In de preek van vanmiddag staat het thema dansen centraal, geïnspireerd door het laatste hoofdstuk van Tim Kellers boek In alle redelijkheid: De dans van God. Dansen wordt hierbij beschreven als een proces van in elkaar opgaan, meebewegen met de ander, en je laten meevoeren door de kracht van muziek. Het is een intieme daad van diepe aandacht voor elkaar, een werveling van bewegingen waarin nabijheid, afstand, blikken en wederzijdse fascinatie centraal staan. De vraag rijst echter: is het gepast om te spreken over de dans van God, zeker gezien het historische taboe op dansen binnen sommige christelijke kringen?
Tim Keller bedoelt met de 'dans van God' te verwijzen naar het wezen van de drie-eenheid: Vader, Zoon en Heilige Geest. Dit unieke concept, dat andere religies niet kennen, vormt de kern van het christelijk geloof. Hoewel het concept van de drie-eenheid complex kan lijken, is het van fundamenteel belang voor ons begrip van God en onze relatie met Hem.
De Drie-eenheid: Een Verdieping
Om de drie-eenheid te begrijpen, kan men beginnen met het concept van een twee-eenheid, zoals dat vaak wordt toegepast op het huwelijk. Twee personen die op een unieke manier verbonden zijn, die samen optrekken, plezier in elkaar vinden en diepe ogenblikken van verbondenheid kennen, zowel in gesprek als in stilte. Deze eenheid biedt stabiliteit en geborgenheid, vooral voor kinderen.
De drie-eenheid kan worden gezien als een volmaakte uitbreiding hiervan. Vader, Zoon en Geest zijn drie unieke personen, maar vormen tegelijkertijd een onverbrekelijke eenheid. Ze gaan volledig in elkaar op, genieten van elkaar, zijn het altijd eens en spreken met één stem. Wie de ene persoon ontmoet, ontmoet in feite de andere twee. Ze zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden, zozeer dat ze naar buiten toe als één worden ervaren. Het is een permanente staat van 'twee zielen, één gedachte', maar dan op goddelijk niveau.
Het Belang van de Drie-eenheid voor Menselijke Relaties
Het belang van de drie-eenheid ligt in het feit dat de moeilijkste relatie - een relatie tussen drie personen - in God al bestaat en volmaakt functioneert. Veel menselijke problemen zijn relationeel van aard en uiterst moeilijk op te lossen. Drie personen in een huwelijk of in een vriendschapsrelatie kan leiden tot complexiteit en wrijving. God, daarentegen, slaagt erin om deze dynamiek eeuwigdurend in harmonie te laten bestaan. Dit biedt hoop voor onze eigen menselijke relaties.
God wil delen van deze innerlijke relationele volmaaktheid, van zijn liefde, trouw en vreugde. De drie-eenheid is niet geschapen uit een tekort aan Gods kant; Vader, Zoon en Geest ontvangen genoeg aanbidding, liefde en eer van elkaar. God schiep de mens om zijn liefde te delen en is de bron van liefde in onze wereld.
Perichoresis: De Dans van God
De interactie tussen Vader, Zoon en Geest wordt door Keller aangeduid met de term perichoresis, een Grieks woord dat 'ronddansen' of 'rondvloeien' betekent. Dit concept, dat ook klinkt in het woord 'choreografie', beschrijft een dynamische, pulserende dans van liefde en vreugde waarin elke persoon van de Triniteit de andere bemint, vereert en zich in hen verheugt. Dit is geen modern concept, maar een begrip dat al in de vroege kerk bestond.
Deze dans is de oorspronkelijke motivatie voor God om te scheppen. Uit pure vreugde heeft God een universum geschapen, waarin wij worden uitgenodigd om deel te nemen aan zijn wezen. Het is geen opgaan in het goddelijke, maar een meevoeren in de bewegingen van God, dicht bij Hem zijn, Hem in de ogen kijken, Hem voelen en volgen in zijn stappen. De schepping is een uitnodiging om deel te worden van deze eeuwige dans van vreugde en liefde.
Liefde als Bewijs voor Gods Bestaan
Keller stelt dat het bestaan van liefde op aarde het grootste bewijs is voor het bestaan van God, vooral wanneer liefde wordt gedefinieerd als een diepe gerichtheid op de ander, waarbij men zichzelf verloochent en de belangen van de ander centraal stelt. Deze liefde is geen vluchtige verliefdheid, maar een actieve keuze om de ander gelukkig te maken.
In tegenstelling tot menselijke liefde, die vaak wordt opgeroepen door externe factoren, ontstaat Gods liefde puur vanuit Hemzelf. Dit staat in contrast met de evolutieleer, die 'survival of the fittest' als leidend principe hanteert. Echte, gevende, opofferende liefde kan niet verklaard worden binnen een dergelijk kader. Waar komt deze liefde vandaan, anders dan uit God? Zoals 1 Johannes 4:12 stelt: 'Niemand heeft God ooit gezien. Maar als we elkaar liefhebben, blijft God in ons en is zijn liefde in ons tot volmaaktheid gekomen.' De onzichtbare God wordt zichtbaar in menselijke liefde.
Survival of the Fittest
Zonde als Relatiebreker
De zonde heeft deze oorspronkelijke orde verstoord. Zonde is de relatiebreker die zichzelf centraal stelt en doet geloven dat nemen beter is dan geven. De werkelijkheid echter, is dat de wereld geschapen is rondom gevende, delende en opofferende liefde. De mens en de wereld komen tot hun recht waar liefde heerst, waar de gerichtheid op de ander vreugde brengt en alles laat opbloeien.
Het herstel van deze gevende liefde is de enige toekomst voor de aarde en de mens. Omdat dit ons als mensen niet lukt, kwam God zelf naar de aarde in de persoon van Jezus Christus. Jezus gaf zichzelf, niet uit eigenbelang, maar om het oorspronkelijke plan van God te realiseren: de schepping deel te laten hebben aan zijn vreugde.
Het Koninkrijk van God en de Gemeente
Het koninkrijk van God, zoals beschreven in het boek Openbaring, is een samenleving van mensen, gevormd door God, waarin Hij centraal staat en aanbeden wordt. Dit koninkrijk komt tot zijn doel in relaties, in aandacht voor elkaar, in beweging, dans, liefde en vreugde. De gemeente van Jezus Christus weerspiegelt dit koninkrijk, hoewel nog niet volmaakt. In de kerk oefenen we dit, ontvangen we de toekomst en blijven we op het goede spoor.
1 Johannes 4:7-21 beschrijft de diepe verwevenheid van Gods liefde voor ons en onze liefde voor elkaar. De liefde begint bij God, wordt aan ons gegeven, en wordt door ons aan elkaar doorgegeven. Liefde is de enige levensvorm met toekomst.
De Hemelvaart: Meer dan een Afscheid
De Hemelvaart van Jezus Christus wordt vaak verkeerd begrepen als een simpel afscheid, waarbij de discipelen naar de hemel blijven staren. De Hemelvaart is echter veel meer dan dat; het is de vervulling van wat Jezus daarvoor heeft gedaan en het vergroot juist zijn aanwezigheid. De engelen berispen de apostelen omdat ze nog steeds naar de hemel kijken, terwijl er werk te doen is.
De Hemelvaart betekent dat Jezus Christus nu op de troon van God zit. Dit 'ascenderen' is geen ruimtereis, maar een intrede in een nieuwe werkelijkheid, een nieuwe verhouding tot het universum. Jezus is niet verdwenen, maar heeft zich door zijn Hemelvaart op een oneindige manier vermenigvuldigd, zodat hij nu overal en altijd aanwezig kan zijn. Hij is onze herder, onze plaatsvervanger, onze bemiddelaar en ons offer.
Christus' Profetische, Priesterlijke en Koninklijke Bediening
De Hemelvaart markeert de voortzetting van Jezus' bediening in drie rollen:
De Profetische Bediening
Jezus was een ongelooflijke profeet die de weg naar God opende. Zijn woord bevrijdt en brengt mensen tot waarheid. De profetische bediening van Christus gaat nu door ons heen. Wanneer wij spreken over wat Jezus heeft gedaan, horen mensen zijn stem door ons heen. Onze profetische bediening is groter dan die van Johannes de Doper, omdat wij de volheid van het evangelie verkondigen. We hebben autoriteit, niet door welsprekendheid, maar omdat wij de waarheid bezitten die bevrijdt.
De Priesterlijke Bediening
Als priester staat Jezus in de tegenwoordigheid van God. Hij is onze advocaat, onze bemiddelaar. Zelfs in momenten van falen of afwijzing, weet God ons waarderen, omdat Jezus aan de rechterhand van de Vader staat. Deze wetenschap geeft kracht en vergevingsgezindheid, zelfs in de moeilijkste omstandigheden, zoals Stefanus ervoer.
De Koninklijke Bediening
Als opgevaren Koning regeert Jezus over het hele universum. Hij kent ons, houdt van ons en regeert alles tot ons welzijn. Zijn heerschappij is de basis van onze hoop en zekerheid. De wereld verandert door zijn heerschappij.
De Hemelvaart is essentieel. Zonder de Hemelvaart zouden de woorden van Jezus en zijn offer zonder betekenis zijn. Het is de Hemelvaart die de basis legt voor de voortdurende invloed van Christus in de wereld door zijn volgelingen.
De Dans van God en de Menselijke Relatie
De kern van Kellers boodschap is dat God, in zijn drie-enige wezen, een eeuwige dans van liefde en vreugde uitvoert. Hij nodigt de mensheid uit om deel te nemen aan deze dans. De zonde heeft deze uitnodiging verstoord, maar Jezus' komst en opstanding, gevolgd door zijn Hemelvaart, hebben de weg geopend voor een herstel van deze relatie.
De gemeente van Jezus Christus is een weerspiegeling van dit komende koninkrijk, een gemeenschap van mensen die gevormd is door God, waarin Hij centraal staat en aanbeden wordt. Door de genade van God, die zich manifesteert in de dans van de drie-eenheid en de uitnodiging tot deelname, kunnen wij, ondanks onze gebreken, toch deel worden van deze goddelijke beweging. De liefde van God, zichtbaar in Jezus Christus, stelt ons in staat om elkaar lief te hebben en zo deel te zijn van de eeuwige dans van God.