Bij de Sint Jozefkerk in Leusden bevinden zich twee monumenten die de herinnering levend houden aan medeburgers die tijdens de bezettingsjaren door oorlogshandelingen zijn omgekomen. Het eerste monument, een zwart natuurstenen gedenkplaat, is te vinden in het portaal van de kerk. Het tweede monument bevindt zich op de begraafplaats achter de kerk.
Monumenten ter Nagedachtenis aan Oorlogsslachtoffers
De monumenten bij de Sint Jozefkerk te Leusden zijn opgericht ter nagedachtenis aan vijftien medeburgers die tijdens de bezettingsjaren door oorlogshandelingen zijn omgekomen. De namen op de monumenten zijn:
- C. V. BURGSTEDEN
- J.H. V. BURGSTEDEN
- L.A. HERDER
- N.H. V. SALM
- J. WESSELS
- P. WESSELS
- W. ROEST
- J.H. WESSELS-VAN IJSELENDOORN
- H.TH. V. BURGSTEDEN
- TH.S. TOLBOOM
- H. BROUWER
- I. V. DOORNG. J. HAK
- G. R.I.P.'. G. TIJMEN
- J.H. V. BURGSTEDEN
- N.H. VAN DER SALM
- J. WESSELS
- P. WESSELS
- J.H. WESSELS-VAN IJSELENDOORN
- H. C. VAN BURGSTEDEN
- W. ROEST
- L.A. HERDER
- P. WESSELS
- G.J. HAK
- TH.S. 'C.W.
Enkele van de slachtoffers en hun omstandigheden zijn:
- H. Brouwer, geboren 22-4-1903, overleden op 22-6-1945 in een ziekenhuis te Apeldoorn ten gevolge van een schotwond.
- C. van Burgsteden, geboren 31-12-1883, gefusilleerd op 29-12-1944 te Stoutenburg.
- H.Th. van Burgsteden, geboren 1-3-1925, overleden in het concentratiekamp Ludwigslust bij Hamburg op 16-4-1945.
- J.H. van Burgsteden, geboren 27-9-1919, gefusilleerd op 29-12-1944 te Stoutenburg.
- I.M. van Doorn, geboren 13-2-1912, overleden op 15-8-1945 ten gevolge van een schotwond.
- C.W. Eggenkamp, geboren 28-10-1925, overleden 22-8-1947 in Nederlands-Indië.
- G.J. Hak, geboren 16-8-1926, overleden door een ontplofte landmijn op 15-5-1945 te Leusden.
- L.A. Herder, geboren 8-11-1902, gefusilleerd op 27-4-1945 te Asschat.
- W. Roest, geboren 16-11-1915, overleden ten gevolge van een schotwond op 26-4-1945 in een ziekenhuis te Apeldoorn.
- N.H. van der Salm, geboren 15-5-1899, gefusilleerd op 27-4-1945 te Asschat.
- G. Tijmense, geboren 30-11-1904, overleden aan de gevolgen van een treinbeschieting op 3-11-1944 te Hooglanderveen.
- Th.S. Tolboom, geboren 15-5-1927, overleden door een ontplofte landmijn op 11-6-1945 te Stoutenburg.
- J. Wessels, geboren 2-3-1893, gefusilleerd op 27-4-1945 te Asschat.
- P. Wessels, geboren 6-5-1920, gefusilleerd op 27-4-1945 te Asschat.
De Oorlogsgravenstichting beheert een database met namen en verhalen van oorlogsslachtoffers. U kunt bijdragen aan het koppelen van namen en verhalen aan monumenten door een account aan te maken op hun website.
Locatie en Toegankelijkheid
De plaquette is te vinden in het portaal van de Sint Jozefkerk, gelegen aan de Hamersveldseweg te Leusden. De kerk is vernoemd naar de patroonheilige Jozef en is het Eucharistisch Centrum van de parochie Heilige Familie, gelegen midden in het dorp. Bij de hoofdingang van de kerk bevindt zich een Mariakapel die bijna dagelijks geopend is. De Mariakapel is geopend van maandag tot en met zaterdag van 9.00 tot 18.00 uur, waar bezoekers de gelegenheid hebben om te bidden bij Maria of een kaarsje aan te steken.
De benedenzaal, ook wel de Kommenzaal genoemd, biedt ruimte aan maximaal 80-100 personen en is uitgerust met wifi, een beamer, projectiescherm, flip-over en geluidsinstallatie. Het kerkhof is gelegen achter de kerk. Direct naast de kerk is een parkeerplaats voor enkele auto's beschikbaar.
Historische Achtergrond van de Sint Jozefparochie
De Sint Jozefparochie in Leusden werd in 1855 opgericht onder de naam Hamersveld door aartsbisschop Zwijsen van Utrecht. De geschiedenis van de parochie reikt echter verder terug, tot minstens de elfde eeuw. Destijds stond in het huidige Oud-Leusden een kerk die fungeerde als parochiekerk voor een breder gebied, waaronder Leusden, Hamersveld, Amersfoort, Hoevelaken, Hohorst en Bavoort. Deze Sint Antoniuskerk was verbonden met het benedictijnenklooster dat in 1006 door bisschop Ansfridus was gesticht op de locatie van het huidige landgoed De Hohorst.
Tijdens de Reformatie in de zestiende eeuw werd de Sint Antoniuskerk in 1580 geplunderd en overgenomen door reformatoren. Hoewel een groot deel van de bevolking van Leusbroek (het huidige Leusden-Zuid) overging op het protestantisme, bleef Hamersveld overwegend katholiek. Vanwege het verbod op de rooms-katholieke godsdienstuitoefening vanaf 1581, werden erediensten lange tijd in boerenachterhuizen gehouden, onder andere in boerderij De Rossenberg.
Het huidige kerkgebouw werd gebouwd onder pastoor Otten, ontworpen door architect C. Kramm, en geconsacreerd op 8 juni 1841 door aartspriester Vermeulen. In 1979, na het emeritaat van de pastoor van de parochie in Achterveld, werd een gezamenlijk pastoraal team gevormd voor zowel de Sint Jozefparochies in Achterveld als Leusden. Dit team bestond uit twee priesters en twee pastoraal werkers.
Henk Bloem werd in 1991 benoemd tot pastoor van beide parochies. Vanaf 1996 bestond het pastoraal team uit een priester, een diaken en een pastoraal werker. Na het emeritaat van de diaken werd een tweede pastoraal werker aangesteld. Op 30 september 2005 fuseerden beide parochies met die van Hoevelaken, Barneveld/Voorthuizen, Nijkerk, Ermelo en Putten tot het parochieverband Veluwe-Vallei. Per 1 januari 2011 ging dit parochieverband op in één parochie, de St. Lucasparochie, waarbij de oorspronkelijke parochies verder gingen als geloofsgemeenschappen.
Rol binnen de Lokale Gemeenschap
De parochie/geloofsgemeenschap St. Jozef Leusden speelt en speelde een belangrijke rol in het gemeenschapsleven van Leusden. In 1898 werd onder pastoor Leemkolk Huize Sint Ansfridus gebouwd, dat ruimte bood aan een klooster, bejaardentehuis en meisjesschool. De meisjesschool functioneerde tot 1973, waarna RKB De Klimrakker werd geopend. Het bejaardentehuis werd in 1975 vervangen door ‘t Hamersveld.
Op initiatief van pastoor Kitselaar werd in 1971 de Geertrudishof geopend, een wooncomplex voor ouderen. In het huidige jongerencentrum De Til was de katholieke jongensschool Sint Johannes gehuisvest totdat in 1968 RKB De Rossenberg werd geopend. In 1976 werd vanuit de parochie de Stichting Jeugd- en Jongerenwerk opgericht, waar De Til onder valt.
De parochie is, samen met de gemeentediaconieën van de Marcuskerk en de Dorpskerk, ook een van de oprichters van de Vrijwillige Hulpdienst Leusden. Er bestonden banden met organisaties zoals katholieke boeren en tuinders, katholieke plattelandsvrouwen en katholieke ouderen.
De geloofsgemeenschap St. Jozef Leusden omvat de gebieden Leusden-Centrum, Leusden-Zuid en Stoutenburg. Van de ruim 29.000 inwoners is ongeveer een vijfde ingeschreven bij de geloofsgemeenschap. Hoewel het aantal parochianen de afgelopen jaren stabiel is gebleven, is het aandeel ouderen gestaag toegenomen. Het pastoraal beleid wordt uitgezet door de Pastoraatsgroep en het Parochiebestuur, in nauwe samenwerking met het pastoraal team. Naast de pastores zijn ruim 500 vrijwilligers actief binnen de locatie, verdeeld over ongeveer dertig werkgroepen. Hun inzet is essentieel voor het totale pastoraat binnen de geloofsgemeenschap, wat benadrukt dat kerk-zijn een gezamenlijke inspanning is.
Activiteiten en Vieringen
De Sint Jozefkerk is een centrum voor diverse religieuze en culturele activiteiten. Zo vinden er oecumenische vespers plaats in de veertigdagentijd, gezamenlijk georganiseerd door de rooms-katholieke geloofsgemeenschap van de St. Andrieskerk en de Johanneskerkgemeente (PKN).
De R.-K. Parochie Heilige Familie Jezus, Maria en Jozef, waar de Sint Jozefkerk onder valt, is ontstaan uit de samenvoeging van de Sint-Maarten- en St. Lucasparochie. Deze parochie vormt een gemeenschap met 14 geloofsgemeenschappen verspreid over de Utrechtse Heuvelrug en de Veluwevallei. De parochie streeft ernaar een levendige en toegankelijke gemeenschap te zijn, geïnspireerd door de boodschap van Jezus Christus.
Er worden diverse vieringen rondom Pasen georganiseerd, zoals het Paastriduüm dat plaatsvindt in zowel de St. Jozefkerk in Leusden als de St. Petrus’ Bandenkerk in Driebergen-Rijsenburg. Daarnaast worden er concerten georganiseerd, zoals ‘Samen naar Pasen’ met koralen uit de Matthäus Passion van Bach. Ook het muziekgroep Milk & Honey nodigt uit om het Paasverhaal op een bijzondere manier mee te maken, met een gratis toegang.
Vanaf Pasen start een basiscursus voor lekenvoorgangers van twee jaar. Verder vinden er regelmatig Taizégebeden plaats in de Marcuskerk in Leusden, die gericht zijn op meditatie, zang en muziek, en een gevoel van verzoening en vrede bevorderen.
De Week van Gebed voor eenheid van christenen is een jaarlijks terugkerend evenement. In Leusden vinden er ook activiteiten plaats rondom Kerst, zoals de jaarlijkse Kerstlichtjeswandeling, waarbij kinderen en volwassenen worden uitgenodigd om deel te nemen aan een wandeling door het kerstverhaal.
De kerk biedt ook ruimte voor thema-avonden, zoals een reeks van zes avonden die het thema vertrouwen verkennen vanuit verschillende domeinen van het dagelijks leven.
Een specifieke activiteit is het avondgebed dat elke woensdagavond vanaf 19.30 uur plaatsvindt in de Jozefkerk, als een rustmoment van maximaal een half uur. Er is ook informatie over de JKL Generations, een koor dat is begonnen als jongerenkoor in de St. Jozefkerk en sindsdien een breed repertoire heeft ontwikkeld, inclusief popmuziek en musicalnummers. JKL Generations heeft samengewerkt met diverse bekende artiesten en bestaat uit zangers en zangeressen met een lange staat van dienst.
Organisatie en Vrijwilligerswerk
Het pastoraal beleid binnen de geloofsgemeenschap St. Jozef Leusden wordt uitgezet door de Pastoraatsgroep en het Parochiebestuur, in nauwe samenspraak met het pastoraal team. Naast de pastores zijn er meer dan 500 vrijwilligers actief, verdeeld over ongeveer dertig werkgroepen. Deze vrijwilligers leveren een onmisbare bijdrage aan het pastoraat en benadrukken het gemeenschappelijke karakter van kerk-zijn.
De kerk is ook betrokken bij de oprichting van de Vrijwillige Hulpdienst Leusden, samen met de gemeentediaconieën van de Marcuskerk en de Dorpskerk. Er waren historische banden met diverse katholieke organisaties.
Overige Parochies en Kerken in de Regio
De tekst bevat een uitgebreide lijst van diverse parochies en kerken, wat duidt op een breder overzicht van de katholieke gemeenschap in Nederland. Enkele voorbeelden uit deze lijst zijn:
- Parochie Heilige Familie van Jezus, Maria en Jozef
- Sint-Maarten- en St. Lucasparochie
- St. Lucasparochie
- Veluwe-Vallei parochieverband
- St. Antoniuskerk
- St. Petrus’ Bandenkerk
- Marcuskerk
- Dorpskerk
- St. Jozefparochie Achterveld
- De katholieke kerk in Voorthuizen (vernoemd naar St. )
- De katholieke kerk in Nijkerk (vernoemd naar Catharina van Alexandrië)
- Rooms-Katholieke kerk uit 1972, ter vervanging van een noodkerk
- Neogotische St. Josefkerk
tags: #kerkdienst #st #jozef #leusden