Binnen de Protestantse Kerk in Nederland (PKN) bestaat er kritiek op de wijze waarop de kerk omgaat met slachtoffers van (seksueel) grensoverschrijdend gedrag. Er leven zorgen over de voorgestelde aanpak van herstelbemiddeling, omdat deze mogelijk de aandacht kan afleiden van de reeds toegezegde juridische, financiële en psychologische compensatie.
De bestuurlijke continuïteit van de dienstenorganisatie wordt momenteel als kwetsbaar beschouwd. Om deze reden zijn er op korte termijn stappen gezet. De generale synode heeft op 14 november besloten tot de aanstelling van een ad interim-directeur en de aanvulling van het bestuur van de dienstenorganisatie.
Besluitvorming en Regelingen
De eerder ingevoerde quotumregeling, die vorig jaar werd aangenomen, is niet langer van kracht. De kleine synode heeft besloten deze nieuwe regeling in te trekken, mede naar aanleiding van de zorgen die vanuit gemeenten werden geuit tijdens een bijeenkomst van de generale synode. Hierdoor is de regeling die van kracht was vóór 2024, opnieuw van toepassing. Er ligt een opgave om het vertrouwen te herstellen en tegelijkertijd te werken aan een duurzame financiële huishouding. Om dit te bewerkstelligen, zal in 2026 een 'kerkbreed gesprek' plaatsvinden. De contouren hiervan werden op vrijdag 14 november besproken door de generale synode.
De Protestantse Kerk in Nederland wil meer ruimte bieden aan een diversiteit aan kerkelijke werkers. Dit biedt gemeenten meer opties, maar creëert tegelijkertijd de uitdaging om de juiste afweging te maken bij het opstellen van profielen voor deze functies. Tijdens de vergadering van de generale synode is daarom gesproken over de ontwikkeling van een hulpmiddel dat kan ondersteunen bij deze keuzeprocedure.
Structuur en Verantwoordelijkheden
De leiding van de Protestantse Kerk berust bij 62 ambtsdragers, die gezamenlijk de generale synode vormen. In de volksmond wordt dit ook wel 'het landelijk bestuur' genoemd. Deze ambtsdragers komen minimaal tweemaal per jaar bijeen. Het moderamen, dat fungeert als dagelijks bestuur, is verantwoordelijk voor het opstellen van de agenda's voor zowel de generale als de kleine synodes. Synoderapporten en besluitenlijsten zijn beschikbaar in de bibliotheek op de website van de kerk.
De generale synode van de Protestantse Kerk komt jaarlijks minimaal tweemaal bijeen, in april en november. Elk ambtsdrager kan lid worden van de synode en participeert daarmee in de besluitvorming over kerkelijke aangelegenheden die het geheel van de kerk betreffen. Net als de kerkenraden en classicale vergaderingen, heeft de generale synode een leidinggevende taak. In haar geval betreft dit het besturen van het leven en werken van de kerk in haar totaliteit, inclusief alle gemeenten.
Visienota en Nieuwe Grondslagen
De visienota van de Protestantse Kerk verwoordt de roeping van de kerk in de huidige tijd en situatie. Het document is geen beleidsplan, maar een inhoudelijke plaatsbepaling die focus en perspectief biedt voor het kerk-zijn binnen de hedendaagse Nederlandse context. De nota schetst de richting waarin de kerk zich in de komende jaren wil ontwikkelen.
Op vrijdag 13 december zal de Kleine Synode de 170 ingediende revisieverzoeken behandelen met betrekking tot het besluit inzake de nieuwe grondslagen voor de quotisatie en solidariteitskas. Het hoge aantal van 170 revisieverzoeken met het verzoek tot herziening, naast meer dan 215 bezwaarschriften die bij het GCBG (Generaal College voor behandeling van Bezwaren en Geschillen) zijn ingediend, duidt erop dat de besluiten van 15 maart en 28 juni jl. niet breed gedragen worden.
Rik Buddenberg, in een recente column, stelt dat er een 'veenbrand' is ontstaan en dat het tijd is voor zelfreflectie. In de revisieverzoeken worden zowel inhoudelijke als procedurele tekortkomingen van het genomen besluit benoemd. Directeur Joost Schelling van de VKB merkt op dat bestuurders van de kerk geschrokken zijn van de felheid van de reacties en dat er gesproken wordt over een 'gebrek aan vertrouwen' en 'een kloof tussen landelijk en lokaal'. Buddenberg waarschuwt dat het vasthouden aan het besluit van 28 juni de kloof zal verdiepen en het wantrouwen verder zal voeden.
Hoewel de vergadering en de onderliggende stukken van de Kleine Synode besloten zijn, wordt via de media een appel gedaan op de leden. Dit dient ook als signaal naar alle gemeenten en diaconieën om gezamenlijk te werken aan de vervolgstappen. Er wordt dan ook een dringend verzoek gedaan aan de leden van de kleine synode om het besluit terug te nemen. Voor 2025 wordt voorgesteld om te volstaan met de huidige regeling van afdracht. Tegelijkertijd wordt voorgesteld om in 2025 te werken aan nieuwe grondslagen met alle betrokkenen. Tevens dient er een breed kerkelijk gesprek te worden gevoerd over onderlinge solidariteit, bovenplaatselijke ondersteuning, en de inzet en werking van het kerkelijk vermogen.