Gereformeerde Kerk Wijnjewoude: Geschiedenis en Architectuur

De Gereformeerde Kerk in Wijnjewoude, voorheen bekend als Wijnjeterp, heeft een rijke geschiedenis die teruggaat tot 1860. De oorspronkelijke naam van het dorp, Wijnjeterp, werd vaak voorafgegaan door de Latijnse afkorting "c.a.", wat staat voor "cumann exis" ofwel "met het bijbehorende". Sinds de samenvoeging van de dorpen Duurswoude en Wijnjeterp in de jaren zeventig tot het huidige Wijnjewoude, heeft ook de kerk een naamswijziging ondergaan.

Oprichting en Eerste Gebouwen

De kerk werd opgericht op 5 januari 1860, toen een groep broeders en zusters zich losmaakte van de Hervormde Gemeente aldaar. Aanvankelijk kwamen de gelovigen samen in het huis van een ouderling. Al snel werd echter een eigen kerkgebouw gerealiseerd, dat eind 1860 gereed was. Dit eerste kerkje diende de gemeenschap tot 1908.

De Bouw van een Nieuwe Kerk in 1908

In 1908 besloot de kerkenraad tot de bouw van een grotere kerk. Dit besluit werd mede ingegeven doordat een gemeentelid, A. Sijtsema, die tegenover de kerk woonde, een stuk grond schonk om een geheel nieuwe kerk op te bouwen. De totale bouwkosten van dit nieuwe gebouw bedroegen 7837,99 gulden. De kerk werd op 3 januari 1909 in gebruik genomen en dit gebouw dient de gemeenschap nog steeds.

Architectuur en Kenmerken van het Huidige Gebouw

Het huidige kerkgebouw, voltooid in 1909, is een eenvoudige zaalkerk, ontworpen door de Opsterlandse architect Tjeerd Kuipers (1857-1942). Kuipers' ontwerpen kenmerkten zich door een rationalistische stijl met invloeden van het neo-romaans. De kerk is gebouwd met bruine baksteen en heeft een L-vormige indeling.

De Voorgevel

De voorgevel van de kerk wordt gekenmerkt door een sobere risaliet met een rondbogige hoofdingang, gevat in een archivolt. In de voorgevel zijn drie stenen van hardsteen geplaatst: een stichtingssteen met de datum van de eerstesteenlegging (15 juli 1908) en de naam van dominee H. Brinkman, en een steen met het Bijbelvers Psalm 150:1a. De voorgevel wordt verder onderbroken door vier banen van donkere baksteen. Twee dunne, hoge rondboogramen flankeren de entree, en boven het risaliet, in de topgevel, bevinden zich eveneens drie rondboogramen met gepleisterd lijstwerk. De voorgevel wordt afgesloten door een gepleisterde gevelrand.

De Zijgevels en Uitbreidingen

De zijgevels zijn opgedeeld door lisenen, met in elk muurvlak twee hoge rondboogramen, alle voorzien van een gepleisterde dorpel. In 1934 werd een uitbreiding aan de zijgevel gerealiseerd. De zijgevel van deze aanbouw bevat tien rechthoekige ramen. In de topgevel van de uitbouw bevinden zich vier rondboogramen van gelijke grootte, met daarboven een kleine, cirkelvormige opening. Alle ramen in het kerkgebouw zijn voorzien van glas-in-lood decoraties. De uitbouw aan de straatzijde is tevens voorzien van dubbele deuren en een kleine dakkapel.

Het Dak en de Dakruiter

Het zadeldak van de kerk is bedekt met zwarte pannen en wordt bekroond door een slanke, overhoeks geplaatste dakruiter. In het dak zijn drie kleine dakramen aangebracht. De windhaan op de dakruiter heeft de vorm van een haan. De dakruiter heeft in het verleden schade opgelopen door blikseminslag; begin juni 1992 sloeg de bliksem in, wat aanzienlijke schade aan het leiwerk en de houtconstructie veroorzaakte. Eerder, ongeveer 35 jaar daarvoor, was de toren ook al getroffen door bliksem.

Achterzijde en Interieur

Aan de achterzijde van het gebouw bevindt zich eveneens een uitbreiding. Dit deel heeft een plat dak met een aparte ingang. Daarachter is een groter gebouw gesitueerd dat dienstdoet voor bijeenkomsten en sociaal samenzijn buiten de reguliere kerkdiensten. Het interieur van de kerk omvat een aanzienlijk aantal vaste kerkbanken en een gedeelte met losse stoelen. Het balkwerk van het plafond is zichtbaar. De preekstoel is geplaatst in een nis in de muur.

Het Orgel

Het orgel in de Gereformeerde Kerk van Wijnjewoude werd in 1974 gebouwd door de firma Bakker & Timmenga uit Leeuwarden. Dit orgel verrijkt de kerkdiensten met zijn klank.

Recente Ontwikkelingen

In 2012 heeft een belangrijke ontwikkeling plaatsgevonden: de Gereformeerde Kerk van Lippenhuizen-Hemrik is samengevoegd met de Gereformeerde Kerk in Wijnjewoude. Hierdoor is de kerkelijke gemeenschap versterkt en gebundeld.

Samenvatting van de Kerkgegevens

tags: #adres #gereformeerde #kerk #wijnjewoude