Op zondagochtend 22 maart vond er in de Schenkelkerk een feestelijke en bijzondere eredienst plaats ter gelegenheid van het 25-jarig bestaan van de Hervormde wijkgemeente Schenkel. Tijdens de eredienst, geleid door dominee Jake Schimmel en dominee Teun Vrolijk, werd er, naast preek, zang en gebed, stilgestaan bij het ontstaan van de wijkgemeente in 2001, die voortkwam uit het samengaan van de Hervormde Goede-Herderkerk en de Gereformeerde Immanuelkerk in Schenkel. Daarnaast was wethouder Cor Schaatsbergen namens de gemeente Capelle aan den IJssel aanwezig bij de feestelijke dienst en verzorgde de Schenkelband de muzikale omlijsting. Na afloop van de dienst was er gelegenheid om in de Hansumzaal samen te komen om een kop koffie, thee of frisdrank met gebak te nuttigen, en kon de tentoonstelling ‘Samen op Weg’ worden bezichtigd, die aan het einde van de kerkdienst werd geopend.
Historische Context en Familiebanden
De naam Vrolijk roept associaties op met de zee en de uitdagingen van het vissersleven. In december 1863, een maand met stormachtig weer en ruwe zee, vergingen er twaalf vissersschepen. Eén van de wrakken lag bij Petten. Onder de aangespoelden bevonden zich stuurman Gerrit Vrolijk en zijn twaalfjarige zoontje Dirk, die met een touw aan zijn vader vastzat. Thuis ontving zijn vrouw, die toen in verwachting was, het droeve nieuws. In mei 1864 werd hun kind geboren en kreeg de naam Gerrit Dirk, ter nagedachtenis aan de overleden vader en zoon. Dit verhaal over een voorouderlijke vrouw en haar immense verlies, met drie jonge kinderen en vier eerder gestorven kinderen, illustreert de veerkracht en kracht die nodig was om verder te leven. Enkele jaren later hertrouwde zij met een weduwnaar-visser en kregen zij samen nog twee kinderen.
Theologische Reflecties en Hoop
Op zondag 24 november, de afsluiting van het kerkelijk jaar, werd stilgestaan bij de overledenen uit de gemeente en eigen kring, met een blik op Christus en zijn rijk. De vraag naar houvast in 't wisselend getij kwam naar voren. Bijbelverhalen over de zee, waar men vroeger de kost verdiende, zelfs bij nacht en ontij, werden opnieuw belicht. De belofte van een nieuwe hemel en aarde, waarbij de zee met haar dood en ellende voorbij zou gaan, bood troost. De gedachte dat de zee eens de doden zou teruggeven, en dat zij door God niet vergeten waren, gaf hoop. De hoop is gericht op Christus, de Levende, wiens liefde wijder en dieper reikt dan de diepste zee. Geen macht kan ons van Hem scheiden; we zijn tot in de dood gekend. Hij kan ons uit de dood-zee opvissen en behouden naar de overkant brengen.
Kerkelijke Gemeenschappen en Leven in Kerkwerve
In Kerkwerve, een dorp met duizend inwoners, is de christelijke gereformeerde kerk, omschreven als "de zwaarste van het eiland", een centraal punt. Vóór 1950 was het gebruikelijk om met paard en wagen, het 'gerij', naar de christelijke gereformeerde kerk in Zierikzee te gaan. Tegenwoordig gaan er nog enkelen naar Zierikzee, maar ook komen er mensen van elders om in Kerkwerve te kerken. De 83-jarige M. De Ruijter, een geboren en getogen christelijke gereformeerde Kerkwerver, deelt zijn ervaringen. De jonge ambachtelijke molenaar Teun van der Bok, die de karakteristieke molen in Zierikzee bedient, woont in Kerkwerve en vindt het "héérlijk" om er te wonen en te kerken. Vanuit Kerkwerve is er een weids uitzicht over Schouwen-Duiveland.
De Hervormde Kerk in Kerkwerve
De hervormde kerk in het dorp telt weer meer kerkgangers dan de vijftig die er jarenlang op zondagochtend zaten. Er is een kandidaat verbonden aan de hervormde gemeente voor bijstand in het pastoraat. De gemeente telt op papier bijna vierhonderd zielen en houdt alleen op zondagochtend dienst. De Ruijter merkt op dat er bij hervormden vroeger meer eerbied was voor de zondag als rustdag. Hij gelooft dat een aantal mensen weer naar een Samen-op-Weggemeente gaat en daarmee de Hervormde Kerk passeert, maar constateert ook dat er meer mensen dan vroeger naar de hervormde kerk gaan.
De Christelijke Gereformeerde Kerk en haar Stempel
Sinds de bouw van een eigen christelijk gereformeerd kerkgebouw heeft deze kerk een stempel gezet op het dorp. Mini-campings trekken ook nogal eens mensen aan die bewust deze kerk bezoeken. Teun van den Bok, oorspronkelijk uit Ouddorp, trouwde met een christelijke gereformeerde vrouw uit Kerkwerve. Beiden gingen jarenlang samen naar de gereformeerde gemeente van Nieuwerkerk. Teun vertelt hoe hij door de Heere werd losgemaakt van die gemeenten en met zijn vrouw weer naar Kerkwerve trok en christelijk gereformeerd werd, waarbij de verbondenheid over diverse kerkmuren heen is gebleven. Teun begint zelf gerust een geestelijk gesprek, en getuigt hoe een ouderling iemand hielp om vrijmoedigheid te krijgen aan het heilig avondmaal te gaan.
Vereniging van Gereformeerde Kerken en Onderwijs
Op 17 juni 1892 vond in de Amsterdamse Keizersgrachtkerk de landelijke Vereniging plaats van de Christelijke Gereformeerde Kerk en de Nederduitsche Gereformeerde Kerken. In Nieuwerkerk was in 1888 de “Vereniging tot Stichting en Instandhouding van Scholen met de Bijbel” opgericht. Deze vereniging begon direct met de oprichting van een schoolgebouw aan de Kerklaan, dat volledig door de ouders moest worden betaald, inclusief het salaris van de onderwijzers en de kosten van leermiddelen, aangezien er nog geen rijkssubsidie voor het christelijk onderwijs was. Dr. A. Kuyper, een vooraanstaand gereformeerd leider, werd lid van de Schoolvereniging en stortte jaarlijks het lidmaatschapsgeld.
Jeugdwerk en Kerkelijke Ontwikkelingen in Nieuwerkerk
Al in 1887 bestond er in de hervormde gemeente van Nieuwerkerk een zondagsschool. In 1889 werd de Dolerende Kerk van Nieuwerkerk geïnstitueerd en ging Obadja van start als kerkelijke Jongelingsvereniging voor de jeugd van 16 jaar en ouder. In 1892 sloot men zich aan bij de landelijke Bond van Jongelingsverenigingen op Gereformeerden Grondslag. Ondanks groei van het ledental verpieterde het vergaderwerk, waardoor het ledental langzaam daalde. In 1904 waren er nog slechts zes leden over.
Ds. J. van den Berg en de Vroege Jaren
Op 27 november 1892 deed kandidaat J. van den Berg intrede in de Gereformeerde Kerk te Nieuwerkerk aan den IJssel. De kerkdiensten werden in die tijd, tot de bouw van de 'echte' kerk in 1912, gehouden in de christelijke school aan de Kerklaan. Koster L. Vente zette elke zaterdagavond de schoolbanken aan de kant en maakte de ruimte klaar voor de kerkdiensten. Over het werk van ds. Van den Berg is niet veel bekend, al was zijn interesse voor politiek en de sociale beweging groot. Hij werd omschreven als "een populaire en vlotte spreker".
Ds. G. Dalhuijsen en de Kerkbouw
Ds. G. Dalhuijsen, zijn opvolger, deed op 1 september 1895 intrede in Nieuwerkerk en bleef ongeveer vijfentwintig jaar verbonden aan deze kerk. Hij zette zich in voor de bouw van een eigen kerk. Vele jaren preekte hij [gratis] in verschillende kerken onder voorwaarde een collecte te mogen houden voor een kerkgebouw. In 1902 begon hij over de bouw van een eigen gebouw voor de Godsdienstoefeningen. In 1907 werd er vaart achter gezet, met instemming van de kerkenraad en gemeentevergadering, en de vraag aan de classis voor een landelijke collecte. Op 29 maart 1912 werd de aanbesteding gehouden voor de bouw van de kerk, een consistorie en een kosterswoning. Op 25 september 1912 werd de nieuwe kerk in gebruik genomen.
De Gereformeerde Kerk tijdens Economische en Politieke Omwentelingen
Ongeveer twee jaar na de ingebruikname van de kerk brak de Eerste Wereldoorlog uit. Hoewel Nederland neutraal bleef, ondervond het land nadelen van de wereldbrand, met werkloosheid en armoede tot gevolg. De diaconie had de handen vol aan hulpvragende gemeenteleden. Vanwege suikerziekte en 'verslapping van krachten als gevolg van oorlog en distributie' vroeg ds. Dalhuijsen begin 1920 emeritaat aan.
Ds. Van den Berg en het Jeugdwerk
Op 17 december 1921 deed ds. Van den Berg intrede in Nieuwerkerk. Hij stond bekend als een 'grote, flinke en zeer hartelijke man'. Op Koninginnedag nam hij deel aan een draaimolen, wat door sommige gemeenteleden als te werelds werd beschouwd. Het jeugdwerk bleef zich ontwikkelen; op 2 oktober 1923 werd een meisjesvereniging opgericht, aanvankelijk 'God met ons' genaamd, later gewijzigd in 'Credo'. Er bestond ook een Knapenvereniging ('Samuel'), en samen met de jongelingsvereniging en de naaikrans 'Martha' werd de eerste jaarvergadering gevierd.
Ds. Versteegt en de Financiële Crisis
Op 13 mei 1928 werd oefenaar J. Versteegt verbonden aan de kerk van Nieuwerkerk. Hij werkte in deeltijd, omdat hij ook nog twee dagen werkte voor de evangelisatiearbeid onder schippers in Rotterdam. Ruim vijftien jaar na de ingebruikname van de kerk aan de Kerklaan kwamen ernstige bouwkundige problemen aan het licht. De kerk werd uitgebreid en gerenoveerd, wat fl. 7.000 kostte. Ds. Versteegt stond in Nieuwerkerk ten tijde van de grote economische crisis. Het traktement van de predikant werd verminderd en de kerkelijke inkomsten kelderden. De diaconie zorgde voor steun aan gemeenteleden die in de problemen kwamen.
Politieke Stromingen en Kerkelijke Reacties
Terwijl het fascisme opkwam in Duitsland en elders, bestond er bij sommige jongeren in de gemeente belangstelling voor het fascisme. Toen in Café Honkoop een lezing over nationaal-socialisme werd gehouden, ging de predikant mee. In 1935 toonde een gemeentelid belangstelling voor de NSB. De kerkenraad, met steun van de generale synode, verklaarde dat lidmaatschap van De Gereformeerde Kerken in Nederland en de Nationaal-Socialistische Beweging niet verenigbaar waren.
Evangelisatie en Straatprediking
Om de schuldenlast van de kerk te verminderen besloot de kerkenraad enige tijd geen predikant te beroepen. Uiteindelijk werd kandidaat G. De predikant deed veel voor de evangelisatie, in het bijzonder straatprediking. Een twintig leden tellend evangelisatiekoortje vergezelde hem daarbij. Zijn toespraken trokken de aandacht, en er werd lectuurverspreiding en huisbezoek gedaan. Het evangelisatieblad Elisabeth Bode werd gratis bezorgd in ongeveer honderd van het evangelie vervreemde gezinnen. De predikant was populair en zijn meelevende pastorale bezoeken werden door velen nog lang herinnerd.
Ds. G.W. Rijksen en de Oorlogsjaren
De dreigende oorlog leidde ertoe dat de kerkenraad het beroepingswerk snel oppakte. Ds. G.W. Rijksen had het als opvolger van de populaire ds. Toornvliet aanvankelijk niet makkelijk. Op 15 september 1940 deed hij in Nieuwerkerk intrede.
De Rol van de Predikant en Ambtsdragers
De predikant (dominee) is dienaar van het Goddelijke Woord en heeft als primaire taak om het Woord van God bij mensen te brengen. Vanaf september 2018 is ds. M.M.J. Verheuvel predikant van de wijkgemeente (voor 50%).
Oudsten en Diakenen
In het christendom, zoals beschreven in Handelingen 14, werden 'oudsten' aangesteld door Paulus en Barnabas. Deze evangelisten stelden oudsten aan om de leiding van de geloofsgemeenschap op zich te nemen. Het woord diaken komt van het Griekse woord diakonos, dat 'dienaar' betekent.
Klimaatcrisis en de Roep om Actie vanuit de Protestantse Kerk
Een groep van meer dan 180 mensen, werkzaam binnen of vanuit de Protestantse Kerk, roept het moderamen op om moed te tonen in het spreken over duurzaamheid en klimaat en hierin een voortrekkersrol te vervullen. Zij pleiten voor het versnellen van de verduurzaming van de Protestantse Kerk en haar dienstenorganisatie, en voor duidelijkheid over de omvang en impact van de klimaat- en ecologische crisis. De oproep benadrukt dat het jaarthema ‘Van U is de toekomst’ niet mag leiden tot het ontwijken van de worsteling met het onrecht dat bevoorrechte leden van een rijke westerse samenleving andere wereldbewoners en de aarde aandoen. Rouw en bekering worden gevraagd, en de noodzaak van geschoolde predikanten en ambtsdragers op het gebied van de klimaat- en ecologische crisis en groene theologie.
Kritiek op Klimaatbeleid en Solidariteit
De groep roept de Protestantse Kerk op om zich duidelijk uit te spreken voor daadkrachtiger klimaatbeleid vanuit de Nederlandse overheid, die zich onvoldoende inzet om haar aandeel te leveren in het beperken van de opwarming van de aarde. De Protestantse Kerk wordt opgeroepen om, net als bij het vluchtelingenbeleid, een kritische toon aan te slaan, omdat in de klimaatcrisis de stemmen van hen die nu al lijden genegeerd worden. Levens van mensen, dieren en andere schepselen worden opgeofferd voor economisch gewin. Alleen het aanmoedigen van individuen om hun levenswijze aan te passen is niet voldoende; het verzet tegen het voeden van de klimaatcrisis door het eigen land is essentieel.
Oorzaken en gevolgen van klimaatverandering | National Geographic
De brief wordt ondertekend door een lange lijst van predikanten en geestelijk werkers binnen de Protestantse Kerk, die hun betrokkenheid tonen bij de klimaat- en ecologische crisis.