Bij het afnemen van toetsen en examens op het Calvijn College in Amsterdam ging veel mis. Dit concludeert de Onderwijsinspectie in een vandaag gepubliceerd onderzoek. Maar liefst 77 examenleerlingen van vmbo-kader waren deze zomer de dupe van de problemen rondom de examinering.
De inspectie deed van 14 juni tot en met 9 juli onderzoek bij de middelbare school voor vmbo-basis of -kader. Zo concluderen de inspecteurs dat de school zich niet heeft gehouden aan het eigen Programma van Toetsing en Afsluiting (PTA). Alle scholen maken zo’n PTA met daarin afspraken en regels rondom de schoolexamens. In het document staat bijvoorbeeld wanneer de examens worden afgenomen, wat de regels zijn voor herkansingen en hoe cijfers tot stand komen.
Uit het inspectierapport blijkt dat het Calvijn College niet alle toetsen die gepland stonden in het PTA daadwerkelijk heeft afgenomen. De school had bovendien toetsen vaker een 'afsluitend karakter' moeten geven en de toetsen die formatief (zonder cijfer) waren bedoeld uit het PTA moeten houden. Daarnaast zagen de inspecteurs veel ruis rondom het herkansen van toetsen.
Daarnaast overtrad de school de wettelijke regels van het eindexamenbesluit. Als voorbeeld geeft de inspectie de eigen regels die docenten hanteerden bij een leerling die spiekt. Er volgde dan een gesprek met ouders, maar eigenlijk zou het spieken aan de directeur van de school gemeld moeten worden. De inspectie merkt ook op dat de uitvoering van de examens ‘laag in de organisatie’ is belegd; de docenten en de secties zijn verantwoordelijk.
Noodzakelijke herstelwerkzaamheden
Na deze uitkomsten heeft de school de tijd gekregen om de fouten te herstellen en een nieuw PTA op te stellen. Afgelopen zomer hadden de examenkandidaten al hun centraal examen afgelegd, wat achteraf bezien eigenlijk niet had gemogen. Zij hoefden deze centrale examens niet opnieuw te maken, maar er moesten nog wel 180 schoolexamens worden afgenomen omdat het PTA opnieuw is vastgesteld. Per leerling is een planning gemaakt van de toetsen die ze nog moesten maken.
Het overkoepelende schoolbestuur Zaam, waar het Calvijn College onder valt, laat in een reactie weten dat ze ook een eigen onafhankelijk onderzoek hebben ingesteld. De school wilde weten hoe het zo ver heeft kunnen komen. Het eigen onderzoek heeft ervoor gezorgd dat de school verbeteringen heeft ingezet. De school erkent de conclusies van de Onderwijsinspectie en geeft als verklaring de aandacht voor een positief pedagogisch klimaat.
Bevindingen van de onderzoekscommissie
De problemen rondom examinering in het afgelopen schooljaar op het Calvijn College in Amsterdam zijn een samenloop van meerdere factoren, waaronder een te vergaande autonomie en onduidelijkheid bij de organisatie van de schoolexaminering. Dat is de conclusie van een externe onderzoekscommissie die het overkoepelend bestuur van Zaam instelde. Zaam heeft een publieksversie van het onderzoeksrapport online gezet met de aanbevelingen.
Deze onderzoekscommissie constateert eveneens dat er veel onduidelijkheid was bij de organisatie van de examens en de cijferadministratie. "We kunnen ons vinden in de bevindingen en adviezen, die ons sterken in de keuze voor de ingezette acties om de kwaliteit van de examinering te verbeteren", zegt de school.
Orde op zaken stellen
De school moet orde op zaken stellen, stelt de inspectie. Docenten moeten zich beter verantwoorden over het opstellen van en uitvoeren van het Programma Toetsing en Afsluiting (PTA), zoals de schoolexamens formeel heten. Ook moet de cijferadministratie beter en moet er duidelijker beleid komen over wie recht heeft op een herkansing en wanneer die herkansingen worden gehouden.
Het Calvijn College verklaart de ontstane situatie uit de inspanningen voor goed onderwijs van de afgelopen jaren, met veel aandacht voor de leerlingen en de leeromgeving. De identiteit van de school heeft invloed op het toelatingsbeleid. Er geldt een regel dat een jongere op school wordt toegelaten als hij of zij afkomstig is van een reformatorische school en de ouders actief meelevend lid zijn van een kerkelijke gemeente die valt binnen de statutaire bepalingen van de stichting Calvijn College. Soms zijn er ouders die hun kind graag naar het Calvijn College willen laten gaan maar niet voldoen aan de criteria van het toelatingsbeleid. Dan voeren ze een toelatingsgesprek, waarbij het belang van de jongere voorop staat. Op basis van het gesprek wordt een jongere al dan niet toegelaten tot de school.
Verdere aanbevelingen en maatregelen
De VO-raad helpt scholen actief bij de organisatie van het schoolexamen. Hiervoor zijn negen actielijnen opgesteld op basis van de aanbevelingen van de Commissie Kwaliteit Schoolexaminering in 2019. De examenorganisatie in het voortgezet onderwijs moet verder worden versterkt.
Er worden maatregelen genomen om de kwaliteit van de examinering te borgen, waarbij er sprake is van een heldere rolverdeling. De examenorganisatie moet op orde zijn en dit gaat niet alleen over het schoolexamen, maar ook over de (organisatorische) voorbereiding op het centraal examen. De voorschriften voor de centrale examens zijn nader uitgewerkt om het examen beter en met meer aandacht te organiseren.
Er is aandacht voor het versterken van het schoolexamen en de examenorganisatie. Dit jaar is ingestemd met de uitvoering van deze actielijnen. Een Programma van Toetsing en Afsluiting (PTA) krijgt een meer afsluitend karakter. Er is een raamwerk voor de inrichting van een examencommissie en voor de rol van de examensecretaris.
De Onderwijsinspectie kan toezien op de naleving van de regelgeving en, desgewenst, handhaven. Alle vo-scholen worden aangemoedigd om een examencommissie te hebben en uiterlijk de zomer van 2020 een examencommissie te hebben. Dit draagt bij aan de inzet van de sector om tekortkomingen in het examenproces aan te pakken.
De school moet ervoor zorgen dat het PTA de verplichte eindtermen afdekt. Dit moet tijdig aan leerlingen en ouders worden gecommuniceerd. De afronding van het gehele schoolexamen door scholen wordt bewuster vormgegeven, en de communicatie met ouders over de inhoud en organisatie van het schoolexamen neemt toe. Dit draagt bij aan beter inzichtelijke PTA's en waarborgt de kwaliteit.
Het op orde brengen van de examens, zowel inhoudelijk als organisatorisch, vereist actieve betrokkenheid van alle partijen. De school zal hier meer voor moeten doen dan anderen, in lijn met de onderwijsvisie. De school moet zich verantwoorden over de examenorganisatie, waarbij het borgen van kwaliteit centraal staat.
Er worden in 2020 aanbevelingen gedaan over toetsing en examinering. De Kamer wordt geïnformeerd over de bevindingen van de inspectie en de reactie daarop. De school wordt geholpen bij het opstellen van het PTA en er zijn richtlijnen voor schoolexamens in het vmbo voor docenten, afdelingsleiders en teamleiders.