De geschiedenis van de Hervormde Gemeente in Ouddorp is rijk en kent vele predikanten die hun stempel hebben gedrukt op het dorp. Hoewel de exacte begintijd van Ouddorp als zelfstandige gemeente verschilt in de overlevering, wordt algemeen aangenomen dat er sinds eind 1594 een zelfstandige Hervormde Gemeente bestond.
De Reformatie bereikte het eiland Goeree-Overflakkee na de inname van Den Briel door de Watergeuzen in 1572. De invloed van de Reformatie reikte ook tot het "Oude Dorp" Ouddorp, dat in de schaduw van het opkomende Goedereede stond.
De Vroege Jaren van de Hervormde Gemeente
Op 10 april 1574 vond de eerste Classicale Vergadering plaats te Brielle. Hier wordt Ds. Adriaan Allardi Janssen, een voormalig monnik, vermeld als predikant voor Goeree en Ouddorp. Zijn ambtstermijn kende echter moeilijkheden; hij kon zich niet goed voegen in het kerkelijk bestel en voldeed niet aan de leerstellige eisen. In 1577 werd hij afgezet.
Zijn opvolger, Ds. Adrianus Johannis, diende beide gemeenten zestien jaar lang (1577-1593). Ook zijn dienstverband was niet naar volle tevredenheid van de kerkgangers in zowel Goeree als Ouddorp. De gemeente in Ouddorp wenste zelfstandigheid en een eigen predikant.
De Weg naar Zelfstandigheid
In oktober 1592 richtten de baljuw, schout en schepenen zich tot de Classis van Brielle met het verzoek om Ouddorp een eigen predikant toe te kennen, aangezien Ds. Adrianus Johannis de gemeente niet adequaat kon bedienen. De Classis liet echter lang op zich wachten met een besluit.
In 1594 besloot Ouddorp niet langer te wachten en richtte zijn aandacht op Ds. Ysbrandus te Bommenede. De Classis gaf hiervoor echter geen toestemming. Vervolgens deed een schoolmeester uit Poortvliet, Jacobus Cornet, een proefpredikatie over Lukas 1 vers 9 voor de Classicale Vergadering. Deze prediking viel in goede aarde, waarop besloten werd dat hij zich ook te Ouddorp zou laten horen, zodat de gemeenteleden daar zelf konden oordelen en hij de plaats kon bezichtigen.
Na een positief verloop werd Ouddorp in 1594 een zelfstandige gemeente. Jacobus Cornet werd in mei 1595 bevestigd als de eerste predikant van de Hervormde Gemeente van Ouddorp.
Lijst van Predikanten in Ouddorp
Na Ds. Jacobus Cornet volgden vele andere predikanten, wat resulteerde in een lijst van 36 predikanten tot aan Ds. D. Zoet. Opmerkelijk is dat Ouddorp aanvankelijk een proponentsgemeente was. Van de eerste elf predikanten is alleen van Ds. C. Dammannus bekend dat hij als dominee naar de gemeente kwam (1601).
Enkele predikanten hebben een blijvende indruk achtergelaten:
- Ds. C. Dammannus: Tijdens de godsdiensttwisten met de Remonstranten ontpopte hij zich als een overtuigd contra-remonstrant, waardoor de Hervormde Gemeente van Ouddorp behoed werd voor Remonstrantse invloeden.
- Ds. Wessel Pretorius (1639-1653): Hij is de stamvader van het Zuid-Afrikaanse geslacht Pretorius. De Zuid-Afrikaanse stad Pretoria is naar hem vernoemd. In Ouddorp is de Pretoriuslaan naar hem vernoemd.
- Ds. A.G. van Dijkhuizen (1818-1864): Zijn 46-jarige ambtsperiode droeg bij aan het feit dat de afscheiding van 1834 in Ouddorp weinig aanhangers kreeg. Hij was een gezocht prediker en schreef veel, met name preken, waarin hij streefde naar een terugkeer van de Hervormde Kerk tot haar oude belijdenis. Hij was geen voorstander van twistgeschrijf of afscheiding, maar zag heil in getrouwe Woordbediening.
Archivering van Kerkelijke Gegevens
In 2005 werden de kerkelijke archieven van de Hervormde Gemeente van Ouddorp (tot 1 mei 2004) overgedragen aan het Streekarchief Goeree-Overflakkee in Middelharnis. Het archief tot aan het jaar 1900 is openbaar. Dit archief bestrijkt circa 200 jaar, met het oudste stuk, een rekeningenboek van de diaconie, daterend uit 1700. Voor inzage van stukken na 1900 kan contact worden opgenomen met de scriba van de kerkenraad.
Een Schokkend Hedendaags Verhaal: Kindermishandeling binnen een Predikantengezin
Recentelijk kwam een schokkend verhaal naar buiten over een predikant uit Ouddorp, Hendrik J., en zijn vrouw Gerritdina, die verdacht worden van jarenlange kindermishandeling. Zes van hun acht kinderen deden aangifte tegen hun ouders.
De Aangifte en de Rechtszaak
De mishandelingen zouden hebben plaatsgevonden in Elspeet, Arnemuiden, Nieuwe-Tonge en Ouddorp, de plaatsen waar vader Hendrik J. destijds werkzaam was als predikant. De mishandelingen begonnen in 1992 en hielden tientallen jaren aan. Kinderen rapporteerden te zijn afgeranseld met huis-, tuin- en keukengereedschap, waaronder een kleerhanger, hapjespan, stofzuigerstang en pantoffel. In één geval zou het hoofd van een kind langdurig onder water zijn gehouden.
De regiezitting tegen het echtpaar vond plaats in de rechtbank van Rotterdam. De officier van justitie benadrukte de ernst van de situatie, waarbij degenen die de kinderen het meest hadden moeten beschermen, hen schaadden. De kinderen voelden niets voor uitstel of bemiddeling, gezien de jarenlange misstanden.
Op 27 juni 2024 veroordeelde de rechtbank in Rotterdam Hendrik J. en Gerritdina J. tot een taakstraf van 150 uur elk voor het mishandelen van hun kinderen. De rechtbank rekende het hen zwaar aan dat geweld voor hen een normaal onderdeel van de opvoeding leek te zijn. Hoewel een deel van de mishandelingen verjaard was, achtte de rechtbank voldoende bewijs aanwezig in de verklaringen van de kinderen voor de overige delicten. Vanwege de leeftijd en blanco strafblad van het echtpaar werd afgezien van een gevangenisstraf.
De Rol van de Kerk
De zoon van het echtpaar, Egbert, die nu in Schotland woont, heeft het voortouw genomen bij het aankaarten van de misstanden. Hij voelt zich echter teleurgesteld in de reactie van de Hersteld Hervormde Kerk (HHK). Hij stelt dat de kerk jarenlang nagelaten heeft in te grijpen, ondanks signalen en een officiële klacht. "Het is echt aan de HHK te wijten dat het naar buiten is gekomen," aldus Egbert. Hij ervoer de reactie van de kerk, zoals het aanbieden van psychologische hulp terwijl zijn vader doorging als predikant, als "schofterig".
De kerk schorste dominee Hendrik J. pas in april 2023, nadat de aangiftes waren gedaan, en zette hem later officieel uit zijn ambt. Egbert bekritiseert het gebrek aan menselijk contact en empathie vanuit de kerk, wat hij in tegenspraak acht met de christelijke boodschap van naastenliefde.
Dick-Jan Diepenbroek, scriba van het landelijk bestuur van de HHK, erkent dat de kerk er niet goed in heeft gefunctioneerd vanuit Egberts perspectief en betreurt de gang van zaken. Hij wijst er echter op dat Egbert de klacht op een gegeven moment zelf introk, en ontkent dat de term 'doofpot' van toepassing is.
De Gevolgen voor de Kinderen
De mishandelingen hebben diepe sporen nagelaten bij de kinderen. Egbert heeft het contact met zijn ouders verbroken en vindt dit de beste beslissing in zijn leven. Hij heeft jarenlang geen contact gehad met zijn broers en zussen, maar na de rechtszaak is er voorzichtig contact hersteld. De verzoeningspoging van zijn ouders, met een identieke brief aan alle kinderen, werd door Egbert als een "theaterstukje" ervaren.
Hoewel Egbert lange tijd niet meer naar de kerk ging, heeft hij op Skye een Presbyteriaanse kerk gevonden die hem goed doet. Hij ervaart echter nog steeds moeite met het maken van muziek na alle stress en pijn. Hij zoekt naar de stilte om zijn creativiteit te herwinnen.
Nieuwe Predikant in Ouddorp
In recenter tijden heeft de Hervormde gemeente in Ouddorp een nieuwe predikant verwelkomd: Ds. M. C. Schreur uit Harskamp. Ds. Schreur, die van huis uit evangelist is, heeft ruim 21 jaar voor de stichting Predik het Woord gewerkt en was tevens leraar Engels. In 2019 sprak hij over de kenmerken van een postmoderne cultuur en de zoektocht naar betekenis.