Omstreeks 1910 waren de gereformeerden in Papendrecht aangewezen op de omringende plaatsen, met name Dordrecht, voor kerkdiensten. In 1913 werd het eerste kerkje, dat toen aan de Veerweg stond, in gebruik genomen, waarna in 1919 de verzelfstandiging van de Gereformeerde Kerk van Papendrecht volgde. De kerkelijke gemeente kreeg onder meer te maken met oorlog, interne strijd en de watersnoodramp.
De Gereformeerde Kerk van Papendrecht en de bouw van 'De Morgenster'
De gemeente in Papendrecht groeide snel en er ontstond behoefte aan meer ruimte. Begin 1959 werd de eerste paal geslagen voor het kerkgebouw aan de Muilwijckstraat, dat aan het einde van datzelfde jaar nog in gebruik kon worden genomen. Dit kerkgebouw werd een kerk vol symboliek.
De kerkzaal heeft acht zijden, waarbij het getal acht symbool staat voor het begin van een nieuwe toekomst. Deze symboliek is terug te vinden in het verhaal van de zondvloed, waarbij Noach en zijn gezin, acht personen in totaal, een nieuwe wereld mochten opbouwen. De oorsprong van deze symboliek is ook terug te zien in de doopvont.
De kerk is zodanig georiënteerd dat het ochtendlicht aan de westkant de oostkant binnenvalt en de avondzon aan de oostkant de westkant verlicht. De muren van vier zijden worden onderbroken door twaalf kolommen, een getal met een symbolische waarde in de joods-christelijke traditie. Het plafond van de kerkzaal is blauw, wat het uitspansel voorstelt. De zuidwand bevat een kruis van gekleurd glas-in-beton met daarin een gestileerde levensboom verwerkt.
Begin 1989 werd het voltooide Verschuerenorgel met 22 stemmen in gebruik genomen, hoewel het in onvoltooide staat al in 1963 was ingewijd.
Ontstaan en ontwikkeling van de Gereformeerde Kerk in Middelburg
De Gereformeerde Kerk te Middelburg ontstond op 28 februari 1917 door de fusie van twee kerkengroepen uit de Afscheiding van 1834 en de kerk uit de Doleantie. Eerder, op 31 maart 1881, was de Noorderkerk aan de Bogardstraat in gebruik genomen, gebouwd door aannemer D. Bijl voor fl. 15.470, met 1.100 zitplaatsen.
Ondanks het grote aantal zitplaatsen in de Noorderkerk, ontstond er een probleem met de toestroom van kinderen. Kinderen onder de tien jaar moesten soms thuisblijven en per gezin mochten maximaal drie kinderen meekomen. Dit kwam door de sterke groei van de Gereformeerde Kerk en de beperkte ruimte.
De Noorderkerk was via een steeg verbonden met de Hofpleinkerk. Door de groei van zowel de stad als de Gereformeerde Kerk, en vanwege de ongunstige ligging van beide kerken ten opzichte van elkaar, voelde men eind jaren '50 van de vorige eeuw de behoefte om de Noorderkerk te vervangen. De Noorderkerk was in verval geraakt, met slechts één dienst per zondag uit veiligheidsoverwegingen. Bovendien was er behoefte aan meer vergaderruimte dan de Noorderkerk kon bieden. Voor de gereformeerde kerkgangers in de nieuwe wijk West was de tocht naar de kerk aan het Hofplein bovendien geen sinecure.
De bouw van de Getuigeniskerk in Middelburg
Na enig zoekwerk werd ten zuiden van het uitbreidingsplan 't Zandt, in overleg met de burgerlijke gemeente, een locatie aan de Adriaen Lauwerysztraat gevonden die geschikt leek voor de bouw van een nieuwe kerk. De bouwkosten werden in eerste instantie geraamd op ongeveer fl. 1.000.000. Om de financiering te regelen, werden diverse methoden bedacht, waaronder de verkoop van stenen voor fl. 1 per stuk, de 'aankoop' van heipalen door gemeenteleden, en de 'aankoop' van grond per vierkante meter.
De aanbesteding resulteerde in de opdracht aan de aannemers Walraven en Wattel uit Middelburg voor de bouw voor ruim fl. 640.000, in oktober 1964. Op 8 mei 1965 werd de 'eerste steen' geplaatst door Ineke Kunnen, de dochter van de voorzitter van de bouwcommissie, Reinier Kunnen. Bij deze plechtigheid, die werd voortgezet in de aula van de christelijke Kweekschool aan de Keetenstraat, werden de bouwplannen toegelicht. Het totale complex besloeg 3.700 m², de kerkzaal telde ongeveer 640 zitplaatsen, en er was rekening gehouden met de behoefte aan vergaderlokaliteiten en een jeugdhonk.
Op vrijdag 1 maart 1966 werd de Getuigeniskerk feestelijk in gebruik genomen. Twee dagen later, op zondag 3 maart, werd de eerste kerkdienst gehouden, geleid door ds. G. De Leeflangorgel, dat in 1906 in de Nieuwe Kerk te Vlissingen was geplaatst als geschenk van een rijke familie en in 1958 was overgeplaatst naar de Johanneskerk (ook in Vlissingen), kwam in 1995 naar De Morgenster in Middelburg nadat de Johanneskerk was gesloten. Organist Kees Lievense van De Morgenster oordeelde dat het een goed instrument was.
Kerkelijk leven en ontwikkelingen in De Morgenster (Middelburg)
Koster Ko de Visser beschreef in het herdenkingsboek over De Morgenster het kerkelijk leven in de periode dat hij koster was (1969-2008). Hij kenmerkte de jaren '70 als een bloeiperiode met volle kerken, waarbij de regels van brandweer en veiligheid niet altijd in acht werden genomen. De Getuigeniskerk werd een belangrijk vergadercentrum op Walcheren.
In de jaren '80 bezocht onderwijspersoneel de Getuigeniskerk om te demonstreren tegen het beleid van minister Deetman van Onderwijs, wat werd vastgelegd door Tros Aktua.
Per 1 april 2004 werden de Gereformeerde Kerk en de Hervormde Gemeente van Middelburg samengevoegd tot de Protestantse Gemeente Middelburg (PGM). Eind 2016 werd de laatste dienst in De Morgenster gehouden en de kerk buiten gebruik gesteld. Het herdenkingsboek, getiteld "'t Is mooi geweest", biedt een waardige herinnering aan de Getuigeniskerk.
Het herdenkingsboek kenmerkt zich door een perfecte opmaak met veel kleurenillustraties, waardoor het ook een kijkboek is geworden. De tekst bevat herinneringen en ervaringen van (oud-)gemeenteleden, gerubriceerd in onderwerpen als het gebouw, het orgel, kerkdiensten, kostersechtpaar, predikanten, diaconale en andere activiteiten, publicaties en het afscheid. Muziek speelde een belangrijke rol in het kerkelijk leven van De Morgenster, met een Cantorij 'De Morgenster', een combo, een kinderkoor, een tienerkoor 'Schitterend' en het koor Soli Deo Gloria als vaste gast.
De diaconie organiseerde een tweemaandelijkse maaltijd 'voor iedereen die wil komen', ook voor mensen die zich niet direct tot de Morgenstergemeente rekenden. Vermeldenswaardig is ook het jaarlijkse kampeerweekend in Arnemuiden, met sport, spel en ontspanning, geopend met het hijsen van de vlag en een kamplied.
Wedstrijd der kathedralen – de gotische periode | DW Documentaire
'De Morgenster' in Capelle aan den IJssel en Bilthoven
Op 6 juni 2016 werd in de voormalige gereformeerde kerk De Morgenster aan de Spoorlaan te Capelle aan den IJssel de laatste dienst gehouden. De kerk, die op 21 april 1990 in gebruik werd genomen, stond te koop. Een peiling onder gemeenteleden in 2015, met 179 reacties, wees uit dat de meerderheid van de gemeenteleden de voorkeur gaf aan De Gaarde als kerkgebouw voor de samengevoegde wijkgemeenten.
Aan de Dierenriem 2 in Bilthoven stond eveneens een Morgensterkerk. Dit gebouw werd slechts 33 jaar gebruikt. De afname van het aantal kerkgangers dwong de Hervormde Gemeente om het gebouw te sluiten. De kerk, een moderne kerk van bescheiden afmeting zonder toren, werd in 1966, twee jaar na de inwijding, gefotografeerd. Een klokkenstoel met een klok van W.J. Koek werd naast de kerk gebouwd.
Per 1 januari 1997 voegde men de gemeente Tuindorp en Brandenburg samen met de gemeente van de Opstandingskerk. De laatste dienst in de Morgensterkerk in Bilthoven vond plaats op 11 december 1996. In oktober 1997 werd het gebouw gesloopt om plaats te maken voor een kantoorpand.
tags: #nl #gereformeerde #kerk #de #morgenster #we