Categoriaal pastoraat betekent pastoraat gericht op een specifieke groep mensen. Deze specifieke groepen bevinden zich op plekken waar een kerkelijke gemeente geen of maar deels zicht op heeft, zoals in verpleeghuizen, in havens, of achter de gesloten deuren van een Penitentiaire Inrichting.
Soms is categoriaal pastoraat gericht op mensen die al affiniteit hebben met geloof en kerk, maar vaker is dat niet zo. De Protestantse Kerk ziet het categoriaal pastoraat als een wezenlijk onderdeel van haar roeping en verantwoordelijkheid. Overal waar mensen elkaar ontmoeten en bijstaan in de naam van Christus is sprake van pastoraat. Pastoraat is in feite: het omzien naar elkaar.
Natuurlijk is het de verantwoordelijkheid van de hele gemeente. Net als bij andere aspecten van gemeentezijn (bijvoorbeeld het diaconale of missionaire) neemt een aantal mensen ook hier het voortouw. De gemeente kan een plek zijn waar je wordt opgevangen als dat nodig is, maar waar je ook bereid bent dat anderen te bieden in moeilijke tijden. Pastoraat kan zich soms uitstrekken tot mensen die niet (meer) bij kerk en geloof betrokken zijn.
In heel Nederland geven geestelijk verzorgers aandacht en zorg aan mensen die een specifieke vorm van pastoraat nodig hebben. Zo’n 500 geestelijk verzorgers in Nederland geven zorg en aandacht aan specifieke groepen mensen, die in het gewone gemeenteleven niet geboden kan worden.
De Velden van Categoriaal Pastoraat
Dit categoriaal pastoraat is er in 10 verschillende velden in de samenleving:
- Zorg
- Krijgsmacht
- Justitie (detentie)
- Studenten
- Binnenvaart
- Koopvaardij
- Doven
- Schiphol
- Politie
- Brandweer
Voortgang en Belang
De generale synode sprak over de voortgang van dit categoriaal pastoraat. Met de voortgangsrapportage over het categoriaal pastoraat wordt de synode bijgepraat over de stand van zaken rond het categoriaal pastoraat, zoals de recente toevoeging van het brandweerpastoraat.
Ds. Theo Hettema, medewerker categoriaal pastoraat bij de dienstenorganisatie, omschrijft het categoriaal pastoraat als een wezenlijk onderdeel van kerk-zijn in de wereld. “Het is prachtig dat we dit mogen doen op wel 10 verschillende terreinen van de samenleving. De voortgangsrapportage benadrukt dat we als kerk altijd moeten zoeken naar mogelijkheden om present te zijn in de maatschappij, ook al zijn de financiële middelen niet altijd toereikend.
‘Het liefst willen we in zo veel mogelijk vormen van pastorale aandacht ook Jezus ontmoeten in de ontmoeting met anderen’, zo stelt het rapport, ‘maar we moeten realistisch zijn en beseffen dat we niet de middelen hebben om dat te bereiken. Maar we zoeken het wel.’
Jan de Cock in De Verwondering
Vanuit de synode werd het belang van het categoriaal pastoraat onderstreept. Verschillende synodeleden riepen op om de geestelijk verzorgers binnen het categoriaal pastoraat een plaats te geven binnen werkgemeenschappen en riepen preekvoorzieners op om hen te vragen voor te gaan in een reguliere kerkdienst. “Het is belangrijk dat dit werk, dat namens ons allen midden in de wereld gebeurt, zichtbaar is in de kerk”, zo vatte preses ds. ... (tekst is hier onvolledig in het origineel).
Perspectief van Dovenpastoraat
Het openingsgebed op de eerste vergaderdag van de synode werd verzorgd door dovenpastor Hendrik Stevens. Hij is zelf doof en draagt een gehoorimplantaat. Vanuit Matteüs 9 (vers 35-38), waar staat: ‘Toen Hij de mensenmenigte zag, voelde Hij medelijden met hen, omdat ze uitgeput en hulpeloos waren, als schapen zonder herder’, sprak hij over het belang van de emoties van Jezus in de dovenwereld. “Emoties zijn voor ons altijd verbonden met het gebaar. Zonder emoties kun je niets zeggen.” Stevens wees daarbij op het grootste liefdesgebaar van God, dat zichtbaar werd aan het kruis waar Jezus zijn leven gaf voor de mensen.
tags: #categoriaal #pastoraat #pkn