Amsterdam, een stad rijk aan geschiedenis, herbergt talloze verhalen over religieuze gebouwen, kloosters en kerken die door de eeuwen heen een belangrijke rol hebben gespeeld. De stadswandelingen, geleid door ervaren gidsen zoals Bert Franssen en Ruud van Soest van Stadswandelkantoor, bieden een unieke kans om deze verborgen parels te ontdekken. Deze routes leiden langs zowel nog bestaande als voormalige religieuze locaties, en belichten de transformatie van de stad door de eeuwen heen.
Historische Religieuze Architectuur
Nicolaaskerk (1887)
Na de Alteratie in 1578, waarbij de protestanten de macht overnamen van de katholieken, waren katholieke kerken verboden. In de praktijk werden katholieke erediensten echter gedoogd in schuilkerken, gebouwen die niet vanaf de openbare weg als kerk herkenbaar waren. Pas sinds de grondwetsherziening van 1848 was godsdienstvrijheid een feit. Dit resulteerde in een opleving van nieuwe katholieke kerken, waaronder de kerk van de Heilige Nicolaas. Deze kerk, ontworpen door Adriaan Bleys, onderscheidt zich door een combinatie van neorenaissance en neobarok, een stijlbreuk met de heersende neogotiek. De kerk is rijkelijk versierd met muurschilderingen van Jan Dunselman, die dertig jaar aan dit werk heeft gewijd, en draagt het beeld van Sint Nicolaas, de patroonheilige van de kerk en Amsterdam.
Locatie: Prins Hendrikkade 73
Olofskapel (1440)
De Sint Olofskapel, een van de oudste kerken van Amsterdam, zou genoemd zijn naar de Noorse koning Olof of de Brabantse Sint Odulphus, beschermheilige van dijken, gezien de ligging aan de voormalige Zeedijk. In de 15e eeuw werd een Jeruzalemkapel toegevoegd, een ontmoetingsplek voor pelgrims. Na de Alteratie diende de kapel als koopmansbeurs en werd de Jeruzalemkapel afgebroken. Tegenwoordig fungeert de Olofskapel als congrescentrum.
Locatie: Prins Hendrikkade 59-72
Huis Vredenburgh (1499)
Aanvankelijk een brouwerij, werd Huis Vredenburgh eind 17e eeuw verbouwd tot herberg. Een plan uit de 18e eeuw voor een schuilkerk op deze locatie stuitte op verzet, waarna er een katholiek oudevrouwenhuis kwam. In de 20e eeuw kreeg de buurt de bijnaam 'Rattennest' door de aanwezigheid van dronken zeelieden, dieven en straathoeren, later aangevuld met drugsellende. Na de verhuizing van het bejaardenhuis in 1977, werd het pand gekraakt en omgevormd tot woongroepen en een oefenruimte voor dans en theater.
Locatie: Vredenburgersteeg 1
Ons’ Lieve Heer op Solder (1663)
Dit monumentale grachtenhuis verbergt een schuilkerk op de derde en vierde verdieping, gebouwd op de locatie van drie huizen. Na de Alteratie mochten katholieke kerken niet meer herkenbaar zijn vanaf de straat. Ons’ Lieve Heer op Solder, gevestigd in het huis van kousenhandelaar Jan Hartman, is een voorbeeld van zo'n schuilkerk. Tegenwoordig is het een museum dat de oorspronkelijke staat van de schuilkerk toont.
Locatie: Oudezijds Voorburgwal 38
Oude Kerk
De Oude Kerk, gebouwd rond 1300, is het oudste gebouw van Amsterdam. Oorspronkelijk niet alleen een plek voor erediensten, maar ook een sociale ontmoetingsplaats waar vissers hun netten repareerden en handelaren deals sloten. Rembrandt ging er in ondertrouw met Saskia van Uylenburgh, die hier ook begraven ligt. De Oude Kerk dient nog steeds als godshuis, maar ook als concertzaal, trouwlocatie en expositieruimte.
Locatie: Oudekerksplein 23
Cellenzusters en Minderbroederklooster
Vroeger was het gebied van de Wallen een uitgestrekt kloostergebied. In de 15e eeuw waren er 21 kloosters in Amsterdam, die samen een derde van de stadsplattegrond besloegen. Aan de Oudezijds Achterburgwal bevond zich het Cellenzustersklooster, waar zusters zieken verzorgden. Rechts lag het Minderbroederklooster van de Franciscanen, die zich ook ontfermden over zieken en delinquenten. Na de Alteratie werd het klooster door de protestanten verwoest.
Boeddhistische tempel Fo Guang Shan He Hua
De boeddhistische tempel Fo Guang Shan He Hua, gelegen aan de Zeedijk, is gebouwd naar het voorbeeld van Chinese bergtempels. De middelste ingang, de 'poort naar de berg', was voor monniken, terwijl de zij-ingangen voor gelovigen waren. Centraal in de hoofdzaal staat het beeld van Avalokitesvara, de bodhisattva van mededogen, met talloze armen en ogen om al het lijden te zien en hulp te bieden.
Locatie: Zeedijk 106-118
Bethaniënklooster (vóór 1450)
In de Monnikenstraat bevond zich het Bethaniënklooster, gesticht in de 15e eeuw, waar vrouwen hun leven beteren na een losbandig verleden. Het grootste deel van het klooster is verdwenen. Op de kelder werden huizen gebouwd, waarvan nummer 6B nog een overwelfde crypte uit circa 1450 bezit. Boven deze crypte bevindt zich een zaal die nu gebruikt wordt voor kerkdiensten, concerten en exposities.
Locatie: Barndesteeg 6A
Sint Paulusbroedersklooster
Aan de Oude Hoogstraat bevindt zich een poortje uit 1616, gebouwd door Hendrick de Keyser. Dit poortje diende als doorgang voor uitvaarten vanuit de Waalse Kerk en is versierd met doodshoofden die hiernaar verwijzen.
Locatie: Oude Hoogstraat 22
Waalse kerk (1409)
Oorspronkelijk de kapel van het Sint Paulusbroedersklooster, gesticht in 1409 door de Bogarden. In 1586 werd de kapel afgestaan aan Franse Hugenoten en verbouwd tot Waalse kerk. De kerk staat bekend om zijn uitstekende akoestiek, waardoor het een populaire locatie is voor opnamen van barokmuziek.
Locatie: Walenpleintje 1
Lutherse kerk (1793)
Gehuisvest in het Compagnie Theater, was dit gebouw oorspronkelijk de kerk van de Hersteld Lutherse gemeente. Ontworpen door Abraham van der Hart, was het gebouw nauwelijks herkenbaar als kerk, aangezien Lutheranen destijds geen kerken mochten bouwen zonder toren. De toestemming om kerken te bouwen kwam er na bemiddeling van de Deense koning.
Locatie: Voorhaven 135
Agnietenkapel (1397 / 1470)
De kapel van het Agnietenklooster, gesticht in 1397, is het enige overgebleven deel van het oorspronkelijke nonnenklooster. Na een brand in 1452 werd de kapel in 1470 herbouwd met een onder- en bovenkerk. De bovenkerk werd in 1629 afgestaan aan het Atheneum Illustre, de voorloper van de Universiteit van Amsterdam. Het gebouw wordt nu gebruikt voor academische en culturele evenementen.
Locatie: Oudezijds Voorburgwal 229-231
Oudemanhuispoort (1393)
Dit was ooit de locatie van het Sint Marienveld ten Nyen Lichte, een van de oudste en rijkste kloosters van de stad, bewoond door rijke dames. In 1601 werd in de boomgaard een Oudemannenhuis gevestigd. De huidige gang dateert uit dat jaar en herbergt al eeuwenlang een dagelijkse boekenmarkt. Het gebouw rond de binnenplaats, daterend uit circa 1750, dient nu als juridische faculteit van de UvA.
Nes en Kapel Ter Heilige Stede
Het gebied Nes was ooit de locatie van vijf kloosters. De Sint Barberenstraat en de Cellebroedersteeg verwijzen naar het Sint Barbaraklooster en het Cellebroedersklooster. De Kapel Ter Heilige Stede, gelegen aan het Rokin, is een belangrijk religieus gebouw waar in 1345 het Mirakel van Amsterdam plaatsvond. Dit maakte de 'Heilige Stede' tot een populair bedevaartsoord. De jaarlijkse 'Stille Omgang' herdenkt dit mirakel.
Locatie Kapel Ter Heilige Stede: Rokin 78
Het Mirakel van Amsterdam
Het verhaal van het Mirakel van Amsterdam betreft een hostie die na te zijn uitgebraakt en in het vuur te zijn gegooid, niet verbrandde maar in het vuur danste. Na deze gebeurtenis werd besloten op de plek van het mirakel een kapel te bouwen, de Kapel Ter Heilige Stede.
Clarissenklooster
In de 16e eeuw bevond zich hier het Clarissenklooster. In 1596 werd het verbouwd tot een Rasphuis, een tuchthuis voor mannen waar hout werd geraspt. Het poortje uit de 17e eeuw gaf toegang tot dit Rasphuis en is versierd met beelden die symbool staan voor tuchtiging.
Locatie: Heiligeweg 22
Lutherse Kerk (1633)
Deze kerk, sinds 1961 verhuurd aan de Universiteit van Amsterdam, was oorspronkelijk een huiskerk voor de lutheranen. Door aankoop van naastgelegen panden kon de kerk worden uitgebreid. De 17e-eeuwse immigratie, voornamelijk uit Duitsland, bracht veel lutheranen naar Amsterdam, waardoor de kerk al snel te klein werd. Een tweede Lutherse kerk, de Ronde Lutherse Kerk, werd later aan de Singel gebouwd.
Locatie: Singel 411
Begijnhof
Het Begijnhof was geen klooster en de Begijnen waren geen nonnen. Zij hoefden zich niet te houden aan strenge kloostergeloften. De informatie over de privacyinstellingen en cookies is hier niet direct relevant voor de beschrijving van het Begijnhof.
Openbaar Vervoer naar Hugo De Grootkade
Voor reizigers die de omgeving van Hugo De Grootkade in Amsterdam willen verkennen, biedt het openbaar vervoer een efficiënte oplossing. De beschikbare vervoersmiddelen omvatten bussen, trams en metro's.
Busroutes
Verschillende buslijnen stoppen nabij Hugo De Grootkade, waaronder lijn 18, 21, 360, 370, N83, N84, N86, N88, N82, 357 en 397. Deze lijnen verbinden de wijk met diverse delen van de stad, waaronder het Centraal Station, Amstelveen Busstation en Station Bijlmer Arena.
Tramlijnen
Tramlijnen 19, 3 en 5 maken de omgeving van Hugo De Grootkade goed bereikbaar. De dichtstbijzijnde tramhalte is De Clercqstraat, op slechts 3 minuten loopafstand.
Metrolijn
De metrolijn 52 (Zuid) biedt ook verbindingen naar de buurt.
Treinverbindingen
Voor treinreizigers is er de SPR-lijn (Uitgeest) die in de buurt stopt.
Stations en Halteafstanden
De dichtstbijzijnde stations en haltes zijn:
- De Clercqstraat (tramhalte): 3 minuten loopafstand
- Rozengracht (tramhalte en bushalte): 4 minuten loopafstand (tram), 5 minuten loopafstand (bus)
- Gillis Van Ledenberchstr (bushalte): 7 minuten loopafstand
- Amsterdam, Busstation Elandsgracht: 8 minuten loopafstand
Moovit, een app voor openbaar vervoer, biedt gedetailleerde routebeschrijvingen, dienstregelingen en live updates, waardoor het reizen met het openbaar vervoer in Amsterdam vereenvoudigd wordt.