Het dorp waar ik opgroeide is al anderhalf jaar in het nieuws vanwege de kerkelijke homofobie van haatdominee Kort. Maar met zijn aanklagers is ook meer aan de hand.
De Brief van Dominee Kort en de Corona-Crisis
Corona was nog maar net in Nederland, we waren allemaal een beetje in paniek, maar dominee Anthonie Kort had al decennia getraind voor dit moment. Onheil vraagt om een onheilsprofeet, en die rol kan een steile calvinist wel spelen. De dominee schreef een brief aan de bestuurders van zijn dorp, Krimpen aan den IJssel. Welke zonden zorgden dan voor dat rotvirus? De dominee noemt de lauwheid van de kerk en een bedorven leer. De christenheid moet zich opnieuw bekeren. Daarnaast moet de overheid aan de bak. Ze moet ‘afgodstempels afbreken’, abortus en euthanasie tegengaan, en de openstelling van Krimpense winkels op zondag moet worden teruggedraaid. Dit zijn SGP-standpunten met, als die ‘afgodstempels’ naar moskeeën verwijzen, een flinke scheut PVV. Ze zorgden niet voor ophef.
De Rol van Leon Houtzager en de Vlogserie #BOOS
De ophef kwam door de toevoeging dat ‘de roepende zonden die tegen de scheppingsorde indruisen, dienen uitgebannen’. Het was vast een van de vele brieven die de burgemeester en raadsleden van Krimpen a/d IJssel ontvingen, en hij werd natuurlijk laconiek terzijde geschoven door de politici. Normaliter zou het een brief zonder enig gevolg zijn geweest, en zo bedoelde de dominee hem ook: ‘Wij snappen ook wel dat veel ontwikkelingen niet eenvoudig zijn terug te draaien. De brief was meer bedoeld als een getuigenis’. Hij kwam terecht bij Leon Houtzager, voormalig burgerraadslid voor de Krimpense VVD. Die deed aangifte tegen dominee Kort, maar het Openbaar Ministerie deed niets met die aangifte. Daarna besloot Leon de vlogserie #BOOS van Tim Hofman aan te schrijven. Daar kun je bijvoorbeeld naartoe als je telefoon kapot is gegaan in een pretpark, of als de sportschool je heeft laten betalen tijdens een maandenlange lockdown. Er kwam een video online met de titel ‘DOMINEE ANTHONIE KORT wil HOMO’S VERBANNEN en dat MAG van ONZE GRONDWET. In de introductie zegt Leon dat dominee Kort heeft geschreven dat ‘homo’s eigenlijk verbannen moeten worden’.
Interpretatie van de Brief en de Reactie van #BOOS
Hier slaan #BOOS en Leon al twee stappen over, want in de brief gaat het erover dat zonden tegen de scheppingsorde dienen uitgebannen. Daar vallen veel zaken onder. Denk aan echtscheidingen, one night stands en seks met dieren. Lang haar of een jurk bij mannen, kort haar of een broek bij vrouwen, alles wat een traditionele visie op de door God geschapen natuur eventueel zou tarten. Al ontkent de dominee zelf dat hij er specifiek op doelde, het is veilig om aan te nemen dat hij óók homoseksualiteit op het oog heeft.
Het Openbaar Ministerie en Grondrechten
Het Openbaar Ministerie besloot dominee Kort niet te vervolgen. Volgens Leon Houtzager deden ze dat vanwege artikel 6, vrijheid van religie. Inderdaad geeft het OM aan dat dit een sterk grondrecht is en dat de dominee op basis daarvan niet vervolgd wordt, maar ze zeggen meer. In de volgende zin noemt het Openbaar Ministerie een ander, evenzo sterk grondrecht: de vrijheid van meningsuiting, en artikel 10 van het Europese mensenrechtenverdrag. Anders gezegd: als er helemaal geen vrijheid van godsdienst had bestaan, zou dominee Kort óók niet vervolgd worden.
De Agenda van Leon Houtzager en de Invloed van #BOOS
Voor het format van #BOOS is deze kwestie drie maten te groot, maar ze proberen het toch. Tim Hofman bouwt al langer een dossier op over de grondwettelijke vrijheden van godsdienst en onderwijs, en Leons verhaal paste hier goed in. Andersom was Tims grote publiek en breekijzer een geweldig vehikel voor de agenda van Leon Houtzager. Hij is namelijk geen bleue tiener die zijn telefoon zag crashen in Walibi: Leon heeft een jarenlange ervaring met politiek en activisme. Bijvoorbeeld als burgerraadslid van VVD Krimpen. Met hen kreeg Leon onder andere voor elkaar dat de regenboogvlag tweemaal per jaar wordt gehesen op het stadhuisplein van Krimpen a/d IJssel. Er kwam een Krimpens Regenboog Stembusakkoord. En de winkels mogen in Krimpen op zondag open.
Persoonlijke Ervaringen en de Realiteit van Krimpen aan den IJssel
Houtzager vertelt aan Tim dat de meeste Krimpense dominees gewoon met hem in gesprek wilden, groeide zelf niet op in de Mieraskerk van dominee Kort, en vond uit de kast komen in zijn voetbalclub het moeilijkste. Toch geeft hij aan dat hij zich als homo in Bible Belt Krimpen niet genoeg geaccepteerd voelde, en dat hij daarom naar Rotterdam is verhuisd. Ik kan me voorstellen dat Leon zich in de stad minder nagekeken voelt als homo en gun hem dat in alle plaatsen van de wereld. Toch herken ik me niet in zijn weergave van Krimpen aan den IJssel, waar ik ook ben opgegroeid. De meesten van mijn klasgenoten op de christelijke basisschool waren niet kerkgaand. De juf die mij daar leerde lezen en schrijven, woonde samen met een vrouw. De Mieraskerk stond bij andere christenen en Krimpenaars bekend als een gesloten gemeenschap. Je was blij dat je er niet bij hoorde, en zij waren blij dat ze niet bij jou hoorden. Ze vormen, zoals Leon zegt, statistisch een twintigste van de Krimpense bevolking. Het is ongetwijfeld een valse steekproef, maar toen ik deze week een middagje in Krimpen was op familiebezoek, zag ik meer moslims lopen dan refo’s. Hoe dan ook is de meerderheid van het dorp niet kerkelijk, Bible Belt of niet.
Agressie en Confrontatie met #BOOS
Waar Leon Houtzager schrijnende dingen meemaakt als homo, werd mijn reformatorische vriendin in de draaideur naar het winkelcentrum uitgescholden voor kerkrat, en mijn reformatorische vriend bekogeld door jongens van de openbare school. ‘De ander’ blijkt altijd weer agressie op te roepen, en dat is een vreselijke trek van de mensheid. Agressie is waar de #BOOS aflevering in eindigt. In het begin ligt de macht overduidelijk bij de cameraploeg en de gouden kop van Tim Hofman die dat jaar drie Televizierringen verdiende. Daar kan een refodorpskerk niet tegenop. Daarna komt er echter een soort knokploeg aanzetten, die roept dat er klappen gaan vallen als de camera’s niet verdwijnen. De macht verschuift, volgens de duiding van #BOOS zelf, naar testosterongedrag van dominee Kort z’n fans. Volgens twee bronnen lag er toen echter net een overleden man opgebaard in de kerk, en waren zijn familieleden afscheid aan het nemen toen #BOOS kwam opdagen. Dat is naar mijn weten (en desgevraagd) nooit weerlegd door de mediamakers. Als het klopt, kan ik de agressie wel begrijpen. Tim Hofman bevestigt dat dit klopt, en dat ze meteen zijn weggegaan zodra ze erachter kwamen.
Stegeman gaat CONFRONTATIE aan met DREIGENDE aannemer | Stegeman op de Bres
De Vriendelijke Brief en de Gevolgen
Dan maar een laatste redmiddel: Tim en Leon vragen de kijkers om een ‘vriendelijke’ brief naar dominee Kort te sturen. Dat eindigt met boze telefoontjes, seksspeeltjes en andere rotzooi in de brievenbus van de kerk, maar van die ellende nemen Tim en Leon vroom afstand. ‘Dat was nooit de bedoeling’, zeggen ze, maar dat klinkt een beetje hetzelfde als dominee Kort die beweert dat het nooit de bedoeling was dat homo’s zich onveilig zouden voelen in zijn gemeente. Het is nogal een verantwoordelijkheid om een invloedrijk persoon te zijn (over 1.500 kerkleden én over 500.000 YouTube-leden), en wat je roept is nooit vrijblijvend en wordt niet altijd even subtiel opgevolgd.
Media-advocaat Gerard Spong en de Juridische Strijd
In dit verhaal neem ik niemands act serieus: niet die van dominee Kort die zich in interviews voordoet als gemoedelijke opa. En het touwtrekken gaat door, want ook media-advocaat Gerard Spong bemoeit zich ermee. Voor de zaak die hij leidt is geld nodig, maar daarvoor crowdfunden COC en #BOOS en anderen, dus dat komt goed. Tot nu toe weten we van Spong dat hij de krankzinnige redenering heeft dat een geit meer rechtsbescherming heeft dan een homo. Dit vanwege een uitspraak uit 1969 waarin de rituele slacht wordt ingeperkt. ‘Men kan in ons land dus zelfs vanwege zijn geloof niet zomaar een geit slachten, maar wél zomaar vanwege datzelfde geloof een homo kwetsen’.
Samen Leven met Verschillen
Het is moeilijk om samen te leven met verschillen. Democratie betekent dat gesluierde vrouwen, getatoeëerde jongens, transgender personen, meisjes met hoedjes, en alle etniciteiten dezelfde publieke ruimte delen. Leon Houtzager zal moeten aanvaarden dat één van de talloze kerken in Krimpen moeite heeft met het homohuwelijk (dat überhaupt pas 20 jaar bestaat, hoe graag we onszelf ook zien als vooruitstrevend). Dominee Kort zal moeten accepteren dat het stadhuis vlakbij zijn kerk de regenboogvlag hijst. Ze zullen zich aan elkaar storen, maar ze mogen het elkaar niet onveilig maken. Niet met suggestieve preken of brieven die agressie kunnen aanwakkeren bij gemeenteleden. Niet met topadvocaten of stoepkrijt of brievenacties die een in het nauw gedreven groepje laatste mohikanen nog verder in het nauw drijven.
Achtergrond: De PVV en Stemmers
Dit stuk lees je gratis. Wie is de PVV-stemmer? AD-journalist Wierd Duk wilde graag in contact komen met PVV-stemmers en deed een oproep. Hij ontving 53 brieven, veelal anoniem. Drie brievenschrijvers vertellen waarom ze kiezen voor de partij van Geert Wilders: Susanne van Veldhoven, Bastiaan Sietsema en Edwin Heij. En dominee Henk-Jan Prosman vertelt waarom binnen de Christelijke gemeenschap de PVV aan stemmen wint.
Jacques Monasch over zijn Nieuwe Politieke Partij
Oud PvdA-er Jacques Monasch presenteerde zijn nieuwe partij ‘Nieuwe Wegen’. Monasch zegt dat het ‘tijd is voor een doorbraak in de Nederlandse politiek’. De nieuwe partij wil een ‘sociale economie’ combineren met een strenger immigratiebeleid. Wat is er volgens Monasch mis in de Nederlandse politiek en hoe wil hij deze doorbraak voor elkaar krijgen?
Discussie in Pauw: PVV en de Publieke Omroep
In deze uitzending van Pauw was Jacques Monasch te gast. De presentatie was in handen van Jeroen Pauw. Mij lijkt dit een nuttige discussie. Alleen moet die niet enkel op de PVV worden toegepast. En: individuele theologen kunnen natuurlijk standpunten innemen, liefst gemotiveerd; maar kerken moeten vooral niet terug naar de tijd van stemadviezen. Nieuwwij blijft bezig met het bashen van Pauw. Kennelijk moeten mensen die het niet eens zijn met de visie van de redactie worden weggezet. Ditmaal via Alain Verheij, die ook niet schroomt om de woorden van Pauw een draai te geven die er m.i. Helemaal eens met Alain Verheij. Als je iets begrepen hebt van waar het over gaat in het jodendom, christendom en de islam, moet je de PVV wel verwerpen. Niet alleen vanwege een flink deel van de inhoud, maar ook vanwege de haatdragende en boze toon. Ik denk dat er genoeg reden is om zeer kritisch tegenover het programma van Pauw te staan: als je 1 bescheiden wetenschapper tegenover 3 goedegebekte huismoeders zet die hun standpunt tegen inenting van kinderen uitdragen, dan hebben deze dames de discussie bij voorbaat al gewonnen. En dat terwijl het nut van inenten wetenschappelijk bewezen is. Christen zijn en PVV stemmen gaat moeilijk samen. Alain heeft inhoudelijk wel een punt, maar het is wel een gemakkelijk gelijk. Ik heb de indruk dat veel PVV-stemmen voortkomt uit een gevoel van machteloosheid tegenover de grote bewegingen van onze tijd, die wel degelijk het welzijn van de meer kwetsbare mensen beïnvloeden. Het is de vraag of het een Christen past om zich met dit gemakkelijke gelijk (van de elite?) te verhouden tot mensen die uitdrukking geven aan hun machteloosheid (de armen van geest? Ook van “armen van geest” mag je verwachten dat als ze het joodse of christelijke geloof aanhangen, enig bewustzijn hebben van ethiek.
Kritiek op Pauw’s Aanpak met PVV-Stemmers
Jeroen Pauw kreeg eerder deze maand flink wat kritiek te verduren toen hij D66-leider Alexander Pechtold in zijn talkshow Pauw in gesprek liet gaan met bezorgde burgers met sympathie voor de PVV. Ze werden behandeld als exotische dieren, luidde de kritiek. Het ging er zelfs vandaag nog over tijdens het Tweede Kamerdebat over de mediabegroting van 2017. Dit keer pakt Pauw het íets anders aan. Het item in Pauw is geïnitieerd door journalist Wierd Duk van het AD. Hij wilde graag in contact komen met PVV-stemmers en deed een oproep. Twee brievenschrijvers vertellen vanavond waarom ze kiezen voor de partij van Geert Wilders: Bastiaan Sietsema en Edwin Heij. Wederom zit er ook een Tweede Kamerlid aan tafel, namelijk Jacques Monach, die uit de PvdA is gestapt en nu een eigen partij begint. NPO-baas Shula Rijxman riep de programmamakers van de publieke omroepen eerder deze maand op om ook het geluid van de bezorgde burger te laten horen. Op verzoek van het ND blikt Edward van der Kaaij terug op 2010 waarin hij voor velen de dominee werd die het opnam voor Wilders. Enkele jaren geleden schreef ik in Woord & Dienst: Ik ben niet zo tegen Wilders als zou moeten. Ik vond dat hij terecht kritiek heeft op de islam. Toen in de jaren zeventig tegen heilige huisjes van christenen werd aangeschopt, moesten de gelovigen daar maar aan wennen, dat hoorde bij de vrijheid van meningsuiting. Deze gezonde opvatting heeft links inmiddels achter zich gelaten nu het om moslims gaat. In de beeldvorming werd ik een dominee die vóór Wilders is. Anders dan driekwa..
De Anonieme Angst van PVV-Stemmers
AD-journalist Wierd Duk wilde graag in contact komen met PVV-stemmers en deed een oproep. Hij ontving 53 brieven, veelal anoniem. Wat in dat leadertje van het PVV-item van gisteravond niet staat: het merendeel van die briefschrijvers wilde anoniem blijven omdat er anders grote gevolgen zouden zijn in hun sociale omgeving, van werkomgeving tot vriendenkring tot familie. Wierd Duk maakt duidelijk dat vooral de hoger opgeleiden en de mensen met hogere functies of eigen bedrijven geen zin hadden om in het programma met Pauw te gaan zitten. Dat was te merken. Wat er aan tafel zat, kwam slecht uit zijn woorden. Alleen de dominee (die zelf geen PVV-stemmer bleek en alleen verontruste voeling had met de PVV-neigingen in zijn christelijke gemeente) was erg goed in het lang aan het woord blijven en toch niks zeggen. De loodgieter was wel gewoon PVV-stemmer en die was op één moment toch wel ad rem. “Weten de mensen op jouw werk . . . . . ja, ik stel even van die vragen omdat dat kennelijk van belang is . . . Omdat dat kennelijk van belang is! “Kennelijk”, zegt de huichelende hond. Let op de toon en haar lichte schouderophaal en gelaatsmimiek, terwijl ze dat laatste zegt. Betekenis: ze hóópt dat het niks zal uitmaken. Maar ik denk dat ze vreest dat het wél uitmaakt.
Ervaringen van PVV-Stemmers in Pauw
Bastiaan Sietsema heeft journalistiek gestudeerd, maar is nog werkzoekende. “Wie zijn die mensen? “De beelden van de oorlog, bedoel je. Nee, Bastiaan zegt niet: Vuile hypokriete hond! “Maar ook een reden om te vluchten toch? Bastiaan geeft toe: “Ja dat klopt. Maar blijkbaar geen reden voor die ‘vluchtelingen’ om die nazi-ideologie waaruit dat allemaal voortkomt, af te zweren of zelfs maar te beginnen om zich te bezinnen. Ik zag in het 8-uur-journaal van deze avond moslims die per bus uit Aleppo aan het ontsnappen waren. Ze schreeuwden dat ze alleen Allah, Assad en Syrië nodig hadden. Allah dus voorop. Misschien moeten die gelovigen zich eens afvragen waarom bij het verdwijnen van gruwelijke dictators als Saddam Hoessein en Mubarak en Assad er iets nóg gruwelijkers onderuit komt. Neem nou loodgieter Edwin Heij die overal bij de mensen binnenkomt en dus weet wat er leeft. Die geeft een voorbeeld van een paar jaar geleden van een Marokkaan die zijn vrouw opsloot in de slaapkamer toen de loodgieter binnenkwam. Terwijl Heij dan echt al gezegd heeft dat hij een hele lijst kan maken van dat soort incidenten, komt Pauw tóch met . . . . . “Ik ga natuurlijk niet met jullie in debát! Want dat zijn allemaal verschillende tonen die jullie aanslaan en allerlei verschillende voorbeelden waar je mee komt, maar als je zelf zegt . . . . ik heb een voorbeeld . . . . . het is wel een paar jaar geleden . . . . . van een Marokkaanse man die zijn vrouw opsluit in weet ik veel welke kamer op het moment dat jij binnen komt. Waarop de loodgieter nog eens benadrukt dat-ie er niet alleen een lijst van kan maken, maar er ook een boek over kan schrijven. Ik kan er verder aan toevoegen dat ik begin jaren 1990 was betrokken bij de bouw van een woningcomplex in de Commelinstraat in Amsterdam, waar architect Bart Duvekot out of his way ging om ingewikkelde constructies te bedenken met schuifdeuren zodat moslims in staat zouden hun vrouwen gescheiden te houden van eventueel bezoek en wel zodanig dat vrouwen en mannen via gescheiden wegen van de wc en de keuken gebruik konden maken. Dat wéét Pauw allemaal net zo goed als ik. Maar hij dóét net of-ie het niet weet. Zijn opportunistische smeerlapperij zit tot in het kleinste detail. Neem nou dat “in weet ik veel welke kamer”, dat detailtje staat in dienst van het kleineren van al die ervaringen van die loodgieter (die het heel duidelijk over de sláápkamer had) en die de ervaringen van driekwart van Nederland zijn. Nog een klein Jeroenig viezigheidje tot slot. We nodigen hier vaak de PVV uit, zegt Pauw, maar ze komen nooit. Ja, het is een geldwolf, die Bosma. Een opportunist die ideologisch welgevallige boekjes schrijft. Iemand die altijd zijn huik naar de heersende wind zet uit puur eigenbelang.