St. Laurentiuskerk
De St. Laurentiuskerk, een prominent bouwwerk in Alkmaar, werd in de periode 1859-1861 gebouwd in neogotische stijl. Het is een van de vroegste werken in Noord-Holland van de gerenommeerde architect Pierre Cuypers. Kenmerkend voor het exterieur zijn de luchtbogen, die de uitwaartse druk van de zware, hoge muren opvangen, en het gebruik van Limburgse mergelsteen, met name bij het rijk versierde roosvenster boven de toegangsdeur in de westgevel.
Het interieur van de kerk ademt eveneens de neogotische sfeer, wat tot uiting komt in het houten tongewelf met kleurige rozetten en de reliëfs van mergelsteen langs de wanden. In de transepten zijn kleurige wandschilderingen te vinden, vervaardigd door J.A. Kläsener tussen 1874 en 1880, die het Heilig Bloedmirakel van Alkmaar uitbeelden. Opmerkelijk zijn ook de gebrandschilderde ramen; de oudste, daterend uit 1862 en 1895, bevinden zich in het koor en zijn afkomstig uit het atelier van Nicolas in Roermond. De overige ramen zijn vervaardigd door het atelier van J.H. Tonnaer.
In 2012 onderging de St. Laurentiuskerk een renovatie en gedeeltelijke restauratie. Hierbij werd een deel van de tegelvloer vernieuwd en de banken in het middenschip en de zijbeuk werden verder uit elkaar geplaatst en voorzien van nieuwe zittingen om het zitcomfort te verhogen. Naast eucharistievieringen en doopvieringen wordt de kerk ook gebruikt voor concerten.
Een bijzondere vermelding verdient Everardus Witte, geboren in Hoorn in 1868 en later in Alkmaar komen wonen. Hij is als tiener te zien op een muurschildering die Alexander Kläsener omstreeks 1880 aanbracht boven de biechtstoel van deken J.H. Ruscheblatt. Deze schildering toont Witte, gekleed als misdienaar, samen met zijn vriend Evert Rijkenberg. Na zijn intrede bij de franciscanen werd hij bekend om zijn gebedsverhoringen.
Het mirakel van Alkmaar, een verhaal dat teruggaat tot 1429, speelt zich af in de kerk die destijds op de plaats van de Grote Kerk stond. Het vertelt over een Alkmaarse jongeman die, na een verleden als huurling en gokschuld, priester wordt. Tijdens zijn eerste mis, vlak voor de consecratie, wordt hij geconfronteerd met zijn geweten en het overtreden van het gebod "Gij zult niet doden". Hij morst geconsacreerde wijn op zijn mouw, een gebeurtenis die leidt tot de ontdekking van het Heilig Bloedrelikwie. Dit relikwie, een stuk stof met bloeddruppels, werd na een wonderbaarlijke redding van een schipper tijdens een storm, een belangrijk pelgrimsoord. De stad Alkmaar werd hierdoor een pelgrimsstad, totdat de Geuzen in 1573 de stad binnenvielen en de katholieke bevolking verdreven. Het relikwie vond een nieuw thuis in een schuilkerk, en na de afkondiging van de wet op de godsdienstvrijheid in de 19e eeuw, kreeg het een plek in de nieuwgebouwde St. Laurentiuskerk aan het Verdronkenoord. Pas in 1982 werd het processieverbod opgeheven, en in 2008 liep de pastoor met het relikwie in een processie door de stad, beginnend bij de Grote of St. Laurenskerk en eindigend in de St. Laurentiuskerk.
Het verhaal van het mirakel van Alkmaar benadrukt dat liegen en bedriegen tegenover God niet het einde van Gods liefde betekent en dat afwijzing en discriminatie geen onherstelbare wonden toebrengen aan een maatschappij. Het is een verhaal over boeten doen, vergeven en verbinden.
De Stichting Alkmaarse Cuyperskerk zet zich in voor het behoud en de verbetering van de St. Laurentiuskerk. Deze stichting, bestaande uit toegewijde bestuursleden, zamelt fondsen in voor het onderhoud, orgelrestauratie, verwarming, zitcomfort en verlichting, in nauw overleg met het parochiebestuur. De kerk is regelmatig open voor gebed, bezinning en bezichtiging, en tijdens de Kaasmarktperiode zijn er vrijwilligers aanwezig om bezoekers te woord te staan.
Het Heilig Bloedaltaar, gebouwd in 1906 ter ere van het "miraculeuze bloedwonder van de stadt Alcmaer", is ontworpen door de Haagse architect J.H. Tonnaer en versierd met fraai gepolychromeerd houtsnijwerk. De bouw van dit altaar verving het oorspronkelijke St. Nicolaas-altaar.
De orgelcommissie van de Stichting heeft succesvol geld ingezameld voor de restauratie en verplaatsing van het Pels-orgel naar de koorzolder, zijn oorspronkelijke plek. In september 2016 werd het orgel op de koorzolder geplaatst.
De St. Laurentiuskerk bezit een waardevol kazuifel uit de 18e eeuw, van het vioolkistmodel, met een drager van wit damast, ingeweven met gouddraad en versierd met kruismotieven en het "Alziend Oog". Het kazuifel, vermoedelijk vervaardigd rond 1750, is een belangrijk stuk textielkunst.
De St. Dominicusparochie, waartoe de St. Laurentiuskerk behoort, heeft een ANBI-status en hanteert een strikt preventiebeleid inzake seksueel misbruik en grensoverschrijdend gedrag. Voor bepaalde vrijwilligerstaken is een Verklaring Omtrent Gedrag (VOG) vereist.
De St. Laurentiuskerk, gebouwd van 1859 tot 1861, is een rijksmonument dat wordt onderhouden en gerestaureerd in samenwerking met de St. Dominicusparochie. De kerk is ontworpen door architect P.J. Cuypers en het behoud ervan wordt als van groot belang beschouwd. Het doel van de stichting is het bijeenbrengen van financiële middelen voor het onderhoud en de restauratie, evenals het behoud van het cultureel en religieus erfgoed van Pierre Cuypers in de kerk.
In het gebouw van de St. Laurentiuskerk is ook de Don Boscozaal gevestigd. De ingebruikstelling en opening van deze zaal werd gevierd op zondag 1 maart 2026, met een viering voorgegaan door Mgr. dr. Jan Hendriks, bisschop van Haarlem-Amsterdam.
Andere bijzondere kerken en geloofshuizen in Alkmaar
Naast de St. Laurentiuskerk herbergt Alkmaar een verscheidenheid aan andere bijzondere kerken en geloofshuizen, elk met hun eigen geschiedenis en architectonische kenmerken.
De Waag
De Waag, oorspronkelijk gebouwd als Heilige Geestgasthuis voor zieken en pelgrims, werd in de 16e eeuw omgebouwd tot Waag. Het Waagplein groeide door de eeuwen heen, waarbij woonhuizen werden gesloopt om het marktterrein te vergroten, wat de ontwikkeling van de kaasmarkt bevorderde.
Doopsgezinde Kerk
De Doopsgezinde Kerk, gebouwd in 1617 op initiatief van voorganger Hans de Ries, is een van de oudste stenen doopsgezinde kerken in Nederland. Net als andere Alkmaarse schuilkerken beschikt deze kerk over een houten tongewelf. In de 19e eeuw onderging het gebouw en de inrichting ingrijpende veranderingen.
Kapelkerk
De Kapelkerk, met zijn hoofdingang in de Kapelsteeg vanwege de nabijheid van water tijdens de bouw, werd getroffen door een brand in 1760, waarbij het middeleeuwse houten tongewelf verloren ging. Het huidige stucgewelf met verhoogde velden verving het. Een bewoonster van een naburig pand schonk de kerk een preekstoel uit dankbaarheid dat haar huis gespaard bleef.
Archeologische onderzoeken in 2002-2003 bij de Kapelkerk brachten twintig graven aan het licht, waaronder enkele grafkisten uit een oudere periode. In 2004 werd het kerkgebouw grootscheeps gerestaureerd, waarbij het orgel werd gereviseerd en de orgelkas in de oorspronkelijke kleur werd geschilderd.
De Kapelkerk kenmerkt zich door een bankenblok in Lodewijk XIV-stijl, een gewelf, een houten spreekstoel en een orgelkas met rococostijl versieringen, evenals glas-in-loodramen van W. van der Zalm.
Grote Kerk (Grote Sint Laurenskerk)
De Grote Kerk, ook wel de Grote Sint Laurenskerk genoemd, is het grootste kerkgebouw van Noord-Holland boven het Noordzeekanaal. Dit indrukwekkende gotische pand uit het begin van de 16e eeuw, bijgenaamd het 'Sieraad van de Stad', trekt al eeuwenlang bezoekers met zijn hoge gewelven, kleurrijke glas-in-loodramen, antieke orgels en kunstwerken.
De kerk beschikt over de twee hoogste ramen van het vasteland van Europa, met afmetingen van 6 meter breed en 23 meter hoog. Een nieuw glas-in-loodraam, "Het Licht van de Vrijheid: eenheid in verscheidenheid", ontworpen door Fiona Tan, is een recent kunstwerk dat de geschiedenisboeken ingaat als een kroonjuweel, gefinancierd door bewoners en bedrijven uit Alkmaar.
De ARK (Alkmaarse Raad van Kerken) bevordert ontmoeting, betrokkenheid en samenwerking tussen kerkgemeenschappen door het uitwisselen van ervaringen, het organiseren van gezamenlijke activiteiten en het houden van oecumenische vieringen.
Apostolisch Genootschap
Het Apostolisch Genootschap biedt een plaats voor religieus-humanistische zingeving, met een focus op de schepping als mysterie en de gelijkwaardigheid van alle mensen. Zij streven ernaar om hun inzichten uit te dragen en praktische hulp te bieden in samenwerking met maatschappelijke en levensbeschouwelijke organisaties.
Doopsgezinden (Broedergemeente Noord-Holland)
De Doopsgezinden vormen een christelijke geloofsgemeenschap waar gelijkwaardigheid, ruimte voor verschillende gedachten en geloofsopvattingen centraal staan. De nadruk ligt op hoe geloof zichtbaar wordt gemaakt in het dagelijks leven, met respect, vertrouwen, vrede en liefde als leidende principes.
De Broedergemeente Noord-Holland, onderdeel van de wereldwijde Broeder-Uniteit, beschouwt Jezus Christus als Heiland en voorbeeld. Deze regiogemeente, waarbinnen veel leden een Surinaamse achtergrond hebben, kenmerkt zich door menselijke warmte, onderlinge verbondenheid en een levend geloof, met veel zang tijdens diensten.
Evangelische Lutherse Kerk
De Evangelische Lutherse Kerk in Alkmaar werkt samen met de Evangelische Lutherse Kerk in Amsterdam en zet zich in voor de samenleving vanuit de Lutherse geloofsovertuiging. De gemeente is actief, warm en betrokken, en het kerkgebouw dient als thuis voor verschillende hulpgroepen.
Leger des Heils
Het Leger des Heils in Alkmaar biedt kerkdiensten op zondag en maaltijden op andere dagen. Er is ook een kledingwinkel en een Raad-en-Daad balie. Hun boodschap is gebaseerd op de Bijbel en gestimuleerd door liefde tot God.
Open Hof
De Open Hof vindt de basis van haar geloof in de Bijbel en deelt deze in diensten en groepen. De gemeente probeert aanwezig te zijn voor mensen die hulp nodig hebben en wil een thuis zijn voor mensen die alles van Jezus Christus verwachten, met als verlangen dat veel mensen in Alkmaar Jezus leren kennen.
Kapelkerk (Gereformeerd)
De Kapelkerk is een gereformeerde kerk die voortkomt uit de protestantse traditie, met Jezus Christus centraal en de Bijbel als inspiratiebron.
Oud-Katholieke kerk
De Oud-Katholieke kerk staat in de katholieke traditie, met een geloof in de werkelijke tegenwoordigheid van de Heer in de eucharistie. Zij kent het 3-voudig ambt van diaken, priester en bisschop, bekleed door zowel mannen als vrouwen met een partner en kinderen. De naam "oud" verwijst naar de kerk van de eerste eeuwen.
Protestantse Gemeente Alkmaar (PGA)
De Protestantse Gemeente Alkmaar (PGA) wil ruimte bieden aan het voortgaande verhaal van de Bijbel in ontmoeting en viering, met aandacht voor elkaar, openheid naar de samenleving en dienstbaarheid daaraan. Diensten zijn online te volgen via YouTube.
Remonstrantse Kerk
De Remonstrantse kerk heeft een niet-dogmatisch karakter en biedt leden de mogelijkheid om hun geloof in vrijheid en verdraagzaamheid te beleven. Alle activiteiten zijn toegankelijk voor geïnteresseerden van buiten de gemeente.
Rooms-katholieke St. Dominicusparochie
De Rooms-katholieke St. Dominicusparochie beheert meerdere kerken in Alkmaar, waaronder de St. Laurentiuskerk aan het Verdronkenoord, de H. Pius X, de Mariakerk in Alkmaar Noord en de H. Laurentiuskerk in Oudorp. De parochie werkt samen met andere parochies in de regio en kent een grote groep enthousiaste vrijwilligers.
In de St. Laurentiuskerk (Verdronkenoord 68) bevindt zich het relikwie van het H. Bloedwonder, herdacht met een processie op de eerste zondag van mei. De kerk wordt naast vieringen ook gebruikt voor concerten.
De H. Pius X (Blanckerhofweg 15) heeft elke zondag om 9.30 uur een eucharistieviering, en op dinsdag een rozenkransgebed en eucharistieviering.
De H. Laurentius Oudorp/St. Michaël houdt elke zondag om 9.30 uur een eucharistieviering. Het secretariaat is geopend van maandag tot en met vrijdag.
Christengemeenschap
De Christengemeenschap omvat 320 gemeenten in 32 landen en kent geen verplichte dogma's, maar wel inhoud van sacramenten en ritualen. Zij staat open voor iedereen die aansluiting zoekt en benadrukt dat ieder mens burger is van de aardse en de geestelijke werkelijkheid.
CityLight Alkmaar
CityLight Alkmaar wil mensen inspireren en toerusten om God te leren kennen, herstel te vinden en hun roeping te vervullen. De kerk gelooft dat God een roeping heeft om een generatie van krachtige geloofshelden voort te brengen en biedt cursussen en trainingen aan om dit groeiproces te ondersteunen. De kerk is toegankelijk voor alle generaties en komt elke zondag om 10 uur samen.
Laatdiensten
De Laatdiensten zijn ontstaan uit een initiatief van Alkmaarders die op weg naar een oecumenische viering in Amsterdam de behoefte voelden aan een soortgelijke viering in Alkmaar. Sinds 1990 vinden deze diensten plaats, onder auspiciën van de Alkmaarse Raad van Kerken, en duren van september tot en met juni, met steeds wisselende voorgangers uit diverse denominaties om diversiteit te waarborgen. Het Laatkoor verzorgt de muzikale begeleiding.
Sint Josephkerk
Sinds 2023 biedt de Sint Josephkerk in Alkmaar woonruimte aan twintig bewoners in negen afzonderlijke woningen. De kerk, oorspronkelijk gebouwd als bijkerk voor de St. Dominicuskerk, is in 2006 inwendig gemetamorfoseerd en sinds 2019 niet meer in gebruik als kerk. Het gebouw is omgebouwd tot appartementen, waarbij zoveel mogelijk van het monument intact is gelaten.
In de Grote Kerk van Alkmaar zijn de twee hoogste ramen van het vasteland van Europa te vinden, met afmetingen van 6 meter breed en 23 meter hoog. Een nieuw glas-in-loodraam, "Het Licht van de Vrijheid: eenheid in verscheidenheid", is een recent kunstwerk dat de geschiedenisboeken ingaat.
tags: #buitengewone #wijkgemeente #in #alkmaar