Cor den Boer: Een Leven in Dienst van de Maatschappij en de Kerk

Dit artikel belicht het leven en de werkzaamheden van Cor den Boer, een vooraanstaand figuur binnen de Maatschappij tot Nut van 't Algemeen en een gerespecteerd predikant. Zijn betrokkenheid strekt zich uit over vele jaren en diverse functies, waarbij zijn passie en toewijding onverminderd blijven.

Vroege Jaren en Studie

Cor den Boer werd geboren op 20 april 1931 in Puttershoek. Na zijn studie weg- en waterbouw aan de HTS in Rotterdam, begon hij zijn carrière in de wereld van industriële ovens. Vervolgens koos hij voor een theologische studie aan de Rijksuniversiteit Utrecht.

Betrokkenheid bij de Maatschappij tot Nut van 't Algemeen

Cor den Boer heeft een lange en indrukwekkende staat van dienst bij de Maatschappij tot Nut van 't Algemeen. Hij begon zijn loopbaan binnen de organisatie als bestuurslid en bekleedde later het voorzitterschap van het departement in Geldermalsen. In 2004 trad hij toe tot het landelijk hoofdbestuur, waar hij van 2009 tot 2012 de rol van voorzitter vervulde. Momenteel is hij actief binnen de archiefcommissie.

Zijn betrokkenheid bij het Nut beperkt zich niet tot bestuursfuncties. Cor was ook een drijvende kracht achter de totstandkoming van het Nutfonds en speelde een cruciale rol bij de overdracht van de uitgebreide boekencollectie van het Nut aan het Nationaal Onderwijsmuseum. Dit museum, waar het Nut 'Vriend' van is, heeft een sterke band met de Maatschappij, wat bleek uit het themanummer van hun magazine 'Lessen' in 2009 ter ere van het 225-jarig jubileum van het Nut. Het museum organiseerde destijds ook een tentoonstelling over de Maatschappij.

Cor's enthousiasme voor zijn werk bij het Nut is aanstekelijk. Hij vergelijkt het met genieten van een film: "Als je naar de film gaat, dan geniet je. En als je dit werk doet, dan geniet je."

Initiatieven van het Nut

Cor spreekt met veel trots over de initiatieven die het Nut heeft ontplooid. Hij benadrukt de proactieve houding van de organisatie: "We zijn telkens ergens ingesprongen waar een gebrek was. Dat was altijd een grote kracht van het Nut."

• NUT-MBO Prijs: In samenwerking met de landelijke MBO Raad organiseerde het Nut de NUT-MBO Prijs, waarbij studenten uit heel het land hun werkstukken konden inzenden. De winnaar ontving een geldbedrag van €1000,-, uitgereikt in een speciale spaarpot. Cor had de eer deze prijs driemaal uit te reiken tussen 2009 en 2011.
• Onderwijsinitiatieven: Het Nut heeft een rijke geschiedenis van betrokkenheid bij het onderwijs, met talloze initiatieven zoals de Nutscholen. Ook de theatrale workshop voor middelbare scholen, 'Wat doe jij?', gericht op het thema pesten, kende grote successen.
• Aanpak drankmisbruik: In het verleden heeft het Nut zich ingezet voor de aanpak van drankmisbruik. Mensen die werkten aan hun herstel ontvingen geen geld, maar winkelkaartjes om eten te kunnen kopen in plaats van alcohol.

Geloof en Nieuwsgierigheid

Cor's eerste kennismaking met de Maatschappij tot Nut van 't Algemeen kwam voort uit lezingen over verschillende religies. Vanwege zijn gereformeerde achtergrond voelde hij zich aangetrokken tot deze onderwerpen. Hij verklaart: "Ik was nieuwsgierig naar mensen met andere religies en hoe ze daarover vertellen. De wereld is tenslotte groter dan je eigen dominee." Deze ervaringen vond hij buitengewoon interessant en boeiend.

Zijn openheid en tolerantie komen duidelijk naar voren in zijn opvattingen: "Ik vind het heel vreemd dat we mensen van een ander geloof en een andere kleur wantrouwen. Zonder je medemens kun je niet bestaan." Deze visie viel in goede aarde en leidde tot zijn eerste bestuursfunctie bij het Nut. Hij onderstreept het belang van geven naast nemen in de maatschappij: "Als je wordt gevraagd om iets te doen, dan doe je dat. En daarna word je erdoor besmet."

Theologische Inzichten en Prediking

Als emeritus predikant heeft ds. C. Cornelis den Boer (geboren op 20 april 1931 in Puttershoek) een rijke pastorale carrière achter de rug. Hij diende verschillende hervormde gemeenten, waaronder Veen, Sliedrecht, Zeist, Wageningen, Woudenberg en Bilthoven. In 1991 werd hij vrijgesteld voor het werk aan de opleiding van de Theologische Hogeschool van de Gereformeerde Bond (THGB), waarna hij in 1996 met emeritaat ging.

Gedurende zijn loopbaan heeft hij een ontwikkeling doorgemaakt in zijn prediking en gemeentearbeid, waarbij hij meer aandacht kreeg voor de belijdenisgeschriften en de Dordtse Leerregels. Zijn benadering kenmerkt zich door het wekken van een verlangen naar heil en het geven van concrete aanwijzingen voor het dagelijkse leven, waarbij hij probeert dicht bij de mensen te staan.

Kernpunten van zijn Theologie

• Heilshistorisch en Heilsordelijk: Cor den Boer benadrukte de verhouding tussen het heilshistorische (tekstuitleg) en het heilsordelijke (hoe deel te krijgen aan het heil), met de Engelse predikant John Bunyan als inspiratiebron.
• Het Verzoeningswerk van Christus: Hij achtte het cruciaal dat het verzoeningswerk van Christus centraal staat in de prediking. De vraag "Wat is Jezus voor jou?" is essentieel: is Hij een Zaligmaker die je in de hemel brengt, of Degene die voldoet aan je scheppingsdoel?
• Bekering en Vergeving: De kernwoorden die Jezus Zijn discipelen meegaf, bekering en vergeving van zonden, blijven centraal in zijn prediking.
• Risico van Personalisme: Hij waarschuwde voor het risico van een te grote focus op het individuele, waarbij de aandacht voor de persoonlijke ziel te veel ruimte inneemt.
• Het Kruis van Jezus Christus: Het model voor bijbelse verkondiging, zoals te vinden in Galaten 2:20, benadrukt de noodzaak om te beginnen bij het kruis van Jezus Christus en vervolgens naar het hart van de mens te gaan.

Kritiek op Hedendaagse Theologie

Cor den Boer uitte kritiek op de tendens binnen hervormd-gereformeerde kringen om voor het Woord een landingsbaan in religieuze gevoelens te zoeken, wat hij zag als een reactie op ontkerkelijking. Hij refereerde aan de theologie van Karl Barth en de secularisatie in de jaren zestig, en pleitte voor een terugkeer naar de inzichten van dr. J.H. Bavinck's 'Religieus besef en christelijk geloof'.

Hij benadrukte dat religieus gevoel niet het startpunt is van geloof of prediking, hoewel het wel een vertrekpunt kan zijn om aan te sluiten bij het leven van de mens. Cruciaal blijft de boodschap dat mensen in zonden ontvangen en geboren zijn.

Israël en Vervangingsleer

Gedurende zijn predikantschap verdiepte Cor den Boer zich meer in de plaats en betekenis van het volk Israël in het heilsgeschiedkundige handelen van God. Hij verzette zich tegen de zogenaamde vervangingsleer en constateerde met spijt dat de inzichten van het hervormd-gereformeerde Bezinningscomité Israël, waarvan hij mede-initiatiefnemer was, grotendeels waren weggeëbd.

Rol van de Gereformeerde Bond

Als studiesecretaris van de Gereformeerde Bond realiseerde Cor den Boer zich het belang van theologische en geestelijke onderscheidingsvermogen bij leden. Hij speelde een rol bij de vorming van de Theologische Hogeschool van de Gereformeerde Bond (THGB) en de Theologische Vorming Gemeenteleden. Tevens werd het Studiefonds opgericht om aanstaande predikanten te ondersteunen bij de aanschaf van literatuur.

Zijn advies aan aanstaande predikanten is om te beginnen met bijbelse commentaren, zich te oriënteren op de Reformatie, Calvijn, de puriteinen en de nadere reformatoren. Hij benadrukt het belang van actuele kennis van de tijd waarin men leeft, om de preek relevant te houden.

Liturgie en Diversiteit

Cor den Boer had waardering voor het hoofdbestuur van de Gereformeerde Bond en voor De Waarheidsvriend. Hij pleitte voor het stellen van grenzen binnen de diversiteit die de Gereformeerde Bond vandaag de dag kenmerkt, zolang deze binnen de bijbelse boodschap blijft. Hij betreurde de bocht die genomen werd door het gezang in de eredienst te accepteren, en hield vast aan de liturgie van Dordt als een herkenningsteken.

Hij hoopte dat het studierapport uit 1985 (geactualiseerd in 2007) over de bijbelse verhouding tussen man en vrouw gehandhaafd zou blijven. Ook wenste hij dat ambtsdragers ontmoetingen met moslims zouden aangaan, gezien de groeiende aanwezigheid van de islam in Nederland.

Laatste Jaren en Erfenis

De redactie van Refoweb nam met ontroering kennis van het overlijden van ds. C. den Boer op dinsdagochtend 11 juni. Ondanks zijn zwakke gezondheid in de laatste jaren, bleef hij betrokken bij de bezoekers van hun site en beantwoordde hij 242 vragen, met zijn laatste antwoord op 8 maart. Voor het boekwerk "Pastorie Online" schreef hij een bijdrage.

Zijn werk, inclusief tal van geschreven boeken, staat online op dsdenboer.nl. Samen met zijn webmaster werkte hij tien jaar aan het online zetten en bijwerken van zijn digitale archief, dat meer dan 100.000 keer is gedownload. Refoweb heeft beloofd zijn site altijd in de lucht te houden.

De viering van het 225-jarig bestaan van het Nut in het Onderwijsmuseum te Rotterdam, met de aanwezigheid van Prinses Laurentien, wordt door Cor herinnerd als een hoogtepunt. Hij blikt ook met zorg terug op de huidige tijd: "Het tegengaan van non-informatie en dat feiten plotseling meningen lijken te worden. Daar verzet ik me met al mijn vezels tegen. De krankzinnige macht van algoritmes waar je in wordt gezogen, maakt dat de waarheid een beetje fluïde wordt." Dit gevaar ziet hij voor zowel het individu als de politiek.

tags: #cor #den #boer #gereformeerde #bond