Activiteiten tijdens de lijdenstijd
De Hervormde Gemeente Renkum duikt samen in de Bijbel en verdiept zich in het preekrooster van de lijdenstijd. Eén van deze teksten zal worden verbeeld op een canvas.
Dit creatieve project vindt plaats gedurende vijf maandagavonden:
- 12 januari
- 19 januari
- 26 januari
- 2 februari
- 9 februari (gereserveerde datum)
De avonden duren van 19:30 tot 21:30 uur en worden gehouden in de grote zaal ‘De Ontmoeting’ van de kerk, gevestigd aan de Utrechtseweg 93 te Renkum.
Voorzieningen en deelname
Alle benodigde materialen, zoals een schildersezel, canvas (50x70 cm), kwasten en verf, staan klaar voor gebruik. Deelnemers ontvangen tijdens het schilderen tips, en er is koffie en thee beschikbaar.
De gemaakte schilderijen krijgen een plek in een dienst op één van de zondagen in de 40-dagentijd (vanaf 18 februari 2026).
Er is nog plek beschikbaar, en aanmelden wordt gewenst. U kunt zich aanmelden via 06-25 44 86 01 (contactpersoon: ds.).
Afscheid van Dominee Joke Quik - Verweij
Op 14 februari nam dominee Joke Quik - Verweij na 22 jaar afscheid van de Hervormde Gemeente Spankeren, Laag-Soeren en Dieren Noord-Oost om over te stappen naar de nieuwgevormde Protestantse Gemeente Renkum - Heelsum. Haar afscheid werd gemarkeerd door een speciale preek over de liefde, met de eredienst als centraal punt, zelfs op bijzondere dagen.
Meekijken en -luisteren naar de dienst was online mogelijk via www.kerkdienstgemist.nl.
Reflectie op afscheid en coronaperiode
Dominee Quik (55) kijkt met veel warmte terug op haar afscheid, dat ondanks de beperkingen door corona, een dag vol dankbaarheid en verbondenheid was. Hoewel een grootschalig afscheidsfeest niet mogelijk was, leverde het afscheid in kleine kring juist waardevolle, persoonlijke momenten op.
Zij beschrijft de coronacrisis als een periode die moeilijk was, maar ook leerde omdenken en kijken naar wat wél mogelijk was. Initiatieven zoals een nieuwsbrief, veel bellen en het versturen van post, naast het creatief vormgeven van online diensten zonder gemeentezang of koor, spraken haar creativiteit aan.
Carrière en overstap naar Renkum
Dominee Quik begon haar loopbaan in Eck en Wiel, waar ze veel leerde, maar na vijf jaar klaar was voor een volgende stap. De vacature in Spankeren leek haar goed te passen, wat resulteerde in een betrokkenheid van maar liefst 22 jaar bij deze kleine Veluwse gemeente.
Ze benadrukt de ruimte die ze kreeg van de kerkenraad en gemeente om haar werk te doen, wat het werk uitdagend bleef maken. Ze was onder andere voorzitter van de Raad van Kerken Veluwezoom, werkte mee aan de BV van Verhalen, was vaste medewerker van de nachtwake te voet en organiseerde activiteiten voor de jeugd, zoals (kerst)musicals en Messy Church.
Haar visie is dat geloof overal vormgegeven en beleefd kan worden, en dat haar werk is om mensen te inspireren met bijbelverhalen, zowel via preken als via musicals.
De vacature in Renkum-Heelsum, een net gefuseerde gemeente waar ze al ruim een jaar hulpdominee was, zag ze als een mooie uitdaging, met name om met de jeugd te gaan werken.
Hoewel ze zin heeft in haar nieuwe baan, laat ze Spankeren, Laag-Soeren en Dieren Noord-Oost niet makkelijk achter zich, gezien de diepe band die ze met de hechte gemeente heeft opgebouwd.
Historische Context van de Hervormde Gemeente Renkum
Renkum kenmerkte zich historisch door industrie, eerst door baksteenovens aan de Rijn en later door papierfabrieken. De bevolking bestond grotendeels uit arbeiders, wat leidde tot weinig sociale cohesie. Dit gebrek aan cohesie was ook merkbaar binnen de hervormde gemeente, waar een hechte gemeenschap ontbrak.
De Doleantie in Renkum
Op 12 juni 1889 werd in Renkum de Nederduitsche Gereformeerde Kerk (dolerende) geïnstitueerd. De aanleiding hiervoor was onder andere onvrede over het door de overheid in 1816 opgelegde ‘Algemeen Reglement voor het Bestuur der Hervormde Kerk’. Dit reglement zou volgens sommigen leiden tot het afwijken van de gereformeerde leer en de ‘Drie Formulieren van Enigheid’, en gaf ruimte aan vrijzinnigheid, terwijl de zelfstandigheid van plaatselijke gemeenten werd aangetast.
Er was ook onvrede over de prediking van ds. D. Cladder (1888-1891). Ouders uit Heelsum lieten hun kinderen dopen in de Dolerende Kerk te Wageningen.
De oprichting van een eigen kerk
Naar aanleiding van een verzoek van drie broeders, werd op 24 mei 1889 een vergadering georganiseerd in de christelijke school ‘Laat de kinderkens tot Mij komen’. Hierbij waren 35 personen aanwezig, inclusief ds. Eisma uit Wageningen.
Tijdens deze bijeenkomst werden ambtsdragers gekozen: H. van Scherrenburg en S. Boorsma als ouderlingen, en T. van den Brink als diaken. Op 12 juni 1889 werden zij bevestigd, na het verstrijken van de bezwaartermijn.
Direct na de bevestiging vond de eerste kerkenraadsvergadering plaats, waar officieel de gehoorzaamheid aan het Algemeen Reglement werd opgezegd en teruggekeerd werd naar de Dordtse Kerkorde. Ook werd de Vereeniging ‘De Kerkelijke Kas’ opgericht, om beheerszaken te regelen, aangezien dolerende kerken geen rechtspersoonlijkheid konden verkrijgen.
De rol van de jeugd en de bouw van de kerk
De Christelijke Jongelingsvereniging ‘Zoekt den Heere, terwijl Hij te vinden is’, opgericht in 1873, sloot zich in 1889 aan bij de Doleantie en veranderde haar naam in ‘Jesaja 55 vers 6a’. De vereniging steunde de christelijke school en had een bibliotheek met zo’n tweehonderd theologische boeken.
De classis Arnhem beloofde een classispredikant te sturen voor de diensten in de christelijke school. De ouderlingen verzorgden de catechisaties. Na het vinden van een geschikt stuk grond, aangeboden door J.P. Crum, maakte architect J. Rothuizen bouwtekeningen voor een eenvoudige kerk. Aannemersfirma F. en J. Scherrenburg voerde de bouw uit voor fl. 1.830.
Op 8 december 1889 werd de nieuwe kerk in gebruik genomen door ds. E. Eisma, die preekte over Efeze 4 vers 16.
Uitdagingen en groei
Hoewel dominee K.W. Vethake uit Arnhem geregeld voorging in de diensten, was er nog geen eigen predikant. Een combinatie met de kerk van Oosterbeek werd voorgesteld en goedgekeurd.
Het beroepingswerk verliep moeizaam. Na zes uitgebrachte beroepen, waarvan driemaal op ds. A. De Vlieg, werd besloten de jaartraktement te verhogen tot fl. 1400. Uiteindelijk werd een beroep uitgebracht op ds. A. van der Sluijs (1848-1906) uit Baarn, die het aannam.
Op 17 januari 1892 deed ds. De Vlieg intrede in Renkum. Zijn prediking werd gekenmerkt door ernst, met aandacht voor Gods hoogheid, de dood, het oordeel en de eeuwigheid. Hij was zacht en teeder in zijn herderlijk werk, maar sprak de waarheid zonder aanzien des persoons.
De kerk groeide, met regelmatige verzoeken om zich bij de Dolerende kerk te voegen. De prediking van ds. De Vlieg getuigde van diepgaande studie en bood geestelijk voedsel.
Ds. A. van der Sluijs en de kerkgroei
Op 22 april 1900 deed ds. A. van der Sluijs intrede in Renkum. Zijn preken trokken veel hoorders, waardoor de kerk te klein werd. De kerkelijke discipline werd gehandhaafd, en het ledental breidde zich sterk uit.
Ds. Van der Sluijs had een zwaar leven achter de rug, met gezondheidsproblemen en het verlies van twee kinderen. Zijn gezondheid speelde hem parten, wat hem belemmerde in zijn werk.
Uitbreiding van de kerk en een nieuw orgel
De bestaande kerk werd te klein, wat leidde tot problemen met de ventilatie en de temperatuur. De kerkenraad overwoog de bouw van een nieuwe kerk, maar na consultatie met architect Kuipers, die een kerk kon bouwen voor fl. 6.000, gingen de gereformeerden in Heelsum niet akkoord. Zij pleitten voor een kerk in Heelsum.
Uiteindelijk werd besloten tot de uitbreiding van de oude kerk met een zijvleugel, die fl. 4.800 kostte. Tijdens de verbouwing, volgens plannen van architect Jan Rothuizen, werden de diensten gehouden in de christelijke school. Op 7 december 1902 kon de uitgebreide kerk weer in gebruik worden genomen.
Het bestaande harmonium bleek niet meer in staat de gemeentezang te begeleiden in de vergrote kerkzaal. Daarom werd besloten een groter kerkorgel aan te schaffen. Fa. Proper in Kampen bood een eenklaviers orgel met pedaal aan voor fl. 900, dat in juni 1903 werd geplaatst.
Het overlijden van Ds. Van der Sluijs
Ds. Van der Sluijs overleed op 14 november 1906. Hij werkte tot het einde toe, ondanks zijn ziekte. Zijn vriend ds. H.G. de Jonge beschreef hem als een gelovige die zijn Heiland en Zender tot zich riep.
Ds. Van der Sluijs werd begraven op de begraafplaats ‘Onder de Bomen’ te Renkum.
Archiefinformatie
Het Gelders Archief beheert archieven gerelateerd aan de Hervormde Gemeente Renkum. Hierin staat beschreven welke stukken zich in het archief bevinden, inclusief toegangs- en inventarisnummers.
Een zoekbalk stelt gebruikers in staat te zoeken naar specifieke termen binnen de archiefstukken. Het archievenoverzicht geeft inzicht in de beschikbare archieven, waarbij geldt dat niet alle archieven geïnventariseerd en beschikbaar zijn voor inzage.
Kerkdienstgemist.nl
Kerkdienstgemist.nl biedt de mogelijkheid om honderden preken online te bekijken en beluisteren. Gebruikers kunnen zoeken op kerken in hun buurt of op kerkgenootschappen, of direct naar de dienst van hun eigen kerk kijken.
Kerkgenootschappen gebruiken dit platform om diensten uit te zenden voor volgelingen die niet fysiek aanwezig kunnen zijn, bijvoorbeeld door ziekte of lichamelijke beperkingen. Hiervoor kan een kerk-abonnement worden afgesloten.