De Essentie van Pastoraat: Het Kloppende Hart van de Kerk
In reactie op een terugtrekking van veel rooms-katholieken uit de kerk in Duitsland, teleurgesteld in de houding van bisschoppen en priesters, verscheen een beleidsnota met de treffende titel ‘Pastoraat is het kloppend hart van de kerk’. Dit principe geldt onverminderd, ondanks de uitdagingen die zich voordoen in het contact tussen ouderling en gemeentelid, en ondanks het feit dat de diaken niet altijd alle kwetsbaren in het vizier heeft.
Pastoraat is het kloppende hart van de kerk, dat klopt voor de gemeente als geheel en voor ieder mens afzonderlijk. Het Oude Testament zelf noemt God de Herder van Israël. De Bijbel leert ons niet alleen dat God Zelf herderlijke zorg betoont, maar ook dat de gemeente, met name door haar ambtsdragers, een pastorale roeping heeft.
Het verlangen om gezien en gehoord te worden, is diep geworteld in onze cultuur. In de nasleep van de coronapandemie is dit verlangen extra relevant, zowel voor de leden van de gemeente als voor hen die dreigen af te haken. In de Naam van Christus bieden we in het pastoraat steun aan de kwetsbare, de gewonde en de afgedwaalde, maar ook aan het trouw meelevende gemeentelid, bij wie het ogenschijnlijk goed gaat.
Jaarthema en Ambtsdragersontmoetingen: 'Ik zie naar je om'
Het bestuur van de Gereformeerde Bond is dankbaar dat de ambtsdragersontmoetingen in september plaatsvinden onder het thema van ons jaarthema: ‘Ik zie naar je om’. Deze bijeenkomsten bieden een waardevolle gelegenheid voor bezinning op actuele pastorale vragen.
De ontmoetingen vinden plaats op 6 en 13 september. Op elke bijeenkomst verzorgt een bestuurslid de inleiding, terwijl de leiding berust bij een predikant uit de regio. We nodigen alle ambtsdragers van harte uit om aanwezig te zijn. Daarnaast zijn ook leden van besturen van evangelisaties en afdelingen van de Gereformeerde Bond van harte welkom.
We verzoeken de scriba's vriendelijk deze uitnodiging te verspreiden onder alle ambtsdragers.
De Brochure 'Pastoraat. Ik zie naar je om'
Naast de aandacht voor het jaarthema, meldt de Gereformeerde Bond met dankbaarheid de publicatie van de brochure ‘Pastoraat. Ik zie naar je om’, geschreven door ds. J. Belder. Deze brochure is een uitgave van het hoofdbestuur van de Gereformeerde Bond en is uitermate geschikt voor ambtsdragers, bezoekbroeders en -zusters.
De brochure combineert de pastorale zorg met een diepgaande kijk op de uitdagingen van het leven, die ook binnen de kerkelijke gemeenschap aan de orde komen. Het belang van pastoraat wordt benadrukt, zeker nu veel mensen bij complexe thema's zoals prestatiedruk, zelfaanvaarding, eenzaamheid en het in het reine komen met hun levensverhaal, eerder de hulp van een psycholoog zoeken dan van een predikant of ouderling.
Algemeen secretaris drs. P.J. Vergunst benadrukt dat dit thema's zijn waarover het licht van de Bijbel kan vallen en waarin de genade van Gods in het pastoraat verkondigd kan worden. De brochure is te bestellen door € 6,75 (inclusief porto) over te maken op ING-rekening NL25 INGB 0002 9370 21 ten name van Gereformeerde Bond, Apeldoorn, onder vermelding van 'brochure Pastoraat'. Bij afname van vijf of meer exemplaren bedraagt de prijs € 6,00 per stuk.
De Bredere Betekenis van Pastoraat: Ambtelijk en Onderling
Wat verstaan we precies onder pastoraat en wie oefent het uit? Er bestaan uiteenlopende verwachtingen onder gemeenteleden. Vaak wordt de predikant als primaire verantwoordelijke voor de zielzorg gezien. Echter, het Nieuwe Testament schetst de christelijke gemeente als een gemeenschap die op elkaar betrokken is, waar moeilijkheden en vreugde gedeeld worden, en waar men elkaar ondersteunt en bemoedigt.
Een treffende tekst uit 1 Petrus 4:10 luidt: ‘Laat ieder de anderen dienen met de genadegave zoals hij die ontvangen heeft, als goede beheerders van de veelsoortige genade van God.’ Dit geeft het pastoraat een breed perspectief. Niet alleen de kerkenraad bedrijft pastoraat; ieder gemeentelid wordt geroepen om met zijn of haar gaven de ander te dienen in liefdevolle aandacht.
De kerkorde van de Protestantse Kerk onderschrijft dit tweezijdige karakter van pastoraat (ambtelijk en onderling) in artikel X.3: ‘De gemeente volbrengt haar pastorale taak in de herderlijke zorg aan de leden en anderen die deze zorg behoeven, opdat zij elkaar opbouwen in geloof, hoop en liefde.’
De recent toegenomen aandacht voor onderling pastoraat vindt haar oorsprong in de bijbelse legitimiteit ervan. Daarnaast is er in de samenleving, die steeds anoniemer, complexer en harder wordt, een groeiende behoefte aan kleinschalig en laagdrempelig onderling contact. Ook speelt mogelijk de verlegenheid van menige kerkenraad mee om het traditionele ambtelijke pastoraat op verantwoorde wijze vorm te geven.
De door de Protestantse Kerk uitgegeven Gids voor onderling pastoraat biedt een praktische uitwerking van dit thema. Deze gids is online te downloaden.
De Rol van de Ambtsdrager in het Pastoraat
Het ambt van ouderling omvat het nauwgezet toezien op de belijdenis en levenswandel van de gemeenteleden en het vermanen van degenen die zich niet stichtelijk gedragen. De christelijke levenshouding van ambtsdragers uit zich in nederigheid, matigheid, gerechtigheid, geduld, standvastigheid, goedheid, medelijden en wijsheid.
Pastoraat in de Praktijk: Uitdagingen en Aanbod
De veelheid aan complexe thema's in de hedendaagse samenleving, zoals prestatiedruk, zelfaanvaarding, eenzaamheid en het verwerken van het verleden, vinden we ook terug in de kerk. Pastoraat vereist daarom niet alleen een kloppend hart voor de ander, maar ook deskundigheid in diverse onderwerpen.
Ds. A. Belder verleent sinds 2012 pastorale zorg aan gemeenteleden in verzorgingstehuizen. Normaal gesproken bezoekt hij zo'n zestig personen op 25 verschillende locaties. Zijn verlangen is om dit werk te doen vanuit een innige, gelovige, liefdevolle en hoopvolle verbondenheid met Christus.
De uitbraak van het coronavirus maakte pastorale bezoeken aan ouderen in verzorgings- en verpleeghuizen tijdelijk onmogelijk. Dit illustreert de noodzaak van flexibele en creatieve benaderingen binnen het pastoraat.
Omgaan met Psychische Nood en Suïcidaliteit
De mentale gezondheid, met name die van jongeren, is sinds de coronapandemie verslechterd. Bij Chris, de christelijke tegenhanger van de Kindertelefoon, gaat één op de tien chatgesprekken over zelfdoding. Psychisch lijden is complex en vereist een zorgvuldige pastorale benadering.
Het is cruciaal om signalen van psychische nood serieus te nemen en te herkennen. Alarmbellen moeten rinkelen bij signalen van zelfdoding. Zelfdoding komt voor in alle lagen van de bevolking en treft diverse beroepsgroepen, waarbij opvallend meer mannen dan vrouwen de hand aan zichzelf slaan.
Verhoogde risicofactoren voor suïcide zijn onder meer autisme, psychose, depressie, seksueel misbruik, emotionele verwaarlozing, pestgedrag, relatiebreuken, trauma's, en verslavingen. Ook financiële problemen kunnen bijdragen aan de problematiek.
Bij het spreken over suïcide is het belangrijk om niet te spreken van 'kiezen voor de dood'. Mensen die zichzelf van het leven beroven, ervaren geen keuzevrijheid; zij zien vaak geen andere uitweg meer.
Pastoraat luistert nauw, zeker wanneer iemand diepgaand vervreemd is geraakt van zichzelf. Veroordeling van gevoelens is niet pastoraal. Een luisterend oor is het minste dat geboden kan worden, maar kan voor de ander van grote betekenis zijn.
Mensen die zich buiten het hulpcircuit bevinden, kunnen aangemoedigd worden contact op te nemen met de huisarts. Het is belangrijk dat een pastor niet op de stoel van psycholoog of psychiater gaat zitten, maar wel kan verwijzen naar passende professionele hulp.
De symptomen en signalen van dementie | animatie
De Goede Herder als Bron van Pastoraat
Tijdens de jaarvergadering van de Gereformeerde Bond op 19 mei zal ds. J.C. Schuurman spreken over ‘Pastoraat. Ik zie naar je om’, waarbij hij de focus legt op de Heere Jezus, de goede Herder, die de Bron is van al het pastoraat.
Verder zal na de zomer een boekje verschijnen over het gebruik van de Bijbel in het pastoraat, als onderdeel van de Artios-reeks, geschreven door ds. M.J. Tekelenburg.
Overwegingen bij het Bestellen van de Brochure
‘Pastoraat. Ik zie naar je om’ is te bestellen door € 6,75 (incl. porto) over te maken op ING-rekening NL25 INGB 0002 9370 21, t.n.v. Gereformeerde Bond, Apeldoorn, o.v.v. brochure ‘Pastoraat’. Bij bestelling van vijf of meer exemplaren betaalt u € 6,00 per stuk.
tags: #gereformeerde #bond #pastoraat