Sinds eind mei 2013 is er, vooral in de Biblebelt, een uitbraak van mazelen. Dit heeft geleid tot discussies over de verplichting van vaccinatie. VVD-senator Heleen Depuis vindt dat het inenten van kinderen wettelijk verplicht moet worden. De vraag is of de overheid ouders kan dwingen tot het laten vaccineren van hun kinderen.
De rol van religieuze overtuigingen
Binnen de streng gereformeerde gemeenschappen bestaan verschillende opvattingen over vaccinatie. Sommigen zien vaccinatie als een geoorloofd middel om de eigen verantwoordelijkheid vorm te geven, terwijl anderen principiële, religieuze bezwaren hebben.
Vaccinatie als geoorloofd middel
Dominee Reinier van Kooten van de Hersteld Hervormde Kerk in Apeldoorn verwerpt de claim dat het vaccineren van kinderen een vorm van 'triomferen over god' is. Hij stelt dat dan ook het gebruik van elk ander geneesmiddel verworpen zou moeten worden. Van Kooten ziet weinig heil in het verplichten vanuit de overheid en vindt de oproep van premier Rutte dat predikanten ouders moeten aansporen hun kinderen te laten inenten, "weinig liberaal". Hij meent dat dit averechts kan werken, omdat de principiële, religieuze bezwaren voortkomen uit een misverstand dat dateert uit het verzet van de christelijke staatsman Groen van Prinsterer in de negentiende eeuw tegen verplichte inenting.
Principiële en religieuze bezwaren
De discussie over vaccinatie binnen deze gemeenschappen is complex. Sommige leden van de Gereformeerde Gemeenten in Nederland en de Oud Gereformeerde Gemeenten hechten sterk aan het principe dat gezondheid en ziekte uit Gods hand komen. Dit leidt ertoe dat vaccinatie soms wordt gezien als een inbreuk op Gods voorzienigheid. Het argument "zij die gezond zijn hebben de medicijnmeester niet van node" wordt hierbij vaak aangehaald. De oorspronkelijke bezwaren waren vaak medisch van aard, maar in de loop der jaren zijn de religieuze bezwaren prominenter geworden.
Verschillende perspectieven en onderzoeken
De meningen over vaccinatie lopen uiteen, zowel binnen als buiten de reformatorische gemeenschappen. Onderzoeken proberen de vaccinatiegraad en de achterliggende motieven in kaart te brengen.
Onderzoek naar vaccinatiegraad
Een onderzoek van Henri Spaan, Helma Ruijs en collega's onder bijna 1000 volwassenen uit de reformatorische gezindte (18-40 jaar) toonde aan dat de vaccinatiegraad onder de deelnemers 55% was, vergeleken met 40% onder hun ouders. 65% van de deelnemers had hun kinderen laten vaccineren of was van plan dit te doen. Opvallend was dat in de Gereformeerde Gemeenten in Nederland en de Oud Gereformeerde Gemeenten de vaccinatiegraad nauwelijks steeg; deze lag rond de 10% voor zowel deelnemers als hun ouders, terwijl 15% van de deelnemers hun kinderen had laten vaccineren of van plan was dit te doen.
Medische en theologische bezwaren
Volgens A. N. F. Moens, auteur van het boek "Prikken in perspectief. Vaccinatie in het licht van Gods voorzienigheid", zijn er twee hoofdbezwaren tegen vaccinatie: medische bezwaren (risico op bijwerkingen) en theologische bezwaren (het vooruitlopen op Gods voorzienigheid). Hij stelt dat deze bezwaren vaak vermengd raken, wat het debat vertroebelt. Moens benadrukt dat het gesprek moet gaan over Gods voorzienigheid, menselijke verantwoordelijkheid en de afweging van medische risico's en voordelen.
De rol van het internet en mondigheid
De opkomst van internet en de toenemende mondigheid van mensen spelen een rol in de hernieuwde aandacht voor medische bezwaren tegen vaccinatie. Experts in de gezondheidszorg worden niet altijd meer blindelings vertrouwd, en toegang tot diverse informatiebronnen, waaronder mogelijk onbetrouwbare, beïnvloedt de meningsvorming.
Internationale context en vergelijkingen
De discussie over verplicht vaccineren is niet beperkt tot Nederland. Andere landen kampen ook met uitbraken en overwegen maatregelen.
Verplichtingen in andere landen
In Duitsland wordt gekeken naar de mogelijkheid van verplichte vaccinatie om toekomstige uitbraken van mazelen te voorkomen. De mazelenepidemie in Zuid-Wales vormde het startpunt van de discussie in Groot-Brittannië. Volgens de Amerikaanse kinderarts Paul Offit hebben verplichte vaccinaties in de VS dergelijke epidemieën voorkomen. In Tsjechië is vaccinatie wettelijk verplicht.
Gedwongen medische behandeling
Gedwongen medische behandeling is ook in Nederland geen onbekend fenomeen. In 2010 gaf een kinderrechter in Amsterdam toestemming voor gedwongen behandeling van een minderjarige Jehova's getuige die op religieuze gronden bloedtransfusies weigerde, terwijl de artsen de behandeling van levensbelang achtten.
Discussie over individuele keuzevrijheid en gemeenschapszin
De vraag of vaccinatie een individuele keuze moet blijven of wettelijk verplicht moet worden, raakt aan bredere maatschappelijke en ethische principes.
De Bijbel als leidraad
Binnen de reformatorische gemeenschap wordt de Bijbel vaak als leidraad genomen. De interpretatie van Bijbelse teksten, zoals "God liefhebben boven alles en je naaste als jezelf," leidt tot verschillende visies. Sommigen zien vaccinatie als een middel dat God heeft gegeven en waar dankbaar gebruik van gemaakt mag worden, terwijl anderen het zien als een inbreuk op Gods plan. De tekst "Een iegelijk zij in zijn eigen gemoed ten volle verzekerd" (Romeinen 14:5) wordt vaak aangehaald om de persoonlijke gewetensvrijheid te benadrukken, hoewel sommigen vinden dat deze tekst te gemakkelijk wordt gebruikt om eigen motieven niet kritisch te bevragen.
Verantwoordelijkheid voor de naaste
Epidemioloog Paul Mertens benadrukt dat ouders die hun kinderen om religieuze redenen niet laten inenten, zich bewuster moeten zijn van de gevolgen voor anderen, zoals baby's die nog niet gevaccineerd zijn. Hij pleit ervoor dat artsen respectvol met ouders in gesprek gaan, met een beroep op het gebod om de naaste lief te hebben. Het RIVM heeft besloten om in gebieden met een vaccinatiegraad onder de 90% een extra oproep te doen voor kinderen tussen 6 en 12 maanden, vanwege het grote risico op besmetting in deze leeftijdscategorie.
Ethische dilemma's bij de eerlijke verdeling van COVID-19-vaccins
De discussie over vaccinatie onder streng gereformeerden is een complex samenspel van religieuze overtuigingen, medische overwegingen en maatschappelijke verantwoordelijkheden. Hoewel de vaccinatiegraad in sommige reformatorische kringen toeneemt, blijven er diepgewortelde bezwaren bestaan die voortkomen uit een specifieke interpretatie van geloof en Gods voorzienigheid.
tags: #inenting #complicaties #streng #gereformeerden