De geschiedenis van de Gereformeerde Kerk Vrijgemaakt in Vroomshoop kent een rijke en dynamische ontwikkeling, gekenmerkt door groei, uitdagingen en belangrijke beslissingen. Dit overzicht belicht de belangrijkste periodes en gebeurtenissen die de gemeente hebben gevormd.
De Eerste Jaren en de Bouw van Nieuwe Kerken
Tijdens het predikantschap van ds. G. Goris (1849-1933), die tweemaal naar Vroomshoop werd beroepen, werd de noodzaak van een grotere kerk voelbaar. De kerk uit 1864 bleek te klein geworden door de snelle groei van de gemeente. De kerkenraad overwoog plannen voor een nieuw gebouw, en ondanks een niet florissante financiële situatie, werd in 1889 een nieuwe kerk gerealiseerd. De eerste steen werd op 16 juli 1889 door ds. Goris gelegd.
Deze periode viel samen met de Doleantie in Nederland, een strijd tegen vrijzinnigheid en de almacht van de Algemene Synode. De afzetting van de kerkenraad van Amsterdam in 1886 leidde tot de oprichting van de Nederduitsche Gereformeerde Kerk (doleerende). Uiteindelijk resulteerde dit, na overleg tussen de Christelijke Gereformeerde Kerk en de Nederduitsche Gereformeerde Kerken, in de vereniging van beide kerken op 17 juni 1892. De naam van de verenigde kerk werd De Gereformeerde Kerken in Nederland.
Ontwikkelingen onder Ds. H. Bulder
Na het vertrek van ds. Goris naar Niezijl op 19 april 1903, werd ds. H. Bulder (1852-1920) op 27 september 1903 zijn opvolger. Gedurende zijn bijna zeventienjarige verbintenis zette hij zich sterk in voor het christelijk onderwijs. In 1899 werd de Schoolvereniging voor Gereformeerd Onderwijs in Vroomshoop opgericht. Bij zijn overlijden stonden er drie christelijke scholen, waaronder één in Vroomshoop (waarvan ds. Bulder de eerste steen legde in 1904), één in Beerzerveld, en één in Daarlerveen. Het is opmerkelijk dat christelijk onderwijs destijds nog geen rijkssubsidie ontving en de kosten door de ouders gedragen moesten worden.
Ds. Bulder was ook actief in jeugdwerk en andere kerkelijke verenigingen. De eerste hoofdmeester van de Gereformeerde School, meester G. Rutgers, arriveerde per trekschuit en legde veel nadruk op huisbezoek en contact met ouders. Hij was een tegenstander van de 'zitplaatsenhuur' in de kerk.
De kerk uit 1889 bleek echter wederom te klein te zijn gebouwd, gezien de bevolkingstoename. In 1906 moest er een geheel nieuwe kerk gebouwd worden. Tijdens de Eerste Wereldoorlog (1914-1918), hoewel Nederland neutraal bleef, ondervond ook Nederland de gevolgen van de stagnerende wereldhandel, met werkloosheid en armoede tot gevolg. Persoonlijk kende ds. Bulder ook tegenslag: zijn echtgenote en enig kind overleden in Vroomshoop. Hij hertrouwde en herdacht in november 1919 zijn vijfendertigjarig ambtsjubileum. Ds. Bulder overleed op 16 april 1920 na een kortstondige, hevige ziekte.
Het Predikantschap van Ds. J.H. Broek Roelofs
Op 14 augustus 1921 deed ds. J.H. Broek Roelofs (1875-1959) intrede in Vroomshoop. Onder zijn leiding werden in 1928 de Gereformeerde Kerk te Mariënberg geïnstitueerd en verloor de kerk van Vroomshoop leden door het zelfstandig worden van de Gereformeerde Kerk te Daarle.
Het jeugdwerk bloeide onder zijn leiding. Op 11 september 1927 werd een Meisjesvereniging opgericht, gericht op meisjes van circa 16 jaar en ouder. De contributie bedroeg fl. 0,05 per week, inclusief lidmaatschap van de Christelijke Bibliotheek. Ook ontspanning, zoals handwerken, stond op het programma. In 1928 volgde de oprichting van de Jongelingsvereniging Timotheüs, voor jongens van circa 16 jaar en ouder, die voortkwam uit de Knapenvereniging (12-16 jaar). De jongens bestudeerden kerkgeschiedenis, kerkrecht, de Dordtse Leerregels en de Nederlandse Geloofsbelijdenis, maar ook vaderlandse geschiedenis en politiek, met nadruk op de beginselen van de Anti-Revolutionaire Partij (ARP).
Rond 1955 smolten de Jongelings- en Meisjesvereniging samen tot de Gereformeerde Jeugd Vereniging (GJV).
Het orgel uit 1897 werd in 1928 vervangen door een nieuw instrument, gebouwd door orgelbouwersfirma Dekker te Goes voor fl. 4.500. Het oude orgel bracht fl. op.
Het aantal kerkleden, ruim 1.650 bij de komst van ds. Broek Roelofs, bleef groeien, wat de noodzaak van een tweede predikant met zich meebracht. De kerkenraad koos aanvankelijk voor de benoeming van hulppredikanten.
Tussen 15 juli 1943 en 10 september 1945 was hulppredikant H. Willems (1919-1983) werkzaam ter ondersteuning, waarna hij naar Sibculo-Kloosterhaar vertrok. Van 18 mei 1944 tot 8 oktober 1944 was kandidaat J. van der Haagen (1916-1999) eveneens hulppredikant.
Ds. Broek Roelofs nam op 1 december 1946 afscheid wegens emeritaat. De kerkenraad besloot in 1946 de tweede predikantsplaats in te stellen, die voor het eerst werd bezet door ds. H.J. ...
Verenigingsleven en Gebouw Irene
Gebouw Irene in de Hammerstraat was jarenlang het centrale punt voor het jeugd- en verenigingsleven. Vele jeugdverenigingen, de Mannenvereniging, de Anti-Revolutionaire Partij en de Christelijke Film Actie maakten er gebruik van. Uiteindelijk werd besloten Irene af te stoten om plaats te maken voor een moderner gebouw aan de Julianastraat. Ook dit nieuwe gebouw kende financiële uitdagingen, maar met inzet van vrijwilligers werd het interieur opgeknapt.
In 1946 werd de Vrouwenvereniging ‘Dient den Heere’ opgericht, die uitgroeide tot twee afdelingen (A en B) in 1949.
Leergeschillen en de Afsplitsing
Vanaf de jaren '30 zorgden leergeschillen voor onrust binnen de Gereformeerde Kerken. Tijdens het predikantschap van ds. Lambers Heerspink, die slechts een half jaar verbonden was aan Vroomshoop, onttrok een deel van de gemeente zich aan de kerk en voegde zich bij de 'bezwaarden' tegen synodebesluiten over doop en verbond, met dr. K. Schilder als voorman.
Op 2 juli 1950 viel de Gereformeerde Kerk Vrijgemaakt in Vroomshoop definitief uiteen na het besluit van de kerkenraad om niet mee te gaan met de landelijke kerkfusie.
Recente Ontwikkelingen: Fusie en Aansluiting bij CGK
De vrijgemaakt-gereformeerde kerk in Vroomshoop kende een significante verdeeldheid na het besluit van de kerkenraad eind april om niet mee te gaan met de landelijke hereniging van vrijgemaakt- en Nederlands-gereformeerden. Ongeveer de helft van de ruim driehonderd leden kerkt sindsdien in Daarlerveen, hoewel ze lid bleven in Vroomshoop.
Twee ambtsdragers die het niet eens waren met het kerkenraadsbesluit, riepen leden op zich te verenigen. Uiteindelijk heeft de kerkelijke gemeente De Akker zich op zondag 26 mei officieel aangesloten bij de Christelijke Gereformeerde Kerken (CGK). De gemeente ging niet mee in de fusie van de GKv en de NGK en zocht contact met de CGK. Na een zorgvuldige procedure werd ds. Perry Storm predikant binnen de CGK, en de gemeente werd onderdeel van dit kerkverband.
In een bijzondere dienst preekte ds. Storm over 2 Tessalonicenzen 2:15: "Wees standvastig, broeders en zusters, en blijf bij de traditie waarin u door ons onderwezen bent, in woord of geschrift." Naast dankbaarheid was er ook ruimte voor verdriet, aangezien de gemeente een ingewikkelde tijd achter de rug had.
De Gereformeerde Kerk vrijgemaakt (gkv) in Vroomshoop, die op 1 mei niet meeging met de vorming van de Nederlandse Gereformeerde Kerken (NGK), is in oktober door de classis Apeldoorn van de Christelijke Gereformeerde Kerken (CGK) toegelaten tot dit kerkverband. De kerkenraad van gkv Vroomshoop was ervan overtuigd dat een gemeente niet op zichzelf moet staan en legde daarom contact met de CGK te Almelo en de classis om toetreding te onderzoeken. Een afvaardiging van de kerkenraad lichtte de hulpvraag toe, en de classis besloot dat de gkv Vroomshoop van harte welkom is.
De daadwerkelijke overgang van de gemeente en haar predikant, ds. P.L. Storm, naar de CGK zal in de nabije toekomst vorm krijgen. Het achterliggende halfjaar bleek dat circa de helft van de voorheen zo'n driehonderd leden tellende gkv in Vroomshoop wél mee wilde naar het nieuwe kerkverband van de NGK. Dat deel van de gemeente heeft zich inmiddels aangesloten bij de NGK in Daarlerveen.
De kerkenraad van Vroomshoop had besloten niet mee te gaan met de fusiekerk GKv-NGK, omdat zij van mening was dat de NeGK niet voldeed aan de kenmerken van een kerkverband. De besluiten van de Generale Synode van Goes (2020) over vrouw en ambt werden als strijdig met Gods Woord beschouwd. Ook werd de nieuwe kerkorde van de NeGK bekritiseerd, omdat deze belangrijke zaken niet langer gezamenlijk zou beslissen, wat zou leiden tot rechtsongelijkheid.
De Gereformeerde Kerk vrijgemaakt te Vroomshoop benadrukt het belang van eenheid binnen een kerkverband om de leer te bewaren die Christus via zijn apostelen heeft toevertrouwd. Zij zien het als een Schriftuurlijke opdracht om eenheid te zoeken en te onderhouden met andere gereformeerde kerken.
tags: #gereformeerde #kerk #vrijgemaakt #vroomshoop