De Maarten Luther Kerk, ook wel bekend als de Lutherse Kerk, is een kerkgebouw van de Evangelisch Lutherse Kerk in Suriname. Het is gelegen aan de Waterkant in het historische centrum van Paramaribo. Het gebouw is een monument en draagt bij aan het rijke erfgoed van de stad.
Oprichting en eerste kerkgebouw
De geschiedenis van de Lutherse gemeenschap in Suriname begint met de komst van de eerste Lutherse predikant, ds. Johannes Pfaff uit Zaandam, op 29 oktober 1742. Kort daarna, op 2 september 1744, werd de eerste steen gelegd voor een eigen kerkgebouw. Dit eerste Lutherse kerkgebouw in Suriname werd in 1747 ingewijd.
De stadsbrand van 1832 en de wederopbouw
Het oorspronkelijke kerkgebouw ging verloren bij de verwoestende stadsbrand van Paramaribo in 1832. De eerste kerk werd in de brand van 1832 vernietigd. Gelukkig werd er al op 31 januari 1831 een nieuw pijporgel besteld bij de Nederlandse firma J. Bätz & Co. Op het moment van de stadsbrand was Bätz-vennoot Christian Gottlieb Friedrich Witte met de verschillende onderdelen van het orgel onderweg naar Suriname. Hij moest in januari 1833 onverrichter zake terugkeren naar Nederland.
Een nieuwe kerk werd op dezelfde locatie gebouwd in 1834. De bouwstijl was neoklassiek en de architect was stadsbouwmeester C.A. Roman, die ook de Hervormde kerk aan het Kerkplein heeft ontworpen. De aanneemsom voor de nieuwe kerk bedroeg 28.500 gulden. Het nieuwe kerkgebouw werd in 1834 opgeleverd en het nieuwe orgel werd alsnog opgebouwd en op 3 mei 1835 definitief geïnstalleerd.
Architectuur en interieur
De kerk is gebouwd met gepleisterde baksteen. Het mansardedak is gedekt met leien. Het interieur van de kerk wordt gekenmerkt door twee rijen met zes Dorische zuilen, die de kerk in drie beuken verdelen. De preekstoel en de orgelgalerij zijn versierd met houtsnijwerk. De preekstoel is gemaakt door schrijnwerker Brandor naar tekeningen van J. Guignard en C.A. Roman.
Het orgel van de kerk werd gebouwd door Jonathan Bätz en geleverd in januari 1833. In 1930 werd de dispositie van het orgel gewijzigd en uitgebreid door de Utrechtse firma Sanders. In 1966 werd het orgel gerestaureerd door de firma Flentrop.
Gedenktekens en begraafplaats
In de muur achter de preekstoel is op 2 juni 1892 een gedenksteen ingemetseld ter nagedachtenis van dr. G.C. Steijnis. Naast de preekstoel bevindt zich het graf van Johann Gottfried Clemen (1728-1785), een Duitse plantage-eigenaar en raad van het Hof van Politie en Criminele Justitie. Aan de andere zijde van de preekstoel het graf van zijn neef Johann Gottfried Clemen jr. (1756-1790), beide geboortig uit Döbeln.
Rond de kerk bevond zich een begraafplaats. Er staat nu nog een kerkhofmonument, een gietijzeren vaas versierd met een omgehangen doek en een slang die zich in de staart bijt.
Latere toevoegingen
In 1940 werden er op het erf rond de kerk kleine huisjes gebouwd voor alleenstaande oudere vrouwen. Deze toevoeging benadrukt de sociale functie die de kerk en haar omgeving door de jaren heen heeft vervuld.
tags: #lutherse #kerk #paramaribo