De geboorte van een kind brengt vreugde, dankbaarheid en ook verantwoordelijkheid met zich mee. Als ouders wens je dat je kinderen gelukkig worden, zich ontwikkelen tot mensen die bijdragen aan vrede en recht, en opgroeien in liefde en vertrouwen. De doop is allereerst een teken van Gods trouw - vóórdat wij iets kunnen beloven of doen, zegt God al ‘ja’ tegen ons en onze kinderen.
De doop vieren we in de kring van de gemeente, want geloven doe je nooit alleen. Tijdens de doopdienst heet de gemeente de dopeling welkom en belooft zij om ouders en kinderen te dragen in gebed en gemeenschap. Als herinnering krijgt elk kind een doopkaars mee naar huis.
De Betekenis van de Doop in de Protestantse Kerk
De doop is een van de twee sacramenten in de Protestantse Kerk, naast het avondmaal. De kerkorde spreekt zelfs van ‘heilige Doop’. Een sacrament is een handeling die de liefde en trouw van God zichtbaar maakt. In de Protestantse Kerk is de kinderdoop een belangrijk gebruik. Ouders kunnen hun kind ten doop houden als teken van Gods liefde die aan het leven van hun kind voorafgaat.
De kinderdoop is gebaseerd op het verbond dat God met mensen sluit. In het Oude Testament lezen we dat God belooft Abrahams God te zijn en Hij legt zichzelf vast op deze belofte. Andersom roept Hij Abraham en zijn nakomelingen op om voor Hem te leven. Als teken voor de opname in het verbond geeft God de opdracht voor de besnijdenis. In het Nieuwe Testament zien we dat het verbond een bredere betekenis krijgt dan alleen voor het volk Israël. Het zichtbare teken dat bij deze uitbreiding van het verbond naar de heidenen hoort, is de doop.
De doop is een oecumenisch erkend sacrament. Dat betekent dat een doop in de Protestantse Kerk in Nederland ook wordt erkend door andere kerken.
Kinderdoop en Volwassendoop
In de Protestantse Kerk worden de meeste kinderen binnen een jaar na hun geboorte gedoopt. De nadruk ligt dan daarbij op God die er voor je wil zijn, nog voor jij je bewust bent van zijn bestaan. Maar ook oudere kinderen of volwassenen kunnen gedoopt worden.
De volwassendoop kent ook een belangrijke plaats. Niet iedereen is immers als kind gedoopt en niet iedereen is binnen de gemeenschap van de kerk opgevoed. Sommigen komen pas op latere leeftijd in aanraking met het christelijk geloof. En anderen zijn niet als kind gedoopt, omdat hun ouders de keuze aan hen zelf gelaten hebben. Als een volwassene gedoopt wil worden, hoort daar de geloofsbelijdenis bij. Na de geloofsbelijdenis en doopbediening word je belijdend lid van de Protestantse Kerk.
Veel mensen van rond de dertig zijn met vragen rond geloof en zingeving bezig. Sommigen kiezen ervoor om zich te verbinden met een kerk en laten zich als volwassene dopen. De Protestantse Kerk kent zowel de kinder- als de volwassendoop. Andere kerken, zoals de Doopsgezinde Kerk, de Baptisten en Pinksterkerken, dopen alleen volwassenen.
Veel kerken erkennen elkaars doop. Als je aan leden van de Protestantse Kerk vraagt welke woorden en beschrijvingen ze verbinden aan de doop, dan zijn dit de drie meest gekozen antwoorden: ‘Kind van God zijn’ (51%), Verbond (41%) en ‘Een zegen meegeven over het leven’ (39%).
Ruim een kwart (27%) van de respondenten geeft aan dat de stelling 'Kinderdoop en volwassendoop zijn geheel vrij te kiezen mogelijkheden' het dichtst bij hun overtuiging ligt. Een meerderheid (61%) neigt naar de stelling 'Kinderdoop is de regel. Volwassendoop is er voor wie als kind niet gedoopt is'.
De Doopdienst: Hoe en Waar?
De doop vindt plaats in een gewone eredienst, in aanwezigheid van de gemeente. Dit benadrukt dat de dopeling niet alleen verbonden wordt met Christus, maar ook wordt opgenomen in de gemeenschap van de kerk. Soms kunnen bijzondere omstandigheden aanleiding geven om hiervan af te wijken, zoals ernstige ziekte van de moeder of van het kind. Maar ook dan moet het een zaak van de kerkenraad en zo veel mogelijk ook van de gemeente blijven.
De doop geschiedt door besprenkeling van het voorhoofd van de dopeling met water, en altijd met de woorden ‘Ik doop je in de naam van de Vader en de Zoon en de Heilige Geest’. Die formulering verbindt de wereldwijde kerk in al zijn verschillende vormen en varianten - deze formulering is overal hetzelfde. Alleen in gemeentes met een evangelicale geloofsbeleving kan gedoopt worden door volledige onderdompeling.
In sommige gemeenten van de Protestantse Kerk, met een traditionelere kerkelijke ligging, wordt bij de doop gebruikgemaakt van een doopformulier. Dit is een liturgische tekst die tijdens de doopdienst wordt gebruikt en waarin de betekenis van de doop wordt uitgelegd. In overleg met de predikant wordt besproken welk doopformulier bij de doop gebruikt zal worden.
Bij de doop wordt er altijd een doopkaart aangeboden. In sommige gemeentes wordt ook een doopkaars aangeboden namens de kerkenraad.
De meeste respondenten (67%) geven aan dat zij het het belangrijkste vinden dat de doop in het midden van de gemeente plaatsvindt. Mensen onder de 50 zetten het uitspreken van de formule op de tweede plaats (46%). Ze kiezen als derde voor ‘De handeling aan de dopeling met water (besprenkeling, begieting, onderdompeling)’ (44%). Dat het de predikant is die de doop bedient, vindt men minder belangrijk (slechts 17% vindt dit belangrijk). En de doopjurk vindt bijna niemand belangrijk.
Qua handeling heeft besprenkelen een sterke voorkeur boven gieten of onderdompelen. Toch kan het onderdompelen bij mensen onder de 50 jaar ook op aardig wat instemming rekenen, bij zowel kinderdoop (10%) als volwassendoop (29%).
Vaak is er ook de mogelijkheid om in de nacht voor Pasen gedoopt te worden. Dat heeft hele oude papieren. De doop is in de Protestantse Kerk een sacrament, een heilige handeling. Dopen gebeurt altijd met water als symbool voor de hoogte- en dieptepunten in een mensenleven. Water doet groeien, mensen kunnen opbloeien. Water kan ook bedreigend zijn, mensen kunnen kopje onder gaan in het leven. Of het nu goed of mis gaat, de naam van elk mensenkind is geborgen in de palm van Gods hand.
De doop uitgelegd, video 6: De symboliek van de doop
Erkenning van de Doop en Lidmaatschap
De Protestantse Kerk kent geen ‘overdoop’ of ‘herdoop’. Vier criteria zijn hier van belang: (1) de doop heeft plaatsgevonden in of vanwege een christelijke kerk of een gemeenschap van christenen, (2) door een aldaar tot de doopbediening bevoegd persoon, (3) met water en (4) in de naam van de Vader, de Zoon en de Heilige Geest. Als iemand als kind of volwassene gedoopt is in een andere christelijke kerk (bijvoorbeeld rooms-katholiek, oosters-orthodox of in een ander protestants kerkgenootschap), dan wordt deze doop erkend.
Voor het lidmaatschap van de Protestantse Kerk is de doop wel een voorwaarde. Wie belijdend lid wil worden, moet gedoopt zijn of zich bij de belijdenis laten dopen. Ouders kunnen er ook voor kiezen hun kind niet te laten dopen, bijvoorbeeld omdat zij vinden dat het kind later zelf moet kunnen beslissen.
Het kan nodig zijn dat iemand kan aantonen gedoopt te zijn. Elke gemeente van de Protestantse Kerk houdt daarom een doopboek bij. Hierin worden alle dopen geregistreerd die in de gemeente plaatsvinden. Het doopboek heeft zowel een praktische als symbolische functie. Het is niet alleen een administratief document, maar ook een tastbaar teken dat iemand opgenomen is in de gemeenschap van de kerk.
Als u gedoopt bent in de Protestantse Kerk (of een van haar voorgangers zoals de Nederlandse Hervormde Kerk, de Gereformeerde Kerken in Nederland of de Evangelisch-Lutherse Kerk), kunt u een doopbewijs aanvragen bij de gemeente waar de doop heeft plaatsgevonden.
Contact en Verdere Informatie
Als je je kind wilt laten dopen, neem dan contact op met één van de predikanten. Niet iedereen is immers als kind gedoopt en niet iedereen is binnen de gemeenschap van de kerk opgevoed. Sommigen komen pas op latere leeftijd in aanraking met het christelijk geloof.
De bediening van de doop gebeurt meestal in de gemeente waar diegene bij betrokken is of wil worden. Vragen over de volwassendoop, neem dan contact op met de predikant van een gemeente in de buurt.
De doop is in de Protestantse Kerk niet verplicht, maar wordt wel gezien als een belangrijk sacrament. Voor het lidmaatschap van de Protestantse Kerk is de doop wel een voorwaarde. Wie belijdend lid wil worden, moet gedoopt zijn of zich bij de belijdenis laten dopen.
De doop is een bijzonder moment in het leven van gelovigen en in het leven van de kerkgemeenschap. Hebt u nog vragen over de doop of wilt u een afspraak maken voor een doop? Neem dan contact op met de predikant, scriba of het kerkelijk bureau van een kerk in de buurt.
tags: #waarom #worden #protestanten #gedoopt