In den beginne schiep God de hemel en de aarde, en de mens naar Zijn gelijkenis. Man en vrouw schiep Hij. God en de mens hielden van elkaar. De mens, met zijn eigen wil, rebelleerde tegen God. God kon dit in Zijn rechtvaardigheid niet ongestraft laten; de mens moest sterven. De mens stierf geestelijk, en later ook lichamelijk. De mens zou voor altijd van God gescheiden zijn. Maar God hield nog steeds van de mens. Als hun maker kon Hij niet anders dan van hen houden. Hierdoor kwam God in de wereld om de straf voor de mens te dragen. Hij wandelde op aarde om de mens te tonen hoe te leven. Toen stierf Hij voor de mens en stond weer op, want Hij is God.
Hij vertelde Zijn volgelingen dat Hij weer terug zou gaan naar waar Hij vandaan gekomen was, en dat Hij weer zou komen. Net voor Hij vertrok, gaf Hij hen de opdracht om aan iedereen te vertellen dat Hij de straf gedragen had voor iedereen die het wilde geloven. Als ze het zouden geloven, dan zouden ze een levende Geest ontvangen.
De Kern van het Evangelie
De kern van het evangelie wordt samengevat als een boodschap van redding en verlossing. God zond Zijn Zoon, Jezus Christus, tot redding van de mens. Om tot de kern te komen, is het essentieel om te begrijpen onder welke omstandigheden deze redding tot stand kon komen.
Jezus: Volkomen Mens en God
Een centraal punt van discussie en geloof is de aard van Jezus Christus. Was Hij volkomen mens en heeft Hij Zijn Godheid als Zoon voor de mens afgelegd? Is Hij Zoon voor de mens geworden? Waar moest de Zoon tijdelijk afstand van doen?
Volgens de Schrift, en met name Jesaja 8:20 ("Tot de wet en tot de getuigenis! Voor wie niet spreekt naar dit woord, is er geen dageraad."), kwam Hij als mens naar de aarde. Tijdens Zijn verblijf op aarde heeft Hij geen gebruik gemaakt van Zijn goddelijkheid. Alles wat Hij hier op aarde deed, had Hij van de Vader. In Zijn mensheid zondigde Hij niet. Daardoor was Hij, toen Hij zichzelf offerde aan het kruis, een onbevlekt offer, waar in het Oude Testament al veel verwijzingen naar waren gemaakt.
Op het moment dat de Zoon aan het kruis hing, was de band tussen de Zoon en de Vader verbroken; God had Hem verlaten. Dit wordt beschouwd als een van de diepste aspecten van de Bijbel. God had de mensen en de liefde van de mens niet nodig; God is Liefde en in de drie-eenheid was de perfecte liefdesrelatie. Maar op dat moment aan het kruis had God de liefde in de drie-eenheid blijkbaar tijdelijk losgelaten om de relatie met de mens te herstellen. Toen Hij was overleden en begraven, stond Hij weer op. Toen was er definitief betaald en overwonnen. God zelf was als mens voor de mensheid gestorven.
De Heilige Geest en het Nieuwe Leven
De Heilige Geest zal je leren wie God is, je zonden laten inzien, en je helpen om te leven vanuit Hem. Op dat moment ben je dood voor de zonden en leef je niet meer vanuit de boom van kennis van goed en kwaad, maar vanuit de boom des levens. Door het bloed van Christus ziet God je vanaf dat moment als puur en onbevlekt.
Geloof en Werken
Er is een voortdurende discussie over de relatie tussen geloof en werken. Sommigen neigen naar het antinomianisme, dat stelt dat men gered is door Christus, dus hoe men leeft er niet meer toe doet. De apostel Jakobus leert echter dat het geloof zonder de werken dood is. De apostel Paulus zegt dat we de nieuwe mens moeten aandoen (Kolossenzen 3:10 e.v.), wat nog onvoltooid is. Dit heeft te maken met de wet, niet met de rituelen, maar met waar de wet naar wijst: Christus en Wie Hij is. Want zoals Hij is, zo wil de gelovige ook worden: tot Zijn beeld vernieuwd worden. Daarin is groei en de vernieuwende kracht van de Heilige Geest nodig, dagelijks.
Met "de werken" wordt de wil van God te doen bedoeld, niet onze "menselijke werken" die soms met foute motieven worden aangehaald om niet aan de vervulling van de wet toe te komen. Jesaja 8:20 benadrukt het belang van de wet en de getuigenis.
De Vier Evangeliën: Een Mozaïek van Jezus
De Bijbel bevat vier geaccepteerde verslagen over het leven van Jezus: de evangeliën van Matteüs, Marcus, Lucas en Johannes. Hoewel deze Bijbelboeken overeenkomsten vertonen, verschillen ze ook aanzienlijk, wat voor de kerk altijd een uitdaging is geweest.
Synoptische Evangeliën en Johannes
De evangeliën van Matteüs, Marcus en Lucas worden de "synoptische" evangeliën genoemd vanwege hun grote overeenkomsten. De meest gangbare theorie is dat Marcus het eerst werd geschreven (ca. 70 n.Chr.), en dat Matteüs en Lucas dit geschrift deels hebben overgenomen, aangevuld met andere bronnen, waaronder een gezamenlijke bron die "Q" wordt genoemd. Het evangelie van Johannes, waarschijnlijk onafhankelijk geschreven (eind 1e eeuw), heeft grotendeels een andere inhoud en opbouw.
Harmonisatie en Verschillen
Door de eeuwen heen zijn er pogingen gedaan om de vier evangeliën tot één verhaal samen te smeden, zoals het Diatessaron van Tatianus. Hoewel deze harmonisaties de vier afzonderlijke evangeliën niet hebben verdrongen, zijn ze invloedrijk geweest op de populaire voorstelling van Jezus' leven. Desondanks blijven er verschillen, soms schijnbaar tegenstrijdigheden, bestaan.
Voorbeelden van Verschillen
- De Geboorte van Jezus: Matteüs beschrijft Jozef en Maria die in Bethlehem wonen en na een vlucht naar Egypte in Nazareth neerstrijken. Lucas vermeldt dat Maria al in Nazareth woonde en dat zij naar Bethlehem reisden vanwege een volkstelling, waarna ze na korte tijd terugkeerden naar Nazareth. Lucas vermeldt geen magiërs of vlucht naar Egypte.
- Chronologie van Jezus' Optreden: Johannes suggereert meerdere reizen naar Jeruzalem en drie Paasfeesten, wat duidt op een publiek optreden van ongeveer drie jaar. De synoptische evangeliën wekken de indruk van slechts één reis naar Jeruzalem en een kruisiging op het Paasfeest zelf, wat wijst op een kortere periode.
Hoewel deze verschillen de populaire harmonisering problematisch maken voor wie alle details als historisch betrouwbaar beschouwt, is het theologische belang vaak wel consistent: God nam het initiatief tot Jezus’ geboorte door Zijn Geest, en Jezus werd geboren in Bethlehem zoals geprofeteerd.
Theologische Visies en Titels
Elk evangelie schildert Jezus vanuit een eigen perspectief en voor een eigen doelgroep, wat resulteert in verschillende theologische accenten. Titels als Christus (Messias, de Gezalfde) en Zoon van God worden aan Hem toegekend, met variaties in hoe en wanneer deze titels worden geïntroduceerd en gebruikt.
- Johannes: Benadrukt vanaf het begin dat Jezus de Christus en de Zoon van God is.
- Marcus: Introduceert de titel Christus halverwege het evangelie en vermeldt dat Jezus dit verbood te verspreiden.
- Matteüs: Vermeldt de titel al in de inleiding en door de vraag van de magiërs.
- Lucas: Engelen noemen Jezus "Christus, de Heer" en Jezus past profetieën over de Gezalfde op zichzelf toe.
De titel "Zoon van God" wordt ook in verschillende contexten gebruikt, soms in combinatie met "Christus", en door Jezus zelf in Johannes regelmatig benoemd.
Het Evangelie Delen: Woorden en Daden
Het delen van het evangelie is een belangrijk aspect van het christelijk geloof. De manier waarop dit gebeurt, kan variëren.
Relatie en Getuigenis
"Relationship is the most important thing," stelt men. Door dichtbij Jezus te leven en alles van het leven te laten zien, kunnen anderen Jezus zien. Een belangrijke quote is: "Verkondig het evangelie, desnoods met woorden." Dit impliceert dat daden een krachtige vorm van getuigenis zijn.
Er is echter ook een oproep om het evangelie niet alleen door daden, maar ook met woorden te delen. De vraag wordt gesteld: "Wanneer heb jij eigenlijk voor de laatste keer aan iemand het evangelie verteld? Wanneer is de laatste keer dat je, gewoon met woorden, het evangelie aan iemand hebt uitgelegd?" Het vermijden van woorden kan leiden tot een situatie waarin niemand meer op een simpele manier het evangelie kan uitleggen.
Liefde wordt gezien als de drijvende kracht achter het delen van de waarheid. Een vriend delen deelt het belangrijkste in hun leven. Het evangelie delen, met woorden én daden, is essentieel om een "echte vriend" te zijn.
De Liefde als Kern van het Geloof
Jezus' nieuwe gebod: "Heb elkaar lief," staat centraal in het christelijk geloof. Dit gebod is niet nieuw in de zin dat de traditie van het Oude Testament niet al opriep tot liefde voor de naaste. Het "nieuwe" ligt in de context van Jezus' ultieme daad van liefde: Zijn kruisiging.
Ware liefde wordt beschreven als een werkwoord, radicaler dan lief vinden. Het zoekt het welzijn van de ander, ook als die anders is, en is verbonden met recht doen. Liefde heeft ook een politiek-maatschappelijke dimensie en gaat verder dan liefdadigheid. Dienen is eveneens fundamenteel; Jezus' voorbeeld als dienaar is leidend.
Uitdagingen bij Liefde en Dienst
- Eigen Agenda: Gedreven werkers kunnen gefocust zijn op hun eigen plannen en de werkelijke noden van mensen missen.
- Exclusieve Focus op "de Zwakken": Aandacht voor kwetsbare mensen is essentieel, maar liefde en dienst zijn niet beperkt tot deze groep; ook richting "de sterken" ligt een uitdaging.
- Gebrek aan Wederkerigheid: Vaak staat de gelovige aan de gevende kant en de hulpbehoevende aan de ontvangende kant.
- "Doen Voor" gaat boven "Zijn Met": De centrale spelregel van het Koninkrijk is "zijn met", zoals Jezus Immanuel, God mét ons, is.
- Onvermogen om met Tragiek om te gaan: De presentietheorie leert aanwezig te zijn, ook als we niets kunnen oplossen.
De opdracht om elkaar lief te hebben, krijgt diepgang nu Jezus op het punt staat Zijn leven te geven. Zijn liefde is dienstbaar, zonder voorwaarden of voorbehoud. De kerk, als mensenwerk, maar ook door Christus gewild, dient de liefde uit te leven en te delen.
De Opstanding en de Reis naar Emmaüs
Het evangelie van Lucas beschrijft de opstanding van Christus als een reisverhaal. De vrouwen bij het graf zijn aanvankelijk in verwarring, maar na de boodschap van de hemelse boodschappers begint er iets te dagen. Petrus keert "vol verwondering" terug, wat kan worden opgevat als het begin van geloof.
De wandelaars naar Emmaüs zijn bezig met zichzelf en onder de indruk van wat hen overkomt. Jezus voegt zich bij hen, luistert geduldig naar hun verhaal en stelt vervolgens een scherpe vraag die echter geen afwijzing inhoudt, maar de weg opent naar begrip van de Schriften. Hij legt uit hoe de Bijbel over Hem gaat.
Herkenning in het Breken van het Brood
Het is in het breken van het brood dat de Emmaüsgangers Hem herkennen. Dit gebaar, van de gebroken Messias, onze redder, is cruciaal. Jezus verdwijnt dan, niet om ons te laten vergeten, maar om ons bij elkaar te brengen. Waar we delen, luisteren, de Schrift openen en het brood breken, daar is Hij.
De ervaring van de Emmaüsgangers is nog steeds de ervaring van de gemeente: waar we elkaar ontmoeten, vertellen, de Bijbel lezen, eten en het brood breken, daar is Hij onze reisgenoot.
Het Evangelie: Een Klein Verhaal met Grote Kracht
Het evangelie wordt niet gepresenteerd als een oplossing voor de grote wereldproblemen, maar als een klein verhaal dat over jou en mij gaat, over ieder mens. Het is klein genoeg voor het echte leven.
Hoewel de wereld onzeker is met oorlog, klimaatverandering en sociale ongelijkheid, is het Paasverhaal een "klein verhaal" dat onze koning wil zijn. De kracht van dit kleine en gewone verhaal kan alles veranderen als het ons kan veranderen. De kerkdiensten, de preken, het luisteren met een brandend hart, het ontdekken dat Hij zelf bij ons is in Woord en Sacrament - het is ongelofelijk bijzonder wat wij hier samen ontvangen.