De Protestantse Gemeente van Friesland: Een Gids voor Leden en Belangstellenden

Welkom in onze gemeente! Wij heten iedereen van harte welkom en bieden wekelijks kerkdiensten en diverse activiteiten. Voor wie niet fysiek aanwezig kan zijn, zijn de diensten ook online te volgen via Kerkdienstgemist. Ons streven is een gemeente te zijn waar iedereen zich thuis voelt.

Illustratie van een diverse groep mensen die elkaar begroet in een kerkelijke setting.

Diversiteit in Kerkdiensten en Activiteiten

Om aan te sluiten bij verschillende geloofsstijlen, kennen we diensten met een traditioneel karakter. Daarnaast organiseren we op de ontmoetingszondag een dienst met meer een evangelisch karakter in de Lantearne. Maandelijks zijn er gezamenlijke ontmoetingszondagen met muzikale begeleiding van een band, en worden er gezinsdiensten gehouden. Ook gedurende de week is er voor jong en oud een rijk aanbod aan activiteiten om elkaar te ontmoeten en te groeien in geloof.

Binnen de gestelde kaders en voorwaarden versterken wij onze verbondenheid met elkaar. Dit gebeurt in kerkdiensten, werkgroepen, door middel van pastoraat en het omzien naar elkaar. Op dezelfde wijze wordt ook de verbondenheid met de wereld tot uitdrukking gebracht.

Collage van foto's die verschillende kerkelijke activiteiten tonen: een dienst, een jeugdgroep, een werkgroep.

Betrokkenheid en Geloofsgemeenschap

Van de ruim 2000 gemeenteleden streven we ernaar dat een maximaal deel zich betrokken voelt en geraakt wordt door het leven en werken van onze gemeente. Dit kan door het bezoeken van de kerkdiensten, maar ook door de ontmoetingen die gedurende de week plaatsvinden.

Binnen de Classis Fryslân ontmoeten Friese Protestantse Gemeenten elkaar en zorgen zij voor elkaar. Als gemeente vormen wij met elkaar een geloofsgemeenschap, waarin ieder zich veilig moet kunnen voelen.

Veiligheid en Grensoverschrijdend Gedrag

Dit betekent dat u niet geconfronteerd behoort te worden met grensoverschrijdend gedrag van kerkelijk medewerkers, zowel professionals als vrijwilligers. Misbruik in welke vorm dan ook komt in de gehele maatschappij voor, en daar zijn wij als kerk niet immuun voor.

Bij misbruik is er altijd sprake van grensoverschrijdend gedrag in de omgang tussen mensen, waarbij er een verschil in positie is. Dit kan bijvoorbeeld komen doordat de persoon die zich grensoverschrijdend gedraagt een bepaalde functie heeft binnen de kerk of de gemeenschap.

Vormen van Grensoverschrijdend Gedrag

  • Seksueel grensoverschrijdend gedrag: Dit kan variëren van ernstige grensoverschrijdende contacten tot aanrakingen of opmerkingen waarbij u zich niet op uw gemak of onveilig voelt.
  • Ander grensoverschrijdend gedrag: Dit omvat bijvoorbeeld opmerkingen waardoor u zich onder druk gezet voelt of benadeeld wordt. Ook het genegeerd of buitengesloten worden kan ertoe leiden dat u zich niet veilig voelt of belemmerd wordt.

Onze gemeente wil er voor zorgen dat er een plek is waar gemeenteleden met dergelijke klachten terecht kunnen. Binnen de classis is daarom een poule van vertrouwenspersonen beschikbaar, waar een beroep op kan worden gedaan.

Symbolische afbeelding van een open deur met een lichtstraal, die hoop en een veilige plek uitstraalt.

De Rol van Vertrouwenspersonen

Vertrouwenspersonen bieden een eerste opvang als u in een situatie komt die niet veilig voelt. Zij bieden een luisterend oor, denken mee bij eventuele vervolgstappen en kunnen ondersteuning bieden hierbij. De vertrouwenspersoon is neutraal en is verplicht tot geheimhouding. In het contact met de vertrouwenspersoon behoudt u zelf de regie over wat er gebeurt.

Praten over grensoverschrijdend gedrag is moeilijk. Er kunnen allerlei gevoelens, zoals angst, schaamte en schuld een rol spelen. Ook kunt u bang zijn dat u niet serieus genomen zult worden. De vertrouwenspersonen zijn er juist voor om heel serieus op uw melding in te gaan.

Daarnaast hebben de vertrouwenspersonen een zeer belangrijke taak in preventie van grensoverschrijdend gedrag, bewustwording en voorlichting. Alle door de classis Fryslân aangewezen vertrouwenspersonen zijn vrijwilligers en hebben de opleiding tot vertrouwenspersoon gevolgd. Zij zijn op de hoogte van het protocol dat geldt binnen de Protestantse Kerk in Nederland.

De landelijke kerk heeft een centraal meldpunt Seksueel Misbruik in Pastorale Relaties (SMPR).

Bestuurlijke Zaken

  • Predikant: Ds. [Naam predikant invullen indien bekend]
  • Voorzitter Kerkenraad: Dhr. [Naam voorzitter invullen indien bekend]
  • Scriba: Mw. [Naam scriba invullen indien bekend]

Historische en Culturele Aspecten van Friesland

Naast de kerkelijke gemeenschap, biedt Friesland ook rijke historische en culturele inzichten, vaak weerspiegeld in de grafsteencultuur. Grafstenen zijn tekens van piëteit en houden de herinnering levend aan degenen die hier rusten. Zij dragen namen van mensen, wier levens geschiedenis zijn geworden, mensen over wie men iets wilde zeggen, of die men zelf nog wilde laten spreken, soms in de vorm van poëzie.

In de 19e eeuw ontwikkelde zich met name in de provincie Groningen een grafsteencultuur. Opmerkelijk is dat we in de provincies Friesland en Drenthe concentraties van grafmonumenten met grafpoëzie aantreffen in de veenkoloniale streken, zoals in het Friese Surhuisterveen.

Foto van een historische grafsteen met inscriptie of poëzie.

Opmerkelijke Figuren en Publicaties

De geschiedenis van Friesland kent vele markante figuren. Een voorbeeld hiervan is Sybe Kornelis Bakker, een 'voorman' van De Blijde Wereld, die een eeuw geleden overleed. Hij was een wegbereider voor christenen in de SDAP, voor het gebruik van de Friese taal in de kerk en voor predikanten in het leger. Hij was een Fries die dominee, socialist en militair in één was.

Een andere fascinerende figuur is dominee Johannes Hendrikus Zelle. Over deze markante dominee schreef Bearn Bilker de biografie "Een tussenweg is er niet". Zelle leefde van tegenstellingen en preekte tegenstellingen. Hij stond bekend om zijn kleurrijke en krachtige preken, die de kerken altijd vol trokken. Hij preekte vaak over Bijbelse figuren die van het rechte pad waren geraakt, zoals Job, Jona of Lot.

Bilker beschrijft Zelle als een populist die geen nuances kende. Zijn preken gingen over bekering en konden intens zijn, soms zelfs tot het punt dat het publiek de hitte van de steden Sodom en Gomorra bijna kon voelen. Zelle was een reizende dominee die door heel Friesland en Nederland preekte, soms wel vijf keer op een zondag. Hoewel hij een goede spreker was, was hij volgens Bilker niet altijd een empathische herder voor zijn gemeente. Zijn benoeming in Rockanje liep uit op een fiasco, mede doordat hij onvindbaar was tijdens de watersnoodramp van 1953. Zelle leefde later sober in Leeuwarden en overleed in 1983 aan de gevolgen van suikerziekte.

Portret van dominee Johannes Hendrikus Zelle of een illustratie die zijn predikant-zijn symboliseert.

Ook andere kunstenaars en figuren hebben hun stempel gedrukt. Zo diende pastoor J.H. Janning in Workum en stond hij bekend als kunstschilder en collectioneur van kerkelijke kunst. Pier Pander uit Drachten maakte een speciale munt bij de inhuldiging van koningin Wilhelmina, en Klaas Pander werd Nederlands hockeykampioen.

Uitdagingen binnen de Protestantse Kerk Nederland (PKN) in Friesland

De Protestantse Kerk Nederland (PKN) in Friesland kent momenteel een aanzienlijke behoefte aan predikanten. Van de 200 zelfstandige PKN-gemeenten zijn er 65 vacant, en 28 gemeenten hebben geen predikant meer maar een kerkelijk werker met preekbevoegdheid. Er werken 99 predikanten in de 107 gemeenten die wel een eigen dominee hebben, vaak parttime.

De voornaamste oorzaak is de situatie waarin steeds meer predikanten met pensioen gaan en er te weinig aanwas is van afgestudeerde theologiestudenten. Dit geldt ook voor andere regio's aan de randen van het land, zoals Groningen, Drenthe en Zeeland.

Vacatures en Nieuwe Predikanten

Wanneer een nieuwe predikant afstudeert, heeft deze veel keuze en kiest vaak voor bijvoorbeeld het midden van het land of de Randstad. Friesland is als eerste gemeente niet erg populair bij beginnende predikanten. Hoewel enkele gemeenten, zoals Bolsward (Gasthuiskerk) en Heerenveen, recentelijk een net afgestudeerde theologiestudent hebben beroepen, is de lichting nieuwe voorgangers onvoldoende om de vacatures in Friesland te vullen.

Dit leidt ertoe dat preekvoorzieners, die bezig zijn met het maken van preekroosters, steeds meer uit dezelfde beperkte groep moeten kiezen. Dit geldt zowel voor gemeentepredikanten als voor gepensioneerde voorgangers, die veel aanvragen krijgen.

Infographic die de predikantenschaarste in Friesland visualiseert met cijfers over vacatures en pensioenen.

Oproepen en Adviezen voor Roosterplanning

De classis Friesland heeft recentelijk de oproep herhaald om pas in mei te beginnen met het rooster van het volgende jaar. Hoewel kerken hier niet toe verplicht kunnen worden, is het een dringend advies. Door op een vaste datum te beginnen met plannen, voorkomt men dat de datum van beschikbaarheid nog verder naar voren gaat. Er zijn preekvoorzieners die al in 2025 afspraken hebben gemaakt voor 2027.

Het classisbestuur heeft van diverse preekvoorzieners gehoord dat het plannen vanaf mei goed bevallen is en dat zij het rooster rondkregen. Dit suggereert dat een gestructureerdere aanpak kan helpen bij het invullen van de roosters.

Samenwerking en Flexibiliteit in Diensten

Voorzitter ds. G. (Gerda) Keijzer van de classis Friesland benadrukt het belang dat gemeenten “over hun schaduw heen stappen” en gaan kijken hoe ze met buurgemeenten diensten kunnen houden, al is het maar één keer per twee maanden. Ook wordt geadviseerd om diensten te houden op een ander tijdstip dan zondagochtend, bijvoorbeeld op zondag- of zaterdagavond.

De tijdstippen waarop in de buurgemeenten diensten zijn, zouden openlijker gecommuniceerd kunnen worden om een betere afstemming mogelijk te maken.

HILARISCH: PREDIKANT LIGT DUBBEL OM AFKONDIGING

tags: #dominee #in #het #fries