De Gereformeerde Kerk in Bilthoven kent een rijke geschiedenis, met als een van de meest prominente gebouwen de Julianakerk, officieel bekend als de Centrumkerk, gelegen aan de Julianalaan 42.
Ontstaan en Eerste Bouw van de Julianakerk
In 1927 vroeg de Raad der Gereformeerde Kerk in De Bilt vergunning voor het bouwen van een wijkgebouw dat diende voor godsdienstoefeningen en vergaderingen, inclusief een garage en rijwielberging. De eerste steen van dit gebouw, de Julianakerk, werd gelegd op 10 juli 1927. De kerk werd gebouwd in opdracht van de Raad der Gereformeerde Kerk De Bilt. Hoewel de kerkenraad het verzoek wilde inwilligen, was het bijeenbrengen van de benodigde financiën een uitdaging. Gelukkig bood een gulle gever uitkomst met een schenking van f. 5.800, -.
Architectuur en Kenmerken
De kerk is ontworpen door architect E. Reitsma in de stijl van de Amsterdamse School. Kenmerkend voor het ontwerp is het opvallende schilddak, gebaseerd op een achthoekige plattegrond. Ondanks de bescheiden omvang bood de oorspronkelijke kerk ruimte aan ongeveer driehonderd bezoekers. Bij de bouw werden zogenaamde ‘misbaksels’ gebruikt als stenen, om de kosten te beperken.
Uitbreidingen en Veranderingen
In 1933 onderging de kerk een eerste uitbreiding, waarbij ook een kosterswoning werd bijgebouwd. In 1995 vond er een volgende verbouwing plaats. Aanvankelijk viel de Julianakerk onder de kerkenraad van de Immanuelkerk, maar in 1937 werd de kerk zelfstandig.
Fusie en Nieuwe Identiteit
Na jarenlange onderhandelingen, op 12 mei 2004, fuseerden de hervormden, gereformeerden en lutheranen. De Julianakerk werd hierdoor een kerk behorend bij de Protestante Kerken Nederland (PKN). Op 14 januari 2009 werd de Akte van Vereniging ondertekend door vertegenwoordigers van de Hervormde Gemeente en de Gereformeerde Kerk van De Bilt. Er waren plannen om een van de drie Bilthovense protestantse kerken (Julianakerk, Zuiderkapel of Noorderkerk) te slopen. Uiteindelijk werd besloten de bestaande Julianakerk te renoveren. Om recht te doen aan het feit dat het een nieuwe kerk betrof, werd besloten deze de naam Centrumkerk te geven. De centrale ligging en de multifunctionele gebruiksmogelijkheden van het gebouw pasten bij het beleid van de kerkenraad om een rol in de samenleving te vervullen.
De Immanuelkerk: Een Eerder Kerkgebouw
Voordat de Julianakerk in gebruik werd genomen, kende de Gereformeerde Kerk in De Bilt al eerdere kerkgebouwen. De Immanuelkerk aan de Soestdijkseweg Zuid 49 werd in 1923 in gebruik genomen, omdat het eerste kerkgebouw aan de Nieuwstraat van de Gereformeerde Kerk te klein was geworden. Daarvoor kerken de gereformeerden in het Steegje van Van Santen in drie arbeiderswoninkjes die tot kerkruimte waren omgebouwd. Van een toren of luiklok was destijds geen sprake. Het kerkgebouw aan de Nieuwstraat raakte buiten gebruik. In 2018 is de Immanuelkerk verkocht aan een groep beleggers die de kerk een maatschappelijke functie willen geven.
De Volle Evangelie Gemeente: Een Ander Perspectief
Naast de Gereformeerde Kerk zijn er ook andere gemeentes met een geschiedenis in Bilthoven. De Volle Evangelie Gemeente op de Nieuwstraat 47 in De Bilt bestaat al 57 jaar. De gemeente is in 1965 als huiskring begonnen en groeide zodanig dat vanaf september 1969 een zaal werd gehuurd in ‘De Meteoor’. Vanaf 1974 maakte de Volle Evangelie Gemeente ook gebruik van een voormalig Ned. Hervormd wijkgebouw aan de Vinkenlaan in Bilthoven. In 1994 nam de gemeente een gebouw in gebruik dat eerder diende als brandweerkazerne. Opmerkelijk is de grote doopvont die de kerk bezit, waardoor dopen nu in eigen kerk mogelijk zijn in plaats van in een zwembad. De gemeente is inmiddels bekend als de Nieuwstraatgemeente en heeft in februari 2010 nieuwe voorgangers gekregen, waarna in 2021 weer een nieuw echtpaar het stokje overnam.
kerk in beeld deel 4 de geschiedenis van de kerk in Houten 1
Samenwerking en Toekomstplannen
Er waren al jaren af en aan gezamenlijke diensten van de Hervormde Gemeente en de Gereformeerde Kerk in afwisselend de Noorderkerk, de Zuiderkapel en de Julianakerk. Van 2008 tot september 2015 waren alle diensten gemeenschappelijk, in de Noorderkerk. De fusie van de Gereformeerde en de Hervormde kerk had lokaal enige voeten in de aarde. De drie kerken streefden naar één locatie, en daarom werd lange tijd overwogen een nieuw kerkgebouw te realiseren. Vanwege onder andere de vastgoedcrisis werd echter besloten de bestaande Julianakerk te renoveren en om te dopen tot Centrumkerk.
tags: #gereformeerde #kerk #bilthoven