De Petrus-en-Pauluskerk in Den Helder: Geschiedenis en Toekomst

De Petrus-en-Pauluskerk is de belangrijkste rooms-katholieke kerk van Den Helder. Het gebouw, dat een rijksmonument is sinds 1975, staat aan de Kerkgracht en werd ingewijd in 1840. De kerk is gewijd aan Petrus en Paulus, een keuze die vermoedelijk werd gemaakt om zich te onderscheiden van de oud-katholieken in Den Helder, die hun kerk eveneens naar Sint-Nicolaas noemden.

Historische Context en Bouw

Vóór de ingebruikname van de huidige kerk maakte de katholieke parochie van Den Helder gebruik van een klein kerkgebouw aan de Langestraat, in de Oude Helder. Dit gebouw, dat tijdens de Tweede Wereldoorlog werd verwoest, was oorspronkelijk gebouwd als schuilkerk en had een onopvallend uiterlijk. Ondanks verbouwingen begin 19e eeuw bleek deze kerk te klein voor de groeiende parochie. Hierdoor werd besloten tot de bouw van een nieuwe, grotere kerk.

De bouw van de nieuwe kerk, een zogenaamde waterstaatskerk, begon in 1839. Het ontwerp is afkomstig van Waterstaatsopzichter Hermanus Hendrik Dansdorp. Al in 1840 kon de Petrus-en-Pauluskerk worden ingewijd. Het torentje werd in 1844 voltooid. De stijl van de kerk is neoclassicistisch. Kenmerkend voor het interieur zijn de ronde zuilen en het tongewelf. Op de voorgevel is een medaillon bevestigd dat twee gekruiste sleutels verbeeldt, een symbool voor de band met Rome.

Architectuur en Interieur

De Petrus-en-Pauluskerk kenmerkt zich door haar neoclassicistische stijl. In het interieur vallen de ronde zuilen en het tongewelf direct op. De kerk is rijkelijk versierd en straalt een gevoel van historische grandeur uit.

Bovenaan de kerk prijkt een klokkentorentje met een mechanisch torenuurwerk, vervaardigd door Eijsbouts in 1927. In de kerk bevindt zich tevens een orgel dat in 1979 werd gemaakt door Jos H. De organist van de kerk is momenteel M. Grądzki.

Parochieontwikkelingen en Toekomstperspectief

De Petrus-en-Pauluskerk is de oudste ingewijde kerk in het bisdom Haarlem. Na de sluiting van de Onze-Lieve-Vrouw-Onbevlekt-Ontvangenkerk in 1990, is dit de enige katholieke kerk binnen de linie in Den Helder.

De parochie Maria Sterre der Zee wordt geconfronteerd met aanzienlijke financiële uitdagingen. De parochie heeft een hoge schuldenlast, deels ontstaan door een lening bij het Bisdom voor de renovatie van de Petrus en Paulus kerk. Het jaarlijkse exploitatiebudget is niet sluitend te krijgen.

Het Regiobestuur van de Samenwerkende Parochies in de Noordkop heeft per maart 2022 gekozen voor een besturenfusie met de parochie Schagen, in plaats van een fusie van de vier parochies in de Noordkop. In 2022 sprak het bisdom zich uit voor één kerk in Den Helder en de sluiting van de overige vier kerken in de Noordkop. Het Regiobestuur stelde vervolgens voor alle vijf kerken te sluiten en te zoeken naar een kerkplek aan elke zijde van het Noord-Hollands kanaal. Deze zoektocht is echter niet geslaagd.

Uit deze ontwikkelingen is een voorgenomen besluit van het Regiobestuur voortgekomen om de kerken aan de oostzijde per 1 januari 2025 te sluiten. De Parochieraad heeft zich ten doel gesteld een kerkvoorziening te vinden voor de gelovigen van Den Helder en Julianadorp die passend is voor de huidige situatie en de nabije toekomst.

Er zijn verschillende opties onderzocht, waaronder het sluiten van beide kerken en het zoeken naar een nieuwe kerkplek (Optie A). Hoewel deze optie als de beste wordt beschouwd om de pijn van het sluiten van de eigen kerk te verlichten en een nieuwe kerkgemeenschap te vormen, zijn er uitdagingen op het gebied van beschikbaarheid en betaalbaarheid van externe locaties. Een ander nadeel van deze optie is dat het openhouden van de Petrus-en-Pauluskerk het jaarlijkse exploitatietekort zal vergroten.

Het openhouden van de Petrus-en-Pauluskerk is, mede door het bescheiden vermogen van de parochie en de opbrengst van de verkoop van de Willibrordkerk, nog slechts voor enkele jaren mogelijk. Dit is wel onder de voorwaarde dat groot onderhoud wordt uitgesteld en het Bisdom geen aflossing van de schuld opeist. Een nadeel hierbij is dat de Willibrordkerk buiten Den Helder ligt, wat langere reistijden voor de kerkgangers uit Den Helder betekent.

De parochieraad vindt het belangrijk een kerkplek ("steunpunt") binnen de Noordkop te behouden, ook voor de langere termijn. De parochieraad kiest unaniem voor Optie A, omdat deze de beste kans biedt op een kerkplek in de Noordkop, zowel op de korte als lange termijn, en daarmee recht doet aan zowel de gelovigen als de financiële situatie.

Het Regiobestuur plant in 2024 alle kerken en andere niet-renderende bezittingen in de verkoop te zetten. De impact hiervan op de toekomst van de parochie en de schuld van de parochie is nog onduidelijk.

Dienstenrooster (Voorbeeld)

Hieronder volgt een overzicht van enkele geplande vieringen in de Petrus-en-Pauluskerk en omliggende kerken, ter illustratie van de kerkelijke activiteiten:

tags: #kerkdiensten #petrus #en #paulus #den #helder