Wie is Ruben van Zwieten?
Ruben van Zwieten, geboren in Ermelo in 1983, is een opmerkelijke figuur die de werelden van religie en handel verenigt. Hij groeide op in een religieus gezin en voelde al op jonge leeftijd de roeping om dominee te worden, een verlangen dat werd versterkt door de dood van zijn grootvader. Na de middelbare school koos Van Zwieten voor een dubbele studie: rechten en theologie. Deze combinatie vond hij later terug in De Nieuwe Poort, een plek die hij omschrijft als de ideale synthese van beide disciplines.
Van Zwieten distantieert zich van het traditionele kerkelijke ambt en prefereert een rol die zich bevindt in het hart van de maatschappij, zoals de Zuidas in Amsterdam, omringd door de kantoren van multinationals. Zijn visie is om geen dominee te zijn van een kerk die bedreigd wordt met sluiting, maar om te werken op een plek waar mensen samenkomen, ongeacht hun achtergrond.
In 2013 werd hij uitgeroepen tot Theoloog des Vaderlands en in 2014 door Vrij Nederland geselecteerd als 'de beste in zijn vak'. De Volkskrant plaatste hem in 2014 in de top-5 van meest invloedrijke mensen voor de toekomst. Hij is niet alleen dominee, maar ook ondernemer en auteur. Samen met Sander Schimmelpenninck schreef hij het boek 'Elite gezocht', waarin vermogensongelijkheid en geestelijke armoede centraal staan.
De Nieuwe Poort: Een Ontmoetingsplek voor Zingeving en Inspiratie
De Nieuwe Poort, opgericht in 2012 op de Amsterdamse Zuidas, is meer dan een restaurant of vergaderruimte; het is een centrum voor zingeving, ontmoeting en inspiratie. Wat begon als Stichting 'Zingeving op de Zuidas' in 2006, groeide uit tot een huis waar naast ontspanning ook diners, debatten, studies en lezingen worden georganiseerd. De ruimte ademt een sfeer van een club, met loungemuziek, sfeervolle verlichting en professioneel personeel, wat contrasteert met de zakelijke omgeving van de Zuidas.
Van Zwieten geeft leiding aan een team van ruim twintig professionals. Hij benadrukt dat de tijd van vrijwilligerswerk voorbij is; De Nieuwe Poort opereert als een professionele organisatie die zichzelf bedruipt. Ondanks aanvankelijke scepsis en spot, waarbij men hem voor gek verklaarde om horeca te starten op de duurste locatie van Nederland, zette Van Zwieten door. Hij gelooft in het principe van denken vanuit overvloed in plaats van tekort, en de scepsis motiveerde hem juist om zijn plan te laten slagen.
De organisatie heeft inmiddels ook vestigingen geopend in Rotterdam en er zijn plannen voor Den Haag en Brussel, en zelfs voor uitbreiding naar andere Europese havenplaatsen zoals Valencia (El Nuevo Puerto) en Normandië (Le Nouveau Port). Deze internationale ambitie, onder de noemer 'The New Port', beoogt Europese locaties te creëren die dienen als ankerplaatsen voor de Westerse beschaving, met een hotelconcept dat inhoud biedt en mensen laat verbinden met bronnen en geschiedenis.
Visie op Geloof, de Bijbel en Broederschap
Van Zwieten heeft een eigentijdse kijk op geloof en de Bijbel. Hij beschouwt de Bijbel niet als een onfeilbaar woord van God, maar als een verhaal dat bevrijdt en een nieuw begin biedt. Samen met dominee Ad van Nieuwpoort schreef hij het boek 'Bijbel op de Zuidas', waarin hij deze visie verder uitwerkt. De Bijbel wordt door hem gezien als een gemeenschapsboek dat je samen met anderen leest en interpreteert, vergelijkbaar met begrijpend lezen op school.
Hij gebruikt Bijbelse verhalen in zijn pastorale gesprekken, waarbij hij parallellen trekt met verhalen als dat van Job om mensen te helpen hun verdriet of geluk een plaats te geven, zonder te oordelen. Van Zwieten benadrukt dat het christelijk denken broederschap kan belemmeren en is daarom geen voorstander van interreligieuze dialoog, die volgens hem uitgaat van losstaande 'pakketten'. De kernvraag is voor hem: 'Met welk verhaal leef je?'
Hij wijst op de humanistische inslag van de Bijbel, die gericht is op bevrijding van de mens en het samenleven op aarde. De Bijbelverhalen, met hun zorgvuldig gecomponeerde symbolen en herhalingen, worden door hem vergeleken met muzikale composities. Hij ziet Jezus, Mozes en Jozua als literaire personages wiens namen hun bevrijdende betekenis weerspiegelen.
Zijn theologische inspiratie komt deels voort uit de 'Amsterdamse School', die de Bijbelverhalen benadert als literaire composities en poëzie, en zich afzet tegen een strikt lineaire, historische lezing. Hij deelt de vreugde en ernst van deze symbolen met kunstenaars en denkers.
Van Zwieten gelooft niet in het concept van 'christelijk onderwijs' of een 'christelijke voetbalclub', omdat het bijvoeglijke naamwoord 'christelijk' pas laat in de Bijbel voorkomt. Hij stelt dat 'Alle Menschen werden Brüder' veel Bijbelser is dan 'Alle Menschen werden Christen'. Broederschap ziet hij als het voelen van verbondenheid met mensen die je niet kent, wat de diepste zin van het leven is.
Reflectie op de Financiële Wereld en Maatschappelijke Vraagstukken
De keuze van Van Zwieten om zich op de Zuidas te vestigen, de duurste en meest zakelijke locatie van Nederland, is bewust. Hij ziet de financiële wereld als diep religieus, met 'goden' als macht, status, eer en geld. Voor hem is de god van de Bijbel de god van bevrijding, en de Bijbelse verhalen helpen om deze 'goden' te onderscheiden. Hij pleit ervoor dat de financiële sector niet alleen geld verdient, maar ook de wereld beter wil maken.
Geld ziet hij niet als een taboe, maar als een middel. In de Bijbel worden geldstukken 'talenten' genoemd, die je moet delen met anderen. Hij stelt de vraag: 'Waartoe ben je geroepen?' Deze Bijbelse woorden zijn volgens hem humanistisch: ze nodigen uit tot zelfreflectie over je identiteit, je roeping en je plek in de wereld.
De financiële crisis van 2008, waarin De Nieuwe Poort werd geopend, heeft geleid tot lessen over het niet blindelings aannemen van voorgestelde waarheden. Hij constateert echter dat mensen een kort geheugen hebben en de geschiedenis zich kan herhalen.
Van Zwieten is ook kritisch op de economische elite van Nederland. In het boek 'Elite gezocht' kaart hij samen met Sander Schimmelpenninck de groeiende vermogensongelijkheid aan, die volgens hen de kiem legt voor een klassenmaatschappij en het grootste probleem van de toekomst vormt. Hij stelt dat de Bijbel een antidotum kan zijn tegen deze klassenmaatschappij, door te benadrukken dat iedereen, ongeacht status, gelijkwaardig is.
Hij ziet geld als een "zegen" waarmee je er ook voor anderen kunt zijn. Toch is er ook kritiek op Van Zwieten zelf. Er zijn meldingen van geschillen met huurders over de staat van woningen die hij bezit, waarbij zaken als gebrek aan ventilatie en de indeling van keukens in badkamers aan de orde kwamen. Van Zwieten stelt dat deze geschillen voortkomen uit een conflict met huurders en dat hij zich genoodzaakt zag actie te ondernemen vanwege overlast.
Verbinding met Kunst, Verhalen en de Toekomst
Van Zwieten gelooft in de kracht van zachte krachten zoals kunst, verbeelding en schoonheid om de financiële wereld te veranderen, in tegenstelling tot harde wetten en afspraken. Hij vindt inspiratie in diverse bronnen, waaronder de Bijbel, literatuur zoals Tommy Wieringa's 'De dood van Murat Idrissi', en films zoals 'De slag om de Schelde'. Hij ziet verhalen als essentieel voor het begrijpen van onszelf en de wereld om ons heen.
Hij vergelijkt zijn liefde voor verhalen met de aantrekkingskracht van Netflix-series zoals 'Borgen' en 'The Wire', die gaan over macht, gezag en de moed om op te staan tegen onrecht. Deze verhalen, net als de Bijbel, helpen om de hokjes waarin we leven te doorbreken en de complexiteit van goed en kwaad te doorgronden.
Zijn eigen roepnaam, Ruben, verbonden aan een Bijbels verhaal, confronteerde hem met de uitdagingen van het leven en de betekenis van verhalen. Hij ziet de Bijbel als een bron van bevrijding en hoopt dat de hemel op aarde aanbreekt, in plaats van te wachten op een hiernamaals. Dit sluit aan bij de boodschap van John Lennon's 'Imagine', die pleit voor een hemel hier op aarde.
Van Zwieten ziet het belang van het delen van je inspiratiebronnen en verhalen. Hij is niet zozeer geïnteresseerd in wat mensen geloven, maar wel in 'hoe je heet' en 'wat je verhaal is'. Hij voelt zich meer thuis bij filosofen en journalisten dan binnen de kerk, omdat zij de maatschappij mede vormgeven en streven naar bevrijding van misstanden.
Hij uit ook zorgen over maatschappelijke ontwikkelingen, zoals de groeiende vermogensongelijkheid. Hij ziet de Bijbel als een krachtig middel om deze spanningen te overbruggen en gemeenschappen te vormen die de klassenmaatschappij tegengaan. Zijn kerstgedachte benadrukt dat vernieuwing en hoop vaak uit onverwachte en kwetsbare hoek komen, zoals het kerstverhaal zelf illustreert.