Inleiding
Dit document biedt een overzicht van predikanten die werkzaam zijn geweest in Andel en omliggende gemeenten, evenals informatie over de kerkelijke structuur en ambtsdragers binnen de Hervormde Gemeente Andel. De informatie is verzameld uit historische bronnen en recentere documentatie, met een focus op de periode vanaf de 17e eeuw tot heden.
Lijst van Predikanten (1663-2008)
Hieronder volgt een chronologische lijst van predikanten, hun dienstjaren en de plaatsen van hun vorige of volgende standplaatsen. De informatie is gebaseerd op de verstrekte gegevens en kan worden aangevuld met verdere details uit de bronnen.
| Predikant | Periode | Van/Naar |
|---|---|---|
| H. Brand Swalmius | 1663 - 1670 | Van Nieuwenhoorn, naar Maassluis |
| H. Nolthenius | 1671 - 1677 | Van Strijen, hier overleden |
| E. Surendonck | 1678 - 1679 | Van Nisse, naar Dordrecht |
| J. Canzius | 1679 - 1681 | Van Piershil, naar Dordrecht |
| H. Haaks | 1682 - 1694 | Van Mijnsheerenland, hier overleden |
| S. Spitholt | 1695 - 1705 | Van Loenen op de Veluwe, hier overleden |
| J. Groen | 1706 - 1720 | Van Heerjansdam, hier overleden |
| P. Berkhout | 1721 - 1745 | Van Wormerveer, hier met emeritaat |
| W. Killewigh | 1747 - 1764 | Van Aarlanderveen, hier met emeritaat |
| G.J. Nahuys | 1764 - 1765 | Van Ede, naar Middelburg |
| J. Smits | 1766 - 1776 | Van Wijdenes, naar West-Zaandam |
| J. Roering | 1777 - 1787 | Van Zonnemaire, hier overleden |
| P.L. van Oosterwijk Schouhamer | 1788 - 1790 | Van Poortugaal, hier overleden |
| G. Habbema | 1792 - 1794 | Van Oude Tonge, naar Purmerend |
| P.J. Resler | 1794 - 1802 | Van Kralingen, naar Maassluis |
| C.A. van den Broek | 1803 - 1806 | Van Sprang, naar Hoorn |
| C.L. van den Broek | 1806 - 1811 | Van Berkenwoude, naar Dordrecht |
| A.W. Hasselaar | 1811 - 1814 | Van Waardenburg, naar Zevenbergen |
| I. Prins | 1815 - 1817 | Van Lange- en Kortzwaag, naar Alkmaar |
| S. La Lau | 1817 - 1845 | Van Ouddorp, hier met emeritaat |
| A. de Ronde Bresser | 1845 - 1853 | Van Oudelande, hier overleden |
| D. van Wijngaarden | 1854 - 1856 | Van Oude Tonge, hier overleden |
| H.W.A. Verhoeff | 1857 - 1865 | Van Zuid-Beijerland, naar Scheveningen |
| J.J. Ruys | 1865 - 1867 | Van Oude en Nieuwe Wetering, naar Oud-Alblas |
| J.J. Ruys | 1868 - 1871 | Van Oud-Alblas, naar Ermelo |
| J.E. Steenbakker Morilyon Loysen | 1872 - 1875 | Van Klundert, naar Bruchem en Kerkwijk |
| G. van Goor | 1876 - 1878 | Van Op en Neder Andel, naar Rotterdam |
| G. van Goor | 1879 - 1883 | Van Rotterdam, naar Bunschoten |
| C. Bouthoorn | 1887 - 1889 | Van Sprang, naar Dirksland |
| J.A. van Boven | 1897 - 1902 | Van Ede, naar Kesteren |
| M.H.A. van der Valk | 1904 - 1907 | Van Boxtel, naar Rotterdam |
| J.H. Gunning | 1910 - 1911 | Van Rijssen, naar Schoonrewoerd |
| C. Vlasblom | 1921 - 1924 | Van Zuid-Beijerland, naar Driessum |
| G.J. Koolhaas | 1924 - 1928 | Van Oldebroek, naar Rotterdam |
| G. Enkelaar | 1930 - 1935 | Van Monster, naar Krimpen aan de Lek |
| J.E. Klomp | 1935 - 1936 | Van Ede, naar Barneveld |
| J.D. Kleijne | 1936 - 1940 | Van Ooltgensplaat, naar Alkmaar |
| J. Lekkerkerker | 1940 - 1946 | Van Oldenbroek, naar Westbroek |
| J. van Malenstein | 1949 - 1956 | Van Nieuwpoort, naar Kampen |
| E.J. Schimmel | 1956 - 1962 | Van Hei- en Boeikoop, naar Harderwijk |
| C. van den Bergh | 1963 - 1968 | Van Polsbroek en Vlist, naar Katwijk |
| M. van Rennes | 1968 - 1981 | Van Streefkerk, hier met emeritaat |
| H.J. Stoutjesdijk | 1983 - 1987 | Van Harskamp, naar Dordrecht |
| G. Schaap | 1988 - 1994 | Van Poederoijen, naar Rijssen |
| H. Russcher | 1995 - 2002 | Van Polsbroek, naar Barneveld |
| A. Bloemendal | 2002 - 2008 | Van Meeuwen, naar Groot-Ammers |
| C. Boele | 2008 - 2017 | Van Moerkapelle, naar Polsbroek en Vlist |
Ds. Gijsbert Schaap: Leven en Werk
Ds. Gijsbert Schaap, geboren op 15 november 1948 in Huizen, begon zijn carrière als stukadoor. Op 28-jarige leeftijd begon hij aan een studie godgeleerdheid aan de Rijksuniversiteit Utrecht. In 1982 werd hij bevestigd als predikant in de Hervormde gemeente van Poederoijen en Loevestein. Daarna diende hij in Oud-Beijerland (wijk oost, 1988), Rijssen (wijk 2, 1994) en Hellouw (2008). In 2013 ging hij met emeritaat.
Zijn doctoraal examen, met als hoofdvak kerkgeschiedenis (Gereformeerd Protestantisme), legde ds. Schaap af in 1993, terwijl hij predikant was in de hervormde gemeente van Oud-Beijerland. Op 27 november 2008 promoveerde hij in Apeldoorn tot doctor in de theologie op een studie over predikant en schrijver Franciscus Ridderus (1620-1683).
Ds. Gijsbert Schaap overleed op 4 mei 2022 op 73-jarige leeftijd. Hij was getrouwd met Cobie Hammer en samen kregen zij zeven kinderen, kleinkinderen en een achterkleinkind. Zijn dienstbaarheid aan het ambt kenmerkte zijn leven, met een bijzondere voorkeur voor het prediken uit het Johannesevangelie en het aanwijzen van Jezus.
Kerkelijke Structuur en Ambtsdragers in Andel
De kerkenraad van de Hervormde Gemeente Andel is het centrale bestuursorgaan en bestaat uit vijftien leden:
- De predikant
- Acht ouderlingen (waaronder een ouderling-scriba en een jeugdouderling)
- Vier diakenen
- Twee ouderling-kerkrentmeesters
Het moderamen, het dagelijks bestuur van de kerkenraad, wordt jaarlijks gekozen en bestaat momenteel uit:
- P.J. (Pascal) Tankens (voorzitter)
- J. (Jan) van de Minkelis (scriba)
- J.P. (Jannick) Pelle
- J.B. (Jonathan) Verweij
- G. (Gertjan) Boonstra
De kerkenraad vergadert voltallig om de twaalf weken, met tussentijdse vergaderingen van de verschillende geledingen. Leden van de kerkenraad zijn gehouden aan geheimhouding en worden gekozen door de belijdende leden van de kerk. Het beleid en bestuur van de gemeente zijn gericht op God, met een brede pastorale verantwoordelijkheid voor de eenheid en samenbinding binnen de gemeente, geworteld in de gereformeerde leer.
Historische Aantekeningen over Woudrichem
Uit een reisverslag uit 1898 en latere bezoeken aan Woudrichem komen diverse observaties naar voren:
- Vissersgilde en geschillen: Er waren klachten over onbillijke behandeling door het visschersgild en zorgen over de impact van sluizen op viswater.
- Politieke context: Diverse personen, waaronder burgemeesters en raadsleden, waren betrokken bij lokale politieke aangelegenheden en soms bij conflicten.
- Kerkelijke zaken: Predikanten uitten hun zorgen over kerkelijke regels, zoals het luiden van de klok, en de burgemeester reageerde hierop.
- Gemeentelijke administratie: Er werden opmerkingen gemaakt over de administratieve processen binnen de gemeente, waaronder het afsluiten van journaals en het ontbreken van bepaalde verordeningen.
- Economische situatie: De visvangst werd geplaagd door achteruitgang, wat leidde tot klachten en economische zorgen bij de vissers.
- Sociale aspecten: Er werd melding gemaakt van de leeftijd waarop vrouwen trouwden en de algemene bevolkingsgroei.
- Fysieke omgeving: Beschrijvingen van het landschap, zoals het "Kraaiveld" en de zichtlijnen vanaf de Merwede, zijn aanwezig.
Deze aantekeningen bieden een inkijkje in het leven en de uitdagingen van Woudrichem in de late 19e en vroege 20e eeuw.
Henriëtte Schaap: Ambulant Predikant
Henriëtte Schaap (1964) werkt als ambulant predikant in Gramsbergen (28 uur per week) en heeft een ontwikkeling doorgemaakt van confessioneel-evangelisch naar ruimdenkend. Ze legt de nadruk op de combinatie van pastoraat en kerkdiensten, waarbij haar preken een directe relatie moeten hebben met de gemeenteleden.
Haar ervaringen in evangelisatie- en recreatiewerk op campings, naast de invloed van haar vader die predikant was, hebben haar gevormd. Ze waardeert goede gesprekken en vindt stilte en muziek belangrijke uitlaatkleppen. Henriëtte Schaap heeft recent de master geestelijke verzorging afgerond en volgt de opleiding Undefended Preaching.
Ze hoopt op meer ontmoeting en samenwerking tussen kerken en stimuleert dit ook in haar werk. Haar favoriete Bijbeltekst, die ze meekreeg bij haar inzegening, is Psalm 27:14: "Wacht op de HEER, wees dapper en vastberaden, ja, wacht op de HEER."
“Dit heeft mijn aanpak van evangelisatie voorgoed veranderd!”
Persoonlijke Reflecties en Overwegingen
De tekst bevat diverse persoonlijke reflecties van predikanten en betrokkenen:
- Henriëtte Schaap benadrukt het belang van 'een relatie hebben' met de mensen voor wie gepreekt wordt en ervaart dat kerken vaak 'eilandjes' zijn.
- Ds. Gijsbert Schaap uitte de wens om na zijn emeritaat door te gaan met de studie van de Nadere Reformatie en zocht naar een "Jezus-vroomheid" die christenen uit alle eeuwen en plaatsen verbindt.
- Hij constateerde een verenging en verschraling van reformatorische opvattingen en instellingen en stelde de vraag of we nog meditatief kunnen leven.
- De tekst vermeldt ook de impact van de kerkscheuring van 2004 op ds. Schaap en zijn behoefte aan bronnen om te ontvangen naast het vele dat hij als predikant geeft.