, een fusie tussen de parochies Gorredijk, Oosterwolde, Drachten en Zorgvlied.
De Nederlandse Gereformeerde Kerk in Oosterwolde: Wie zijn Wij?
Op 1 mei 2023 zijn de Gereformeerde Kerken vrijgemaakt samengegaan met de Nederlands Gereformeerde Kerk. Samen heten we nu Nederlandse Gereformeerde Kerken. Wij zijn de bezoekers van de Nederlandse Gereformeerde kerk in Oosterwolde. Wij zijn christenen. We zijn met ongeveer 60 leden, jong en oud. Ons kerkgebouw heet de Hooge Eschkerk.
De mensen in onze kerkelijke gemeente wonen in Appelscha, Donkerbroek, Elsloo, Fochteloo, Langedijke, Makkinga, Nijeberkoop, Oosterwolde, Ravenswoud, Wateren en Zorgvlied. Je bent van harte welkom! Kom je een keer bij ons langs? Misschien wil je de kerkdienst bijwonen. Even kijken wie die mensen zijn. Je kunt gewoon binnenlopen en met ons meedoen. Wil je eerst wat meer weten? Stel gerust je vraag. Onze contactpersonen kunnen je meer vertellen.
Komt u met een groep naar de kerk? Neem dan vooraf contact op met de koster.
Niet iedereen is van huis uit kerkelijk, maar veel mensen verlangen naar betekenis, echtheid en gemeenschap. Ze zoeken rust in een drukke cultuur vol prikkels. Ze zoeken ruimte om vragen te stellen, plekken waar twijfel niet verdacht is, maar deel uitmaakt van het geloofsproces. Steeds vaker komen deze mensen - soms voorzichtig, soms verrassend vrijmoedig - de kerk binnen.
Kerkdiensten en Activiteiten
Elke zondag om 10:00 uur wordt in de Hooge Eschkerk aan de Hooge Esch 1 een kerkdienst belegd. Tijdens deze diensten gaat de Bijbel open, wordt Gods Woord verkondigd, en wordt er gezongen en gebeden. Een kerk waar Gods Geest werkt, zoals het prachtige gebrandschilderde raam achter de preekstoel laat zien.
Hieronder een overzicht van enkele diensten en predikanten:
- 1 maart - 10:00 uur: ds. A. van Harten-Tip
- 8 maart - 10:00 uur: br. Goos Leijssenaar
- 11 maart - 19:30 uur: biddag voor gewas en arbeidds. L.E. Leeftink
- 15 maart - 10:00 uur: viering heilig avondmaalds. L.E. Leeftink
- 22 maart - 10:00 uur: ds. R.T. te Velde
- 29 maart - 10:00 uur: ds. P.
- 3 april - 19:30 uur: Goede Vrijdag ds. L.E. Leeftink
- 5 april - 10:00 uur: Pasen ds. T.K. van Eerden
- 12 april - 10:00 uur: ds. A. Krijgsheld
- 19 april - 10:00 uur: ds. T.K. van Eerden
- 26 april - 10:00 uur: ds. H.
- 4 mei - 10:00 uur: ds. L.E.
- 11 mei - 10:00 uur: Heilig Avondmaalds. L.E.
- 18 mei - 10:00 uur: ds. W.
- 29 mei - 10:00 uur: Hemelvaart ds. A.J.
- 1 juni - 10:00 uur: ds. R.T.
- 8 juni - 10:00 uur: Pinksteren ds. R.T.
- 15 juni - 10:00 uur: ds. M.O.
- 22 juni - 10:00 uur: ds. H.J.J.
- 6 juli - 10:00 uur: ds. W.
- 13 juli - 10:00 uur: Heilig Avondmaalds. R. Prins
- 20 juli - 10:00 uur: br. G.
- 27 juli - 10:00 uur: ds. L.E.
- 3 augustus - 10:00 uur: br. R. ten Have
- 10 augustus - 10:00 uur: br. R. ten Have
- 17 augustus - 10:00 uur: ds. J.W. Ploeg
- 24 augustus - 10:00 uur: ds. L.E. Leeftink
- 31 augustus - 10:00 uur: ds. D.
- 7 september - 10:00 uur: ds. T.K.
- 14 september - 10:00 uur: ds. T.K.
- 21 september - 10:00 uur: Heilig Avondmaalds. L.E.
- 28 september - 10:00 uur: ds. Th.J.
- 5 oktober - 10:00 uur: ds. L.E.
- 12 oktober - 10:00 uur: ds. F.
- 19 oktober - 10:00 uur: br. G.
- 26 oktober - 10:00 uur: ds. J.W.
- 2 november - 10:00 uur: ds. L.E. Leeftink
- 5 november - 19:30 uur: Dankdag ds. Tj. van Dijk
- 9 november - 10:00 uur: ds. Van As
- 16 november - 10:00 uur: Heilig Avondmaalds. A.J. Minnema
- 23 november - 10:00 uur: ds. Th.J. Havinga
- 30 november - 10:00 uur: Advent ds. R.
- 7 december - 10:00 uur: ds. L.E. Leeftink
- 14 december - 10:00 uur: ds. R.T. te Velde
- 21 december - 10:00 uur: ds. R.T. te Velde
- 25 december - 10:00 uur: Kerst br. B. Wiersema
- 28 december - 10:00 uur: ds. J.
- 31 december - 19:30 uur: Oudjaarsdag ds. I.
Na de dienst is er gelegenheid voor koffie en thee. Iedereen is van harte welkom!
tags: #vrijgemaakte #kerk #oosterwolde