In de annalen van de Nederlandse kerkgeschiedenis vinden we bijzondere figuren die, ondanks een onconventionele weg, een diepgaande impact hebben gehad. Een van hen is Ds. Piet Lugtigheid, een man wiens levenspad hem van de zeegang naar de kansel leidde, en die uiteindelijk zijn levenswerk vond in de stadsevangelisatie in Den Haag.
De Vroege Jaren en de Roeping
Piet Lugtigheid werd geboren op 16 februari 1904 in Delfgauw, Zuid-Holland, in een gereformeerd gezin. Al op tienjarige leeftijd voelde hij een roeping om predikant te worden, een roeping die hij echter tweemaal liet ondersneeuwen door omstandigheden. Na de lagere school begon hij aan het Christelijk Gymnasium in Den Haag, met de bedoeling theologie te studeren aan de Theologische Hogeschool in Kampen. De financiële situatie thuis dwong hem echter om deze school te verlaten en te gaan werken bij Registratie en Domeinen.
Een keerpunt in zijn leven vond plaats op 20 juli 1921, de verjaardag van zijn moeder. Een gesprek met zijn tante Jo over een neef die succesvol was als derde stuurman na een studie aan de Zeevaartschool Texel, opende nieuwe perspectieven. Dit leidde tot een brief naar de directeur van de Zeevaartschool, de heer P. Bossen, en na vier dagen volgde een positief antwoord met informatie over de opleiding en kosten. Ondanks aanvankelijke weerstand van zijn vader, slaagde Piet erin zijn ouders te overtuigen en begon in september 1921 aan zijn opleiding aan de Zeevaartschool Texel. Deze periode, die hij omschreef als "de mooiste tijd van mijn leven", was een periode van vrijheid en ontdekking, met de Noordzee als constante achtergrond.
Van Zeevaarder naar Dominee
Na een succesvol examen in 1923, waarbij hij een eerste prijs voor vlijt, gedrag en vordering ontving, begon Lugtigheid te solliciteren bij diverse rederijen. Uiteindelijk kreeg hij een aanstelling als stuurmansleerling bij Van Nievelt, Goudriaan & Co’s Stoomvaartmij (Nigoco) aan boord van het s.s. Alderamin. De reis ging naar Oost-Azië, via het Suezkanaal, Ceylon, Sumatra, Singapore, Manilla, Hongkong, Osaka, Yokohama, en eindigde in Wladiwostok. Tijdens deze reis vond hij in de Bijbel herkenningspunten, zoals Djebel Mousa, de berg van Mozes.
Na de reis naar het Verre Oosten en een volgende reis naar Zuid-Amerika, begon de roeping tot het predikantsambt weer sterker te klinken. Een gesprek met een vroegere schoolkameraad, die wiskundeleraar was geworden, bracht hem op het idee om ook wiskunde te gaan studeren. Dit leek een tussenoplossing om meer tijd te creëren voor een theologische studie. Echter, de roeping was te sterk. Uiteindelijk koos hij definitief voor het domineesambt, een keuze die niet zonder slag of stoot ging. Hoewel hij uit een gereformeerd gezin kwam, werd hij predikant in de Nederlandse Hervormde Kerk, tot ongenoegen van sommige familieleden.
Leven en Werk als Dominee
Ds. Lugtigheid diende de hervormde gemeenten van Rotterdam (als hulpprediker), Ommelanderwijk-Zuidwending en Deventer. Zijn levenswerk vond hij echter in de stadsevangelisatie in Den Haag, waar hij bijna 25 jaar werkzaam was bij de hervormde gemeente. Zijn benadering kenmerkte zich door het spreken in de taal van de mensen, zonder hoogdravende theologentaal. Hij bundelde zijn ervaringen en inzichten in het boek "Turen over de levenszee".
Een belangrijk aspect van zijn bekering, gedateerd in 1933, was het besef van "vernedering onder de krachtige hand Gods." Dit leidde tot een diepe zelfverloochening en een bevrijding in Christus. Hij benadrukte de prediking van de genade in Christus voor verloren zondaren, in plaats van de christen zelf centraal te stellen. Hij had moeite met het metriceren van succes in termen van aantallen, en stelde dat de vreugde in de hemel ligt bij één bekeerde zondaar. Zijn vrouw speelde soms een ondersteunende rol tijdens zijn preken, door te wijzen op de liefde van Christus.
Ds. Lugtigheid was een voorstander van de vrijheid van evangelisten om hun eigen weg te zoeken, en benadrukte dat de persoon van de evangelist een cruciale rol speelt in het werk onder randbewoners en buitenkerkelijken. Hij geloofde dat evangelisatie breder moest zijn dan alleen het winnen van zielen, maar ook de betekenis van het evangelie voor het gehele leven moest omvatten. Hij zag de noodzaak om door te dringen in kringen die vervreemd waren van kerk en christendom, en voorzag een toekomst met nieuwe vormen van kerkelijk werk, zoals het bedrijfsapostolaat.
Zijn werk werd niet altijd begrepen. Sommigen ergerden zich aan zijn nieuwe vormen en wegen, terwijl anderen hem bekritiseerden om zijn theologische standpunten. Toch weegt de dankbaarheid van hen die door zijn werk geraakt werden, zoals een arbeider die aangaf dat door zijn werk het mogelijk werd om over het geloof in Jezus Christus te praten, zwaarder dan alle verwijten.
De Preek als Instrument
De preek, zo stelde drs. Jacobine Geel, is een instrument om mensen vanuit hun eigen situatie in gesprek te brengen met de christelijke traditie en de Bijbel. Het is meer dan informeren en overtuigen; het wil vervoeren, oproepen, uitdagen, troosten en ontroeren. De kracht van taal, zoals beschreven in de Bijbel, is essentieel in dit proces. Een predikant moet niet alleen de bijbelse talen beheersen, maar ook de taal van het hart en van de tijd.
Hoewel de autoriteit van de predikant eeuwenlang onaantastbaar leek, was er in de loop der tijd ook kritiek op de toon en afstandelijkheid van veel predikanten. De behoefte ontstond dat predikanten zich meer in het leven van de mensen moesten begeven.
Publiciteit en Persoonlijke Reflecties
Ds. Lugtigheid, die in de volksmond "Piet Lugtigheid" of "De Open Deur-dominee" werd genoemd, kreeg ook te maken met kritiek in de pers. Zo verschenen er artikelen in De Waarheid onder opschriften als "Ds Buskes liegt", wat hem sterk irriteerde. Hij benadrukte dat het ging om een verschil in waardering van feiten, niet om opzettelijk liegen.
Zijn levensverhaal, gebundeld in "Turen over de levenszee", biedt een inkijk in zijn persoonlijke reis en theologische overtuigingen. De piëtistische inslag van zijn verhalen sprak velen aan, en hij hoopte met hen "de Heere in alle eeuwen groot te maken."
Per ongeluk je eigen schip opblazen | Welkom in de IJzeren Eeuw
tags: #dominee #piet #lugtigheid #den #haag