Tijdens een themadag in Amersfoort over "Geloven en scheiden" deelde ds. Mark Janssens, een Nederlands-gereformeerd predikant die zelf zes jaar geleden scheidde, zijn inzichten over hoe de kerk omgaat met gescheiden mensen. Hij benadrukte de bijbelse norm van trouw binnen het huwelijk, maar erkende ook dat er situaties zijn waarin echtscheiding noodzakelijk kan zijn.
De hoge norm van trouw en de realiteit van echtscheiding
Ds. Janssens stelde dat de Bijbel leert dat man en vrouw elkaar trouw horen te blijven, en dat echtscheiding vanuit dit perspectief als zonde kan worden gezien. Hij benadrukte echter dat, hoewel de hoge norm van God gehandhaafd moet blijven, er nuances mogelijk zijn. "Onze nuances zijn een lager couplet," aldus de predikant. Hij wil de norm van "trouw aan elkaar" als uitgangspunt blijven vasthouden, "ook al wil dat niet zeggen dat scheiden altijd verkeerd is. Er zijn redenen waarom echtscheiding kan, mag en soms zelfs moet."
De taak van de gemeente bij echtscheiding
Wanneer echtscheiding plaatsvindt binnen een kerkelijke gemeente, ligt er volgens ds. Janssens een belangrijke taak voor de gemeente, ongeacht de achtergrond van de scheiding. Hij riep gemeenteleden op om er te zijn voor gescheiden mensen, zodat zij zelf de keuze kunnen maken of ze contact willen. Hij constateerde dat gescheiden mensen maar al te vaak ervaren dat ze door een scheiding ook op afstand komen te staan van de gemeente, juist omdat de gemeente afwezig is en geen troost of nabijheid kan bieden.
Aandacht voor kinderen en de rol van de gescheiden persoon
Ds. Janssens benadrukte dat de kerk niet mag vergeten om aandacht te geven aan de kinderen van gescheiden ouders. Tegelijkertijd hebben gescheiden mensen ook een eigen taak binnen de gemeente. Hij gaf aan dat het nodig is dat gemeenteleden de kans krijgen om met hen in contact te komen, en dat openheid van beide kanten nodig is, ook wanneer de legitimiteit van de scheiding ter sprake komt.
Overwegingen rond een echtscheidingsritueel
Tijdens de themadag kwam de vraag op hoe ds. Janssens aankijkt tegen het houden van een kerkdienst die stilstaat bij echtscheiding. De predikant is hier nog niet over uit, omdat echtscheiding in principe als zonde wordt gezien. Hij erkende echter het potentieel van zo'n dienst om de gemeente te laten meegaan in het moeilijke moment van deze breuk. Een ander punt van discussie was de aanwezigheid van God in echtscheiding. Ds. Janssens erkende dit, maar vroeg zich af of er voor zonde een legitieme plek in de gemeente moet zijn.
Tijdens de forumdiscussie leek ds. Janssens meer open te staan voor een echtscheidingsritueel. Een aanwezige vrouw deelde dat ze na haar scheiding de zegen of bevestiging van de kerk voor haar alleenstaande moederschap had gemist. Dit gaf aan dat een echtscheidingsritueel mogelijk een goed middel kan zijn om mensen te helpen verder te gaan met hun leven zonder te blijven hangen in het verleden.
Wat hebben rituelen met religie te maken?: Crash Course Religions #15
Persoonlijke verantwoordelijkheid en zelfkennis
Psychologe Ineke van Dok-Mak benadrukte het belang van persoonlijke verantwoordelijkheid voor het welbevinden binnen een relatie. Zij stelde dat de kernvraag is: "Wie ben ik in de relatie?". Het continu ordenen van hoe dingen zijn gelopen, voorkomt volgens haar dat de geschiedenis zich herhaalt en dat mensen zich te gemakkelijk een slachtofferrol aanmeten. "Je bent persoonlijk verantwoordelijk. Je kunt niet zeggen dat de ander je ongelukkig maakt, want waarom heb jij je dan laten manipuleren?" Zelfkennis is volgens haar een levenslang proces.
Hoewel een echtscheiding in eerste instantie opluchting kan geven, volgt er na verloop van tijd vaak ontnuchtering. De problemen blijken dan dikwijls slechts verplaatst te zijn. Van Dok-Mak adviseerde dat, indien mogelijk, het veel beter is om binnen het huwelijk te werken aan heroriëntering en het bijstellen van het eigen verwachtingspatroon, wat inhoudt dat men aan zichzelf moet werken.
Het rouwproces na echtscheiding
Maatschappelijk werkster Bea Sonneveld sprak over het rouwproces na echtscheiding. In tegenstelling tot het collectieve rouwproces na het overlijden van een partner, vindt de rouw rond een echtscheiding vaak in het verborgene plaats. Ze benadrukte het belang van coaching, gericht op de persoon en diens specifieke situatie.
Mark Janssens' achtergrond als geestelijk verzorger
De tekst bevat ook informatie over de professionele achtergrond van ds. Mark Janssens. Hij is sinds 1988 predikant en heeft in 2009-2010 de KPV (Klinisch Pastorale Vorming) gevolgd. Van 2014-2015 volgde hij de 2-jarige post-HBO opleiding Supervisie en Coaching. Hij heeft 9,5 jaar gewerkt in de zorgsector, met name in het verpleeghuis en revalidatiecentrum Ronssehof van ZorgPartners Midden Holland, waar hij ook voorzitter van de Commissie Ethiek was. Vanaf 1 juli wordt hij geestelijk verzorger in het Groene Hart Ziekenhuis in Gouda.
Zijn werkwijze als coach en supervisor wordt omschreven als positief, vriendelijk, bevragend, kritisch, open, oordeelsvrij, betrokken, ruimte gevend, respectvol, met humor, serieus, en goed luisterend. Vanuit zijn eigen ervaring als gemeentepredikant, ook in moeilijke situaties, weet hij goed wat predikanten meemaken. Hij helpt mensen om zich bewust te zijn van hun handelen, hun diepere drijfveren te onderzoeken en daardoor betere beslissingen te kunnen nemen en verder te komen.
tags: #mark #janssens #predikant #zorgpartners