De Grote Kerk van Oss, officieel genaamd de Onze Lieve Vrouw Onbevlekt Ontvangen Kerk, is een markant rijksmonument in het centrum van Oss. Deze rooms-katholieke kerk, gebouwd in de periode 1857-1859, is de oudste nog bestaande kerk in de stad en verving de middeleeuwse Sint-Willibrorduskerk uit 1400, die vernoemd was naar de patroonheilige van Oss.
Architectuur en inspiratie
De Grote Kerk is een prachtig voorbeeld van neogotische architectuur, ontworpen door architect Hendrik van Tulder. Het interieur van de kerk is sterk geïnspireerd op de gotische Sint-Janskathedraal in 's-Hertogenbosch, wat resulteert in een rijke en kleurrijke aankleding met tal van beelden.
Kunst en verfraaiing
Het interieur van de kerk is verrijkt door de bijdragen van diverse kunstenaars en weldoeners. De gebrandschilderde ramen, daterend uit het einde van de 19e eeuw, zijn vervaardigd door de gerenommeerde Belgische glazenier Jean-Baptiste Capronnier. De apostelbeelden zijn afkomstig van Hendrik van der Geld. Deze kunstenaars waren ook betrokken bij het interieur van de Sint-Janskathedraal, wat de sterke link tussen beide kerken benadrukt. Lokale ondernemers en rijke burgers hebben het interieur verder verfraaid met schenkingen.
Het orgel
De Grote Kerk beschikt over twee orgels. Het hoofdorgel, daterend uit 1950, heeft een monumentale orgelkas die oorspronkelijk uit 1880 stamt. Deze orgelkas is gemaakt door de Gebroeders Goossens uit Den Bosch naar een ontwerp van Hezenmans. Daarnaast is er een orgel uit 1891 van Michaël Maarschalkerweerd.
De kenmerkende toren
De hoge, spitsloze toren van de Grote Kerk is een beeldbepalend element in het centrum van Oss. Met zijn 58 meter is het het hoogste punt van de stad. De toren biedt een indrukwekkend uitzicht over Oss en de omliggende omgeving.
Torenbeklimming
De 'Vrienden van de Grote Kerk' organiseren rondleidingen en bieden de mogelijkheid om de 58 meter hoge toren te beklimmen. Onder begeleiding van een gids kunnen bezoekers de zolder, de 20 klokken inclusief het klokkenspel, de stucgewelven en het orgel van dichtbij bekijken. Een torenbeklimming duurt ongeveer 90 minuten en is geschikt voor groepen van 6 tot maximaal 15 personen. Deze bijzondere rondleidingen vinden plaats van juni tot en met september. Tijdens de Open Monumentendag is de toren eveneens toegankelijk.
Historische context en gedenktekens
De kerk werd in 1976 opgenomen als rijksmonument in het monumentenregister. Bij de kerk bevindt zich het gedenkteken 'Triomferende Maria geflankeerd door twee engelen'. Dit monument werd in 1894 opgericht door pastoor-deken Arnoldus van de Laar ter herinnering aan het einde van een periode van criminaliteit in Oss, die culmineerde in de moord op wachtmeester Gerard Hoekman in 1893. De beelden, vervaardigd uit Franse kalksteen, zijn ontworpen door L.C. Hezenmans en gemaakt door J.F. de Vriendt uit Antwerpen.
Grote Kerk als gemeenschap
De Grote Kerk maakt deel uit van de parochie H. Willibrordus. De parochie beschouwt zichzelf als meer dan alleen historische gebouwen; het is een gemeenschap van mensen, gevormd als "levende stenen" die samen het bouwwerk van de kerk vormen. Er worden diverse activiteiten georganiseerd, waaronder bedevaarten naar Lourdes en vieringen zoals de Pontificale Hoogmis in de traditionele Latijnse ritus.