Trends in religieuze betrokkenheid
In 2026 is een andere wegingsmethodiek in gebruik genomen voor de berekening van de religiecijfers. Het aandeel van de bevolking dat aangeeft bij een kerkelijke stroming of levensbeschouwelijke groepering te horen is niet verder gedaald. In 2024 zei 44 procent bij een kerk, moskee of synagoge te horen, een kleine toename ten opzichte van de 42 procent een jaar eerder. In 2010 zei nog 55 procent bij een kerkelijke of religieuze groep te horen.
In 2024 noemde 17 procent van de bevolking van 15 jaar of ouder zichzelf rooms-katholiek, gevolgd door protestants (14 procent) en moslim (7 procent). 7 procent had een ander geloof. In 2010 gaf 27 procent nog aan rooms-katholiek te zijn en 18 procent protestants.
Demografische verschillen in religieuze betrokkenheid
Vrouwen (46 procent) zeiden in 2024 vaker dan mannen (42 procent) deel uit te maken van een geloofsgemeenschap. Vrouwen waren vaker katholiek (18 procent) of protestants (15 procent) dan mannen (16 en 13 procent). Van de mannen was 7 procent moslim, van de vrouwen 6 procent.
Het aandeel van de bevolking dat opgeeft betrokken te zijn bij een kerk of geloofsgroep, neemt met de leeftijd toe. Jongeren van 18 tot 25 jaar zeiden in 2024 met 32 procent het minst vaak bij een kerk of religieuze groep te horen. Bij de 75-plussers was dit ruim 60 procent.
Regelmatig kerkbezoek
In 2024 bezocht 14 procent van de bevolking van 15 jaar en ouder regelmatig, minimaal maandelijks, een religieuze dienst. Dat is de laatste jaren nauwelijks veranderd.
In 2024 bezocht 13 procent van de katholieken regelmatig de kerk. Bij de protestanten was dat iets meer dan de helft. Van de moslims ging de helft minimaal maandelijks naar de moskee.
Digitale religieuze diensten
In 2024 zei 16 procent van de bevolking van 15 jaar of ouder wel eens religieuze diensten via radio, tv of internet te volgen. Dat is ongeveer evenveel als in de jaren daarvoor. Van de groep die wekelijks naar de kerk, moskee of synagoge gaat, volgt 76 procent wel eens een dienst via de media, 40 procent doet dat wekelijks.
Hoewel 12 procent regelmatig kijkt of luistert naar diensten die uitgezonden worden door de media, is dit veelal geen alternatief voor het bijwonen van diensten binnen de kerk of moskee.
Ontwikkelingen in de Protestantse Kerk in Nederland
Per 1 januari 2025 was 42% belijdend lid (584.000), 47% dooplid (653.000) en 11% ‘overig’ die wij ‘ongedoopt’ noemen (geen doop en daarmee ook geen belijdend lid (150.000)). In het afgelopen jaar zijn er 43.000 minder geregistreerden (belijdende leden, doopleden en ‘ongedoopten’), een krimp van 3,0% ten opzichte van 1 januari 2024.
Sinds de jaren 80 loopt het ledenaantal van de Protestantse Kerk in Nederland terug. In de afgelopen 10 jaar is het aantal geregistreerden van de kerk gekrompen met bijna 30% (29,6%, absoluut 583.000): van 1.970.000 naar 1.387.000 geregistreerden. Het gemiddelde jaarlijkse verlies is daarmee ruim 58.000. De gemiddelde krimp ten opzichte van het jaar daarvoor is 3,4% (schommelend tussen 3,0% en 5,0%).
Het verschil in geregistreerden is een saldo van een aantal factoren: overlijdens en uitschrijvingen minus geboorten en inschrijvingen. De gemiddelde leeftijd van geregistreerden van de Protestantse Kerk ligt op 53 jaar. Oudere geregistreerden zijn in de regel vaker belijdend lid. Jongere geregistreerden zijn in meerderheid doopleden.
Structuur en gemeenten binnen de Protestantse Kerk
De Protestantse Kerk kent per 1 januari 2025 1458 gemeenten. Sommige gemeenten bestaan uit meerdere wijkgemeenten. In totaal heeft de Protestantse Kerk 1815 (wijk)gemeenten. Sinds 2018 is de Protestantse Kerk Nederland ingedeeld in elf classes die (groten)deels overeenkomen met de provincies. Gemiddeld heeft een classis 133 gemeenten. Fryslân is gelet op het aantal gemeenten de grootste classis in de Protestantse Kerk, met 213 gemeenten.
Het percentage kleine gemeenten wisselt nogal per classis. In totaal is 28% van alle gemeenten een kleine gemeente (met minder dan 300 geregistreerden). Van al deze kleine gemeenten bevindt de helft (50%, 206 van de 410 kleine gemeenten) zich (samen) in de drie classes Fryslân, Groningen-Drenthe en Delta. Van alle gemeenten heeft de overgrote meerderheid (90%) niet meerdere wijkgemeenten.
Gemeenten van de Protestantse Kerk behoren tot verschillende categorieën: Evangelisch-Lutherse Kerk, Hervormde Gemeente, Gereformeerde Kerk, Protestantse Gemeente, overig.
Vernieuwing binnen kerken
Binnen de Protestantse Kerk ontstaan overal in het land nieuwe vormen van kerk-zijn, de pioniersplekken en kliederkerken. Een pioniersplek is bedoeld voor mensen die niet naar een kerk gaan. Elke pioniersplek is afgestemd op de context, werkt vanuit gedeeld geloof en is gericht op duurzame gemeenschapsvorming. Een kliederkerk is een missionaire vorm van kerk-zijn waarin jong en oud samen op een creatieve manier de betekenis van bijbelverhalen ontdekken.
Het aantal pioniersplekken dat elk jaar start is van 2013 tot 2017 snel gegroeid. Daarna vlakte de groei af. Op 1 januari 2024 waren er 99 pioniersplekken. Deze zijn werkzaam in 974 gemeenten (waarvan 30 combinatiegemeenten en 31 samenwerkende gemeenten, die samen 139 gemeenten vertegenwoordigen). Hiermee is het totaal aantal gemeenten dat een gemeentepredikant in gewone dienst heeft 1051.
Van alle predikanten is 70% man en 30% vrouw.
Kerkbezoek tijdens de coronapandemie
Zo'n 150 mensen bezochten de dienst in Staphorst, een kwart van het aantal bezoekers vorige week. Naar schatting 150 bezoekers hebben vanochtend de dienst bezocht in de Dorpskerk van de Hersteld Hervormde Kerk (HHK) in Staphorst. Vorige week zondag kwam de kerk in opspraak toen bleek dat er 600 mensen per dienst werden toegelaten en er volop werd gezongen. De kerk biedt ruimte aan 2300 kerkgangers.
Vandaag werd kerkgangers bij aanvang van de dienst gevraagd voldoende afstand te houden en sommige mensen droegen een mondkapje. De kerk houdt zich daarmee nog steeds niet aan het maximumaantal van dertig personen dat minister Grapperhaus met de kerkelijke koepels heeft afgesproken.
Hoewel iedereen zich vorige week zondag volgens de dominee aan de regels hield, was er veel kritiek en stelde het landelijk bureau van de Hersteld Hervormde Kerk daarop in overleg met minister Grapperhaus een advies op voor de aangesloten kerken. Daarin staat dat substantieel minder bezoekers worden toegelaten, er bij het in- en uitgaan een mondkapje wordt gedragen, en dat er minder psalmen worden gezongen.
Dominee Van Marle van de HHK schrijft in een ingezonden brief in de Stentor begrip te hebben voor de ophef en dat die ophef niet te maken heeft met "onzorgvuldig beleid van de kerk of de hoge aantallen kerkgangers, maar met het feit dat veel mensen niet meer de relevantie en het belang van de kerk zien". Volgens Van Marle is het voor de geloofsbelijdenis noodzakelijk bijeen te komen in de kerk om te bidden.
In Urk gingen vanochtend veel mensen naar de kerk. Volgens een verslaggever van de Stentor kwamen in de Oud Gereformeerde Gemeente honderden mensen bijeen. De gemeente Urk besloot deze week, na overleg met de lokale kerken, dat de kerken zelf een verstandige keuze moeten maken. Dat is ook het beleid van andere gemeenten, zoals Barneveld en Neder-Betuwe. Ze adviseren kerken zich aan het advies van de overheid te houden, maar leggen de verantwoordelijkheid bij de instellingen zelf.
De Gereformeerde Gemeente Centrum Barneveld laat vandaag in elk van de drie diensten maximaal 450 mensen toe. "Maar we houden ons keurig aan de regels", zegt woordvoerder Hans van der Velde tegen Omroep Gelderland: "Het orgel speelt zachter en we zingen ingetogen." Alleen gezinnen zitten bij elkaar en mensen houden onderling afstand. Bovendien is het gebouw groot genoeg, zegt Van der Velde. "Het is niet zo dat we het virus niet serieus nemen. Naast voorzichtigheid mag er ook "vertrouwen in God zijn", schrijft de kerkenraad, die overigens wel extra veiligheidsmaatregelen neemt.
Toch lijken de meeste kerkelijke gemeenschappen zich wel aan het advies te houden, zoals de Petrakerk in Hendrik-Ido-Ambacht en de Sint-Vituskerk in Hilversum. Alleen de mensen die nodig zijn om de kerkdienst online te houden, worden binnengelaten. Belangstellenden kunnen de dienst vervolgens online volgen.
tags: #hoeveel #mensen #bij #kerkdiensten