Al in de 16e eeuw zou Coevorden een orgel hebben gehad. De geschiedenis van het orgel in de Hervormde Kerk van Coevorden is er een van voortdurende ontwikkeling, restauraties en concerten die de rijke muzikale traditie van de stad weerspiegelen.
Vroege Geschiedenis en de Eerste Orgels
Al in de 13e eeuw stond er waarschijnlijk een kerk in Coevorden, gewijd aan St. Joris, met drie kapellen. Deze kerk werd verwoest, maar in 1512 weer herbouwd. In de 16e eeuw werd een nieuwe kerk gebouwd, gefinancierd uit een loterij. Tien jaar na de bouw van deze nieuwe kerk, rond 1650, maakte het stadsbestuur plannen voor de bouw van een orgel. Hiervoor werd opnieuw een loterij georganiseerd.
Het eerste orgel waarover specifieke informatie beschikbaar is, werd in 1658 gebouwd door T. Faber. De rekening voor dit orgel bedroeg 25 pond en 8 car. gulden. De frontpijpen waren gedeeltelijk geciseleerd en voorzien van emblemen. Faber, een gerenommeerde orgelmaker, overleed in 1659. De kosten voor de bouw van het orgel waren ongeveer 685 caroligulden. In 1660 bracht de loterij een totaalbedrag van 4832 gulden op, wat waarschijnlijk diende om de kosten van de orgelbouw en eventuele bijkomende kosten te dekken.
Het Faber-orgel en zijn Opvolgers
Het oude Faber-orgel werd in 1934 verkocht naar Rekken, toen daar een nieuw orgel werd geïnstalleerd. In 1949 werd het orgel enigszins gemoderniseerd door orgelmaker Johann Reil. In 1972 werd het orgel in gebruik genomen.
Renovaties en Onderhoud
Door de eeuwen heen onderging het orgel diverse reparaties en aanpassingen. In 1737 werd een reparatie uitgevoerd door G. Martens uit Vreden, met een specificatie van werkzaamheden aan de windladen, pijpen en mechaniek. De kosten hiervan werden begroot op 70 gulden.
In 1812 werd Johan Christoff Scheuer aangesteld als organist, met de bedoeling dat onderhoud en stemwerk door hem konden worden uitgevoerd. In 1848 vond een herstelling plaats, hoewel de uitvoerder onbekend is. Tussen 1862 en 1868 werd er door J.H. Proper onderhoud gepleegd aan het orgel.
In 1872 werden de zoldering en het orgel geverfd. De kosten hiervan bedroegen naar schatting 800 gulden. In 1876 werd het orgel schoongemaakt volgens akkoord, en in 1877 en 1879 werd het gestemd door respectievelijk P. en W. Imkes.
In 1884 werd een orgelconcert gegeven door de blinde organist Oord uit Amsterdam. Het orgel had destijds nog een middentoonstemming.
Naar een Nieuw Orgel
In 1895 werd de toren van de kerk getroffen door bliksem, wat leidde tot aanzienlijke brandschade en waterschade. Een gift van 2.500 gulden, bedoeld voor een nieuw orgel, werd gevonden. In 1896 werd C. Hendrik Mulder benoemd als organist voor een periode van één jaar. In augustus 1897 werd het nieuwe orgel ingewijd door Ds. J.C. van der Veen. Jan Proper gaf tien jaar garantie op het nieuwe instrument.
Dit orgel, gebouwd door Jan Proper, had twee manualen en 18 stemmen, met onder andere een Clarinet 8' en een Dulciaan 8'. De dispositie kende ook een Cornet met vier stemmen.
In 1904 liep het orgel schade op door het niet uitzetten van de gasverlichting. Door de jaren heen vonden er diverse concerten plaats, uitgevoerd door organisten zoals J.H. Secrève en J.H. Besselaar, vaak in samenwerking met andere musici.
Moderne Tijd en Restauratieplannen
In 1941 werd besloten het orgel geheel te laten nazien en een windmotor aan te schaffen. In 1944 raakte het orgel door oorlogshandelingen onbruikbaar. In 1947 voerde Vierdag een gedeeltelijke reparatie uit, waarbij een pedaalklavier werd geïnstalleerd. Een tremulant werd toegevoegd en het orgel werd schoongemaakt en gestemd.
In de jaren '60 en '70 van de 20e eeuw ontstonden er plannen om het orgel te vervangen door een modern instrument, maar subsidie hiervoor kon niet verkregen worden. De staat van het orgel werd steeds slechter beoordeeld, met rammelende mechaniek en versleten onderdelen. De HOC (Adviesbureau voor Orgelzaken) adviseerde in 1973 dat restauratie niet meer verantwoord was en dat men moest denken aan de bouw van een nieuw orgel. Het orgelfront zou echter behouden moeten blijven.
De Bouw van het Nieuwe Orgel
Na vele jaren van discussie, planning en financiële overwegingen, werd in de jaren '90 besloten tot de bouw van een nieuw orgel, te realiseren door Van den Berg & Wendt. De kosten voor een tweeklaviers orgel met 30 registers werden begroot op ruim 100.000 gulden. De bouw van het orgel werd uiteindelijk gerealiseerd, met behoud van de oorspronkelijke orgelkas.
De nieuwe orgelkas werd 136 cm diep, met voldoende ruimte achter het orgel en aan de voorkant voor de bespeling. De bestaande constructie bleek te zwak voor een orgel van circa zeven ton, waardoor een nieuwe staalconstructie noodzakelijk was. Subsidies werden verleend voor de bouw van het nieuwe orgel.
In de loop van 2002 werd de staalconstructie voltooid en kon de opbouw van het orgel beginnen. In de laatste fase werden herstelwerkzaamheden aan het orgelbalkon en de ingangspartij uitgevoerd.
Concerten in de Hervormde Kerk
De Hervormde Kerk van Coevorden is door haar sobere interieur en superieure akoestiek een geliefde locatie voor orgelconcerten. Door de jaren heen hebben tal van gerenommeerde organisten uit binnen- en buitenland hier opgetreden.
De Stichting Orgelconcerten Coevorden organiseerde bijna vijftig jaar lang elke zomer vijf openbare orgelconcerten. Organisten kwamen graag naar Coevorden om hun repertoire ten gehore te brengen. Helaas moest de stichting in 2020 stoppen met haar activiteiten vanwege teruglopende donaties, kaartverkoop en sponsoren, evenals de onzekere toekomst van de concertlocatie.
Ondanks het einde van de concertreeks, blijft de Hervormde Kerk een plek waar muziek een belangrijke rol speelt. Diverse concerten, met zowel orgelmuziek als andere genres, worden nog steeds georganiseerd. Zo voerde het Margaretha Consort in 2022 Monteverdi's Maria Vespers uit, en vinden er regelmatig concerten plaats met organisten als Gijs Boelen en Jaap Zwart.
Improvisatie - Hope Yiruma - Gert van Hoef - Immanuëlkerk Maassluis
De muziek blijft klinken in de Hervormde Kerk van Coevorden, een levend monument van geloof en cultuur.