De voormalige Vredeskerk in Tilburg heeft een transformatie ondergaan en is herbestemd tot een unieke co-living omgeving speciaal voor 'young professionals'. Dit innovatieve woonprogramma is strategisch geplaatst in de zijbeuken van de kerk, waardoor het imposante middenschip vrij blijft en een veelzijdige ruimte biedt voor wonen, werken en ontspannen.
Architectuur en Historie van de Vredeskerk
De wederopbouwkerk werd in 1954 ontworpen door architect H. Pontzen. De architectuur van de kerk kenmerkt zich door een naoorlogse, traditionele stijl met een orthogonale vormentaal die bewust ontdaan is van ornamentiek. Deze benadering grijpt terug op vroegchristelijke vormen en resulteert in een gebouw met een verzorgde, sobere detaillering. Het materiaalgebruik en de detaillering geven het gebouw een tijdloos en bijna stijlloos karakter.
Zowel het exterieur als het interieur van de Vredeskerk ademen een robuust uiterlijk, samengesteld uit duurzame materialen die de tand des tijds doorstaan. Het gebouw imponeert met zijn massieve en volumineuze verschijning, die zelfs na ruim een halve eeuw nog steeds visueel aantrekkelijk is. Binnenin ontstaat een boeiend contrast tussen de aanwezige massa en de open leegte, een kenmerk dat behouden is gebleven als uitgangspunt voor de herbestemming.
De originele kerk, ingewijd in 1954 door architect N.H. Bouwpastoor Gabriël François, droeg de naam O. L. Vrouw Koningin van de Vrede. Het gebouw is opgetrokken in een vierkante laagbouw met een plat dak. Het middenschip torent hierboven uit met een extra laag en een schilddak. Aanvullend bevinden zich een achthoekige doopkapel en een sacristie in het complex. De gevels zijn overwegend gesloten, met uitzondering van een strook tussen twee horizontale zandsteenbanden ter hoogte van de daklijst, waarin afwisselend metselwerk en terugliggende vensters zijn aangebracht. De entree wordt geaccentueerd door vier risaliserende zuilen die drie hoge toegangsdeuren omsluiten, geflankeerd door twee opvallende smeedwerk lantaarns.
Harry Pontzen ontwierp de kerk in een naoorlogse traditionalistische stijl. In de nabijheid bevinden zich ook de pastorie (1961), ontworpen door Pontzen met J.J. Nouwens in een iets modernere stijl, en het voormalige woonhuis en kantoor van Pontzen zelf (1958).
Herbestemming en Co-Living Concept
Het succes van de herbestemming ligt in het behoud van de karakteristieke leegte van de kerk. Dit is gerealiseerd door het nieuwe woonprogramma, bestaande uit kleine wooneenheden, volledig in de zijbeuken te integreren. Hierdoor fungeert het lege middenschip als een verlengstuk van de woningen, waar bewoners kunnen werken en ontspannen.
Het nieuwe programma is geplaatst achter de bestaande kolomstructuur van de kerk. De gevels van de woningen zijn vervaardigd uit materialen die het robuuste karakter van de kerk aanvullen. Door te kiezen voor hoogwaardige, sobere materialen, wordt op subtiele wijze een nieuwe tijdslaag aan het gebouw toegevoegd, wat resulteert in een spannende gelaagdheid tussen oud en nieuw.
Aan het kwalitatieve exterieur van het gebouw is bewust weinig veranderd. Om daglichttoetreding in de woningen te garanderen, zijn nieuwe openingen gezaagd binnen het bestaande ritme van de terugliggende vensters. De kozijnen zijn achter het metselwerk geplaatst en de dagkanten zijn afgewerkt met metalen zetwerk. Dit ontwerp principe, gericht op het behoud van de oorspronkelijke karakteristieken zonder verstoring, staat centraal.
Het ontwerp principe van de 'kracht van het laten' is leidend geweest. De kerk is behouden door haar een nieuwe toekomst te geven, met een bewuste keuze om zo min mogelijk van het bestaande gebouw te verwijderen en zo min mogelijk nieuwe materialen toe te voegen. Nieuwe toevoegingen zijn zoveel mogelijk in houtbouw gerealiseerd, wat duurzame materialen met een natuurlijke uitstraling oplevert die naadloos binnen het kleurenpalet passen.
De kerk wordt niet volledig geïsoleerd en verwarmd, maar enkel op de plekken waar dit noodzakelijk is voor de bewoning. Deze aanpak draagt bij aan de duurzaamheid van het project.
Bijzonderheden en Toegankelijkheid
De Vredeskerk biedt een inspirerende omgeving voor 'young professionals'. Het co-living concept vergroot niet alleen het wooncomfort, maar stimuleert ook de sociale cohesie binnen het gebouw.
De locatie is goed bereikbaar. Er is voldoende parkeergelegenheid op ongeveer 5 minuten loopafstand, en de kerk is eenvoudig te bereiken met het openbaar vervoer, met de dichtstbijzijnde halte of station op maximaal 10 minuten loopafstand.
In lijn met de visie van de kerk is er nadrukkelijk aandacht voor duurzaamheid. Verder onderscheidt de kerk zich door een inclusieve benadering, waarbij vrouwen leidinggevende functies zoals Pastoraal medewerker en Diaken kunnen bekleden. Het onderwerp is bespreekbaar en de kerk verwelkomt diverse identiteiten.
Activiteiten en Kerkelijke Tradities
De kerk organiseert diverse activiteiten gericht op verschillende leeftijdsgroepen:
- 4 - 12 jaar: Er is een aparte groep (kindernevendienst of zondagschool) tijdens of na de bijeenkomst. Er worden kampen georganiseerd en er is een groep of club waar kinderen regelmatig met leeftijdsgenoten over geloof kunnen praten.
- 12 - 18 jaar: Ook voor deze leeftijdsgroep worden kampen georganiseerd. Er is een groep of club voor onderlinge gesprekken over geloof en er wordt regelmatig geloofsonderwijs (catechese, catechisatie) aangeboden.
- 18 - 25 jaar: Er is een groep of club waar jongvolwassenen regelmatig met leeftijdsgenoten over geloof kunnen praten.
Tijdens de kerkdiensten heerst een formele sfeer met rustige aanwezigen. Er zijn momenten van stilte, bijvoorbeeld voor stil gebed. Nieuwe bezoekers worden altijd verwelkomd door een vaste bezoeker die hen wegwijs maakt. Veel bezoekers hebben in de kerk vriendschappen gesloten.
De volgorde van de bijeenkomst (liturgie) en diverse uitgesproken formules zijn vastgelegd. De kerk onderschrijft de Heidelbergse Catechismus, de Nederlandse Geloofsbelijdenis en de Dordtse Leerregels.
tags: #kerkdiensten #vredeskerk #tilburg