In deze dienst van de Paaskerk Baarn staat de kracht van woorden centraal, belicht door middel van persoonlijke verhalen en preken. Annelies van Pijpen, dochter van de koster van de Pauluskerk, deelt haar inzichten en ervaringen, waarbij ze de luisteraar meeneemt op een reis door thema's als verlies, vreugde, geloof en hoop.
Inleiding door Annelies van Pijpen
Mijn naam is Annelies van Pijpen, ik ben 56 jaar en heb een dochter van 33 met haar man en twee kleinkinderen, en een zoon van 31 die in Washington woont met zijn verloofde. Daarnaast heb ik twee bonusdochters en schoonzonen, en een aanstaande man. Ook mijn moeder is belangrijk voor me. Al meer dan 25 jaar werk ik in de uitvaartbranche, waar ik met een team mensen alles regel na een overlijden.
De vraag om hier te staan kwam onverwacht. Hoe harder ik nee zei, hoe meer zin ik erin kreeg. Dit gebeurde tijdens een revalidatietraject van 20 weken vanwege een chronische spier- en gewrichtsaandoening. Tijdens dit traject sprak ik met een psycholoog over mijn valkuilen en levenspad. Een andere reden dat ik hier sta, is mijn zoon. Hij is wetenschapper en moest vaak presentaties geven, wat hem veel stress bezorgde. Hij belde me vaak op, vol twijfel, maar ik stelde hem gerust en herinnerde hem aan zijn kwaliteiten. Deze middag is ook maar een uurtje van mijn leven, en hoewel ik zenuwachtig ben, is het een uitdaging die ik graag aanga.
De derde reden is de bijzondere uitdaging om als dochter van de koster van de Pauluskerk zelf een dienst te organiseren. Ik heb veel diensten meegemaakt, soms met het gevoel dat het anders kon, maar ook vaak iets geleerd dat me verder heeft geholpen. Voordat ik definitief ja zei, vroeg ik of ze het nog steeds aandurfden om mij een uur lang aan het woord te laten. Ik kreeg de vrije hand om onderwerp en muziek te bedenken, en ben met veel enthousiasme aan de slag gegaan. Het resultaat hoop ik u niet teleur te stellen.
Mijn achtergrond is christelijk, vandaar dat ik vandaag de naam van God zal gebruiken. Mocht u daar aanstoot aan nemen, voel u vrij om in gedachten een eigen naam of woord in te vullen. Tijdens de voorbereiding realiseerde ik me dat er veel bijzondere en belangrijke woorden zijn die met een 'V' beginnen.
Verhalen die raken
Vandaag, Verleden en Nu
We gaan kijken en luisteren naar een jonge vrouw die ongeneeslijk ziek is en zingt over 'Vandaag'. Het verleden kunnen we niet veranderen, maar moeten we accepteren en ervan leren. Plannen maken is goed, maar sta ook eens vaker stil bij het hier en nu. Daardoor mogen we blij zijn en de rust en vrede ervaren.
Gon en haar partner
Ik ontmoette Gon jaren geleden tijdens een gesprek met haar en haar partner, die ongeneeslijk ziek was. Hij wilde zijn uitvaart regelen en had nog vragen. Voor mij was dit de eerste keer dat ik zo'n gesprek voerde. Ik was jong, onder de indruk, luisterde aandachtig en probeerde de vragen te beantwoorden. Ik zag verdriet om wat voorbij was, vreugde om wat was geweest, en vrede omdat het zo niet verder kon. Het raakte me diep.
Koningin Máxima en Fatou
Ik denk aan Koningin Máxima, die met een traan op haar wang trouwde. Dat beeld ontroerde velen. Ook denk ik aan Fatou, moeder van twee kleine jongens in Gambia. Zij kan zelf niet voor hen zorgen, maar dankzij sponsoring kunnen de jongens naar school. Ik zie een foto van haar met de jongens die een doos met eten uitpakken die wij hebben gestuurd. Ze kijkt niet blij, en in eerste instantie snap ik dat niet. Dan zie ik in haar ogen schaamte dat ze niet zelf voor haar kinderen kan zorgen. Ook hier nemen verdriet en vreugde het tegen elkaar op.
Jochebed, Mirjam en Mozes
Dan is er Jochebed, moeder van Aram, Mirjam en Mozes. Wat zal ze blij geweest zijn met de zwangerschap, en wat verdrietig dat ze afstand moest doen van haar pasgeboren zoontje. Hoe ondoenlijk is dat. Als ik eraan denk, krijg ik het warm en koud tegelijk. Het zweet breekt me uit bij de gedachte aan iets met mijn kinderen of kleinkinderen. Zij bedenkt samen met Mirjam een plan: het biezenmandje. Dit mandje werd een ark voor haar baby, die nog geen naam had. Al biddend zette ze het arkje in het water: 'In uw handen, o God, beveel ik zijn geest, Heer red hem'. Dezelfde woorden als Noach sprak.
God heeft gehoor gegeven. Zo geschiedde het ook met de kleine baby. Mirjam, zijn zus, hield de wacht in het riet. De prinses hoorde het gehuil van een baby en herkende het als een Hebreeuws kindje. Ze werd ontroerd en ontfermde zich over de baby, zich afvragend hoe ze hem kon voeden. Mirjam was goed geïnstrueerd en haalde haar moeder, die de baby kon zogen zolang het nodig was.
Hoe gelukkig zal Jochebed geweest zijn dat haar zoon kon blijven leven, maar hoe hard was het om daarna weer afstand van hem te moeten doen. Toch denk ik dat er uiteindelijk vrede in haar hart gekomen is. Haar zoon hoefde niet gedood te worden; hij werd een mensenredder. De prinses noemde de baby Mozes, wat in het Egyptisch 'Zoon van...' betekent, maar in het Hebreeuws 'eruit getrokken'. Er is geen mooiere naam denkbaar voor een man zoals hij: uit het water getrokken, gered - de Geredde.
Naarmate hij ouder werd, werd het duidelijker dat Mozes niet zomaar gered was. Door God gestuurd? Hoe moeilijk en hoe mooi tegelijk is dat? Zijn er eigenlijk wel antwoorden voor deze vragen? In het leven van Mozes, als we terugkijken, kunnen we een hoger doel zien. In onze eigen levens is dat vaak onmogelijk. We kunnen niet overzien waarom iets gebeurt of wat het hogere plan zou kunnen zijn. We kunnen geen vrede hebben met sommige situaties waarin de logica ver te zoeken is, en blijven de 'waarom's' en 'waarop's' als een groot vraagteken boven onze hoofden hangen.
Lijden en Geloof
Ik geloof in de goedheid en grootheid van God, of welke andere naam u er ook aan wilt geven. God is een god van liefde. Want er zijn ook zoveel mooie dingen die we mee mogen maken. Zoals het hier staat, lijkt het alsof het een niet zonder het ander kan. Zelf heb ik daar in mijn leven vaak over nagedacht en vooral mee geworsteld. Het leed in de wereld, de honger, de oorlogen, en ook het leed om de hoek: hoe zit dat? En hoe zit het met bidden om regen als er in andere delen van de wereld mensen verdrinken door te veel regen en overstromingen?
Afgelopen zomer is er ook weer veel gebeurd in de wereld, dichtbij en ver weg. De kindjes, hun begeleidster en de families in Oss deze week. Bij het noemen van de naam van Koen, weten we allemaal dat dit een nachtmerrie is die je niet wilt meemaken. En dan een 30-jarige dominee uit Alkmaar die verdrinkt in Zwitserland. Wat een afschuwelijk drama. Hij laat een vrouw en vier kleine kinderen na. En Anne Faber en Savannah niet te vergeten. Dit is nog maar een kleine greep uit ernstige gebeurtenissen van deze zomer. We reizen met elkaar de wereld over en zijn kwetsbaarder dan ooit. Door sociale media weten we bijna gelijk wat er aan de andere kant van de wereld gebeurt.
Ik heb mezelf zo vaak horen zeggen: 'Het komt wel goed'. Maar niet alles komt wel weer goed. Leven doet soms pijn, heel erg pijn. Dat komt door gemis, ziekte, of door sombere gedachten die radeloos maken. Door onderdrukking, door niet meer weten wie je nou eigenlijk bent. En dan is het een dooddoener om te zeggen: 'Het komt wel weer goed'. Wat kun je dan zeggen? 'Ik begrijp het'? Doe je dat ook echt? Kun je begrijpen dat iemand somber is als de zon zo heerlijk schijnt? Kun je snappen dat je na een vijfde chemokuur zo ziek bent dat je er liever mee zou stoppen? Of is het te begrijpen dat je iemand zo mist als je dat zelf nog niet hebt meegemaakt?
Hoop in donkere tijden - God geeft om jou
Ijkpunten in het Leven
Er is vaak een leven voor en een leven na een ingrijpende gebeurtenis. Het wordt nooit meer zoals het was. Maar dat hoeft niet altijd te betekenen dat het altijd slechter wordt. Het zal anders zijn. Als je diepe dalen hebt meegemaakt, zullen de toppen hoger zijn. Als je veel verdriet hebt gehad en de zon weer een beetje in je leven gaat schijnen, sta je daar nog meer voor open dan wanneer het je altijd voor de wind gaat.
Soms lijkt het of andere mensen alles hebben: geld, geluk, veel vrienden. Maar niet alles is wat het lijkt. Je kunt niet in iemands hart kijken. Kijk in je eigen hart en zie wat je gelukkig maakt. Als je verdriet of tegenslag hebt, sta er even bij stil, benoem wat je ongelukkig maakt, geef het wat ruimte maar niet al je ruimte en energie. Probeer hierna te benoemen wat op dat moment je gelukkiger kan maken. Iets kleins wat haalbaar is, zoals de warmte van de zon op je gezicht, de stem van een vriend of vriendin, muziek, een wandeling. Wat ook maar in je opkomt.
En ik weet zeker dat verdriet en vreugde (ook al is het maar een heel klein beetje vreugde) dan samen kunnen gaan. Waardoor vrede hebben met... Wat zou het mooi kunnen zijn als vreugde en verdriet perfect in balans zouden kunnen zijn.
De Rol van de Uitvaartzorg en Geloof
Troost en Betekenis in Verdriet
Het werken in de uitvaartzorg brengt met zich mee dat er veel verdriet op je pad komt. Je hebt het voorrecht om iets te kunnen betekenen in tijden van diep verdriet, rouw. Hele harde rouw. In gebroken gezinnen, bij alleenstaanden die heel alleen achterblijven. Bij mensen die heel boos zijn of heel gebroken en verslagen. Soms is er verdriet, maar ook opluchting dat het voorbij is. Dat de pijn voorbij is. Dat een strijd geen strijd meer hoeft te zijn. Dat de zorg klaar is.
Ook worden hele mooie herinneringen gedeeld. Het is zo dankbaar om de praktische zaken te mogen verzorgen, zodat er tijd overblijft om te rouwen. Om samen op een waardevolle manier een afscheid vorm te geven. In de tijd vlak na een overlijden, waarin we een paar dagen mogen meelopen in de gezinnen, ontstaat er een vertrouwensband. De mooie en minder mooie verhalen die mensen met je delen zijn zo dierbaar.
In die dagen is niets in balans. Dan wint het verdriet. Ik weet dat ook dat verdriet minder zal worden, maar ik kan dat niet zeggen om niet te bagatelliseren wat iemand voelt. Ik kan zeggen dat de tijd de wonden heelt, maar dat is niet zo. De tijd leert je leven met verdriet. En dan ineens, na een poosje, is er weer die zon op je gezicht, of zie je weer de schoonheid van een sneeuwklokje of de glimlach van iemand die je bemoedigend toeknikt. Hele kleine dingen die ervoor zorgen dat je weer wat moed voelt en vertrouwen krijgt in jezelf.
Troost in Geloof
Het is ook mooi om te ervaren als mensen hun troost bij God en hun geloof kunnen vinden. Er vrede mee hebben dat hun vader of moeder is 'Thuisgehaald'. Die berusting maakt mij altijd stil van binnen. Ook deze mensen rouwen, maar op een heel andere manier. Blijmoedig zou ik het haast willen noemen. Wat is geloven dan een krachtig iets. Gesterkt te worden door het geloof dat er na dit leven een hemel is waar geen ziekte, oorlog of al het naars wat er maar te bedenken valt meegemaakt hoeft te worden.
Het Begin en het Einde
Het begin en het einde van het leven. De vreugde van een nieuw leven (het leven van Mozes), het verdriet over het einde van het leven. Ze gaan niet hand in hand. En toch horen ze bij elkaar als de zon en de maan. Ook al zijn ze ver van elkaar verwijderd, de een kan er niet zijn zonder de ander.
Persoonlijke Ervaringen van Annelies
Mijn naam is Annelies. Vijf jaar geleden was ik ineens alleen. Mijn partner werd ziek en vijf weken later overleed hij. Ik dacht dat ik alles wist van de dood en alles wat erbij komt kijken, maar kwam tot de ontdekking dat de praktische zaken geen probleem waren, maar dat rouwen een heel andere tak van sport was. Dat duurde een paar jaar. Het gat in mijn buik, zoals ik het ervaarde, wilde maar niet dicht. Ik voelde me schuldig als ik lachte of op de momenten dat ik blij was. Het verdriet en de vreugde wilden maar geen vrienden van elkaar worden. Ik had geen vrede met de situatie en vocht tegen mezelf en tegen het aanvaarden. En toen was daar een nieuwe kans, die ik met beide handen heb gegrepen. En dat heeft mij vrede gegeven.
Welkom in de Paaskerk Baarn
In de Paaskerk (aan de Oude Utrechtseweg in Baarn) is iedereen welkom. We zijn een vertrouwd (t)huis voor iedereen die een plek bij ons zoekt, wie je ook bent. Vertrouwd met de kerk of juist niet. Alles wat we doen, draait om de ontmoeting met God en met elkaar. We komen op adem en laten ons inspireren door de Bijbel - met verhalen en muziek, rituelen en ontmoeting. Dat doen we onder andere in onze kerkdiensten, vespers en ontmoetingskringen. We vieren, vertellen en verstillen. Maar we steken ook de handen uit de mouwen en staan klaar voor elkaar. Zo zijn we betrokken op elkaar, het leven in Baarn en de wereld. Zo beleven we samen geloof, hoop en liefde.
In onze gemeenschap is ruimte voor verschillende vormen van geloven en ontmoeten. We willen een plek zijn voor nieuwe zoekers en vertrouwde gezichten van alle leeftijden en achtergronden. Dat betekent ook dat we onszelf willen blijven vernieuwen en ontdekken wat we in de toekomst nodig hebben. Hoe de Paaskerk er over 10 jaar uitziet, weten we nu nog niet. Vertrouwde activiteiten blijven of maken plaats, we geven ruimte aan frisse ideeën en nieuwe energie.
U bent van harte welkom bij onze viering op zondag om 10.00 uur, met een eigen moment voor de kinderen en regelmatig ook voor de tieners.
Eerdere Diensten en Sprekers
De Baarnse societydame sprak er onder meer over vooroordelen en nepnieuws. Helwegen sprak volgens aanwezigen op een persoonlijke wijze over het thema oordelen en vooroordelen en maakte daarbij gebruik van een aantal bekende Bijbelteksten. Ze vroeg daarbij respect voor niet-gelijke mensen. "Stel je voor dat iedereen zo is als ik", zei ze, waarmee ze de lachers op haar hand kreeg. In de dienst speelde ook de bandoleonist en accordeonist Gert Wantenaar. Eerder preekte ook oud-minister Edith Schippers en burgemeester Mark Röell al in de Paaskerk.
Op 29 januari 2017 ‘preekte’ hoedenmaakster Herma de Jong in de Paaskerk in de serie ‘Preek van de Leek.’