De geschiedenis van de protestantse kerk in Vroomshoop is een verhaal van groei, samenwerking en uiteindelijke fusie. Vanaf de oprichting van de eerste kerkgemeenschappen tot de vorming van de huidige Protestantse Gemeente, heeft Vroomshoop een rijke kerkelijke historie gekend.
Vroege Ontwikkelingen en Eerste Kerken
De oorsprong van Vroomshoop als dorp ligt in de tweede helft van de negentiende eeuw, toen begonnen werd met de ontginning van veengebieden. De bevolking woonde in de veenkoloniën onder barre omstandigheden, wat leidde tot de oprichting van diverse kerkelijke groeperingen.
De Gereformeerde Kerk
De Gereformeerde Kerk te Vroomshoop werd op 6 april 1864 geïnstitueerd. Het eerste kerkgebouw stond op de hoek van de Hoofdstraat en de Julianastraat. In 1906 werd een nieuwe gereformeerde kerk gebouwd. Dominee Doornbos en dominee Bril waren de eerste voorgangers, die van een bescheiden salaris moesten rondkomen, aangevuld met vrije brandstof en kost.
In 1920 werd een eigen verenigingsgebouw aan de Julianastraat gebouwd. De gereformeerde lagere school stond tevens dicht bij de kerk. Een prominente predikant was dominee J.H. Broekroelofs, die de gemeente van 1921 tot 1946 diende en toen 1622 doop- en belijdende leden telde.
De Hervormde Gemeente
De hervormde gelovigen langs het kanaal namen in 1870 hun kerk in gebruik langs de Hoofdstraat, ten zuiden van de Stationsstraat. Hiermee konden zij voor kerkdiensten stoppen met reizen naar Den Ham en Daarle. De kerk, met 272 zitplaatsen, werd gebouwd door B.H. Trooster uit Zwolle. De eerste predikanten waren Vroom en Dreesman.
In 1899 werd de kerk verrijkt met een Van Dam-pijporgel, dat na ruim 100 jaar nog steeds in gebruik is. Dominee H. Prins, die vanaf 1894 actief was, stond bekend om zijn sociale inzet en werkverschaffing. De woonwijk Prinsenkamp is naar hem vernoemd. In 1895 legde hij de eerste steen voor het verenigingsgebouw Ons Centrum, dat naast de kerk verrees. De kerk aan de Hoofdstraat werd in 1870 opgeleverd en later in 1910 en 1968 vergroot. De pastorie uit 1871 werd in 1982 vervangen door een nieuw gebouw.
Op 31 oktober 1868 werd in Vroomshoop officieel de Hervormde Gemeente uitgeroepen, hoewel er nog geen kerkgebouw was. De bouw van de kerk werd na twee aanbestedingen gegund aan de aannemers Trooster en De Vries voor een bedrag van fl. 9.770,00. De kerk werd op 16 maart 1870 in gebruik genomen. In 1910 werd de kerk vergroot tot 395 zitplaatsen en voorzien van een torenuurwerk. In 1968 volgde een verdere uitbreiding en interieurverandering, waarbij de kansel werd verplaatst en de banken werden vervangen en anders geplaatst.
Andere Kerken en Gemeenschappen
Naast de gereformeerde en hervormde kerken ontstonden er ook elders in Vroomshoop andere kerkelijke gemeenschappen.
- De Rooms-katholieken begonnen met een eigen noodkerk in 1868 en in datzelfde jaar werd de nieuwe Willibrordkerk aan de Schoolstraat ingewijd.
- In 1935 werd de baptistengemeente Vroomshoop-Daarlerveen gesticht.
- De Gemeente des Heeren begon in de jaren dertig met samenkomsten en zetelt nu in het voormalige verenigingsgebouw Irene.
- De gereformeerden vrijgemaakt startten na de oorlogsjaren een eigen gemeente en namen in 1999 een nieuwe kerk, De Akker, aan de Lindenlaan in gebruik.
- De pinkstergemeente ontstond in de jaren vijftig en kreeg later een eigen kerkgebouw aan de Lindenlaan.
Het 'Samen op Weg' Proces en de Vorming van de Protestantse Gemeente
Meer dan 25 jaar liep een proces van samengaan tussen de PKN-kerken van hervormden en gereformeerden. Sinds 1995 ontstonden steeds intensievere contacten en samenwerkingsverbanden in het kader van het zogenaamde Samen op Weg proces.
Federatie en Fusie
Op 5 januari 2014 werd door vertegenwoordigers van beide kerkenraden een federatieovereenkomst getekend, waarmee de ‘Protestantse Gemeente in wording te Vroomshoop’ een formele status kreeg binnen het landelijke PKN-verband.
Op zondag 8 januari 2017 werd tijdens een dienst in het Gereformeerd Kerkelijk Centrum Irene aan de Julianastraat de officiële oprichtingsakte voor de vorming van de ‘Protestantse Gemeente te Vroomshoop’ getekend. In deze feestelijke dienst gingen de plaatselijke predikanten ds. D.A.J. Kroeze (geref.) en ds. F. Schipper (herv.) voor. Organist Alice Oosterveen en trompettist Johan Vos zorgden voor de muzikale begeleiding.
Op dezelfde dag werd ’s middags om 17.00 uur de middagdienst gehouden in het Hervormd Kerkelijk Centrum Het Anker aan de Hoofdstraat. Deze dienst stond eveneens in het teken van de fusie en werd geleid door de predikanten ds. J.A. Antonides (herv.) en ds. J.A. Droogendijk (geref.). Het Christelijk Mannenkoor Vroomshoop verleende medewerking.
Nieuwbouw en Ontwikkelingen in de Gereformeerde Kerk
In februari 1984 werd door de kerkenraad van de Gereformeerde Kerk besloten te streven naar nieuwbouw, aangezien de zuidgevel van de kerk aan de Hoofdstraat naar buiten was geweken met scheuren tot gevolg. De verwachte kosten bedroegen ongeveer 1,8 miljoen gulden, waarvoor de gemeenteleden werd gevraagd een miljoen bijeen te brengen. Met subsidies van het Rijk en de Stichting Steun Kerkbouw werd dit doel bereikt.
De kerk zou gebouwd worden aan de zuidkant van de Julianastraat, tegenover de Koningin Beatrixlaan. Het ontwerp kreeg de bijnaam ‘De Harpe Davids’ vanwege de ronde vormgeving. Op 21 september 1983 werd de eerste steen gelegd. De laatste dienst in de oude kerk vond plaats op 19 mei 1984, waarna op 24 mei 1984 de eerste dienst in het nieuwe kerkelijk centrum ‘Irene’ werd gehouden.
Recente Ontwikkelingen en Toekomstperspectief
Het proces van eenwording en verbondenheid tussen de hervormde en gereformeerde kerken duurde ongeveer 20 jaar. De uiteindelijke fusie op 8 januari 2017 resulteerde in de Protestantse Gemeente te Vroomshoop, met ruim 3.850 leden.
Momenteel zijn ds. Christiaan Post en ds. Arthur Broekman, met kerkelijk werker Lex Jaspers, verbonden aan de protestantse gemeente. Het kosterschap wordt door vrijwilligers uitgeoefend. Er vinden wekelijks activiteiten plaats in de beide kerkelijke centra: Het Anker aan de Hoofdstraat (stamt uit 1870) en Irene (stamt uit 1984) aan de Julianastraat.
Vanaf 2023 heeft de kerkenraad zich intensief beziggehouden met de toekomst van beide kerkgebouwen. Het besluit is genomen om beide gebouwen open te houden, elk met een eigen specifieke functie. Kerkelijk Centrum Het Anker zal hoofdzakelijk gebruikt worden voor zondagse erediensten en kleinere doordeweekse activiteiten. Financieel onderzoek heeft aangetoond dat het houden van twee kerkgebouwen mogelijk is. Het benodigde onderhoud en aanpassingen zullen de komende jaren worden uitgevoerd, mede door acties binnen de kerkgemeente en een oproep aan gemeenteleden om hun bijdrage te verhogen.
Joel was lid van een SEKTE: 'De kerk is toch niet zo perfect als ik dacht'
tags: #protestantse #kerk #vroomshoop