Architectuur en Geschiedenis van het Kerkgebouw
De Ned. Hervormde Kerk in Oude-Tonge is een indrukwekkende, laatgotische dorpskerk. Het gebouw bestaat uit een schip met een hoge noorderzijbeuk, een smaller en lager koor dat vijfzijdig gesloten is, en een sacristie aan de noordzijde. Daarnaast is er een half ingebouwde toren, waarvan de klokkenverdieping aan ieder gevelvlak versierd is met drie spitsboognissen.
Een bijzonder detail is het curieuze bakstenen zuiderportaaltje, uitgevoerd in neogotische vormen. In het interieur vallen de zuilen met onversierde lijstkapitelen op, die het schip van de noordbeuk scheiden. De kerk is voorzien van houten tongewelven en trekbalken met muurstijlen en korbelen.
Het kerkgebouw heeft een rijke historie die teruggaat tot de 15e eeuw. Het oudste deel van de huidige kerk omvat het koor en de sacristie, die tegenwoordig dienstdoet als raadszaal. Er zijn aanwijzingen dat er al in 1468 een aan Maria gewijde kruiskerk op deze locatie stond. De stichting van de huidige kerk door de ambachtslieden werd op 8 november 1499 bevestigd door bisschop Frederik van Baden van Utrecht.
De hervormde gemeente van Oude-Tonge zelf ontstond in de 16e eeuw. Na de Reformatie in 1572 werd Johannes Horstius, een voormalige pastoor, in 1576 de eerste protestantse predikant in het kerkje. Het gebouw heeft door de eeuwen heen diverse veranderingen ondergaan. In de eerste helft van de zestiende eeuw werd het schip vergroot en uitgebreid met een noorderbeuk, en werd er een gedeeltelijk ingebouwde toren toegevoegd. Twee eeuwen later, in de achttiende eeuw, werd aan de zuidzijde van de hoofdbeuk een portaal met een nieuwe ingang gebouwd.
Restauraties en Bijzonderheden
Een van de meest significante restauraties van de kerk en de toren werd voltooid in 1967. Tijdens deze restauratie kreeg de toren een bekroning in 17e-eeuwse stijl. Een andere ingrijpende restauratie vond plaats van 1963 tot 1965, waarbij schade werd hersteld die was veroorzaakt door de Watersnoodramp van 1953. De kerk kreeg hierbij zowel van buiten als van binnen haar oorspronkelijke achttiende-eeuwse aanzien terug.
Tijdens de Franse overheersing in de tijd van Napoleon werd de kerktoren gebruikt als seinpost. In 1812 werd de originele uivormige spits afgebroken en op de platte toren werd een telegraafinrichting geplaatst, waarmee Franse soldaten berichten doorgaven via vuursignalen.
Het Kerkarchief: Bewaarder van het Verleden
Het kerkarchief van Oude-Tonge vertelt het verhaal van de gemeente door de jaren heen. Doopregisters, notulen en verslagen uit lang vervlogen tijden vormen stille getuigen van het leven in en rondom de kerk. De huidige kerkarchivaris, Eva Lassing-van Gameren, beheert deze waardevolle documenten met grote belangstelling voor geschiedenis en archieven. Haar werk kenmerkt zich door nauwkeurigheid en betrokkenheid, waarbij ze met aandacht voor detail de documenten ordent en bewaart. Dit werk zorgt ervoor dat het verleden toegankelijk blijft voor huidige en toekomstige generaties.
De Hervormde Gemeente van Oude-Tonge
De hervormde gemeente van Oude-Tonge, die zich rekent tot de modaliteit van de Gereformeerde Bond, is sinds 2004 een hervormde gemeente binnen de Protestantse Kerk in Nederland. De gemeente komt samen in het historische kerkgebouw aan de Kerkring 1.
Leden en Kerkdiensten
Iedere zondag worden er twee kerkdiensten gehouden: om 10.00 uur en om 18.00 uur. Momenteel is de gemeente vacant, aangezien ds. Kreuk op zondag 23 april afscheid nam. In maart 2022 telde de gemeente 433 doopleden en 263 belijdende leden. Gemiddeld bezoeken zo'n 100 mensen de ochtenddienst en rond de 70 mensen de avonddienst. Het ledenaantal is met enige schommelingen vrij stabiel gebleven; van 840 leden in 2019 naar 832 leden in 2022. Toenames in ledenaantal komen voornamelijk door verhuizingen naar Oude-Tonge of geboortes. De grootste leeftijdsgroepen zijn de 50 tot 79-jarigen, gevolgd door de 0 tot 19-jarigen onder de doopleden.
Activiteiten voor Alle Leeftijden
Naast de zondagse kerkdiensten organiseert de gemeente diverse activiteiten. Voor kinderen in de basisschoolleeftijd is er op zondagmiddag zondagsschool. Jongeren kunnen deelnemen aan catechisatie en jeugdclubs voor verschillende leeftijden. De jeugdvereniging richt zich op ‘God, Goed en Gezellig’. Er is ook aandacht voor jeugdpastoraat, waarbij het jeugdwerkteam in gesprek gaat met tieners en jongeren.
Voor volwassenen zijn er activiteiten zoals de mannenvereniging, de vrouwenochtend en de Bijbelkring. Daarnaast worden er contactmiddagen en open middagen georganiseerd voor ouderen en alleenstaanden. De gemeente beschikt over een eigen bibliotheek waar boeken geleend kunnen worden en waar men op vrijdagochtend terecht kan voor een kopje koffie.
Het gebed speelt een belangrijke rol binnen de gemeente; elke eerste woensdagavond van de maand vindt er een gebedsbijeenkomst plaats, waar ook leden uit andere kerken welkom zijn.
De hervormde gemeente steunt diverse projecten op het gebied van zending en evangelisatie, zowel dichtbij als verder weg, en biedt ook praktische hulp, bijvoorbeeld in het Roemeense dorp Uzon.
Samenwerking en Gemeenschapsvorming
De hervormde gemeente van Oude-Tonge zoekt actief de verbinding met andere kerkelijke gemeenten. Er is samenwerking bij de organisatie van het Pinksterpad, een jaarlijkse wandeling op tweede pinksterdag. Ook wordt er samengewerkt met de gereformeerde gemeente en de evangeliegemeente in Oude-Tonge, onder andere bij het gezamenlijk verspreiden van een folder rondom Halloween en Kerst, en tijdens gezamenlijke bidstonden.
Expositie ‘Zoeken naar Rust’
In het koor van de kerk wordt de expositie ‘Zoeken naar Rust’ gehouden, met zo’n twintig werken van vader en zoon De Jonge. Zij geven in hun kenmerkende, pasteuze stijl beeld aan dit thema. De kunstenaars zullen vertellen over hun werk, en de opening wordt omlijst door passende muziek. Na afloop is er gelegenheid om de werken te bekijken en de kunstenaars te spreken onder het genot van een hapje en drankje.
De opening van de expositie markeert tevens de start van de zomerse openstelling van de kerk. Van 11 juli tot en met 23 augustus, op donderdagen en vrijdagen, is de kerk met de expositie te bezichtigen van 9.30 tot 12.00 uur en van 13.00 tot 16.00 uur. Bezoekers kunnen de schilderijen bewonderen, iets kopen, de rest van het gebouw bekijken en meer leren over de geschiedenis van de kerk. Er is tevens een mogelijkheid voor het gebruik van het toilet, het opladen van fietsbatterijen en voor organisten om het Frobenius-orgel te bespelen tegen een vergoeding van 10 euro per uur.