De behoeftepiramide van Maslow, ook wel bekend als de hiërarchie van menselijke behoeften, is een theorie die de verschillende lagen in de behoeften van mensen beschrijft, waarbij gesteld wordt dat opeenvolgend aan deze behoeften voldaan moet worden. De kern van Abraham Maslow's stelling is dat mensen pas streven naar het vervullen van behoeften op een hoger niveau in de piramide, nadat aan de behoeften op het lagere niveau is voldaan. Deze behoeften zijn universeel en van toepassing in ieders leven.
Historische Context en Oorsprong
In 1943 publiceerde Abraham Maslow zijn universele hiërarchie in menselijke behoeften met de ‘behoeftepiramide’. Het idee achter deze hiërarchie is dat mensen pas streven naar het vervullen van behoeften op een hoger niveau in de piramide, als aan de behoefte op het lagere niveau is voldaan. Maslow rangschikte de volgens hem universele behoeften van de mens in deze hiërarchie, gebaseerd op zijn motivatie-theorie. Volgens zijn theorie zou de mens pas streven naar bevrediging van de behoeften die hoger in de hiërarchie geplaatst werden nadat de lager geplaatste behoeften bevredigd waren.
De Lagen van de Behoeftepiramide
De piramide van Maslow wordt traditioneel onderverdeeld in vijf hoofd- of hiërarchische lagen, die van onder naar boven lopen:
1. Fysiologische Behoeften
Dit zijn de meest basale behoeften die essentieel zijn voor overleving. Ook wel lichamelijke behoeften of organisatie behoeften genoemd. Hieronder vallen bijvoorbeeld slaap, eten, drinken en de behoefte aan voortplanting. Deze fysiologische behoeften houden verband met de homeostase van het organisme en het lichamelijk evenwicht. Hieronder vallen onder meer behoefte aan slaap, voedsel, drinken en het uitscheiden van ontlasting. Maslow noemde de fysiologische behoefte ook een lagere fundamentele behoefte.
2. Behoefte aan Veiligheid en Zekerheid
Dit niveau betreft de behoefte aan stabiliteit, bescherming en orde. Ook wel omschreven als de behoefte aan veiligheid en zekerheid. Het individu gaat beveiliging zoeken in een georganiseerde kleine of grote groep. Dit kan bijvoorbeeld de buurt, het gezin of het bedrijf zijn. Typische voorbeelden zijn huisvesting, werk en relaties.
3. Behoefte aan Saamhorigheid en Liefde
Deze laag omvat de behoefte aan sociale interactie, acceptatie en genegenheid. Ook wel de behoefte aan saamhorigheid genoemd. Naast het behoren tot een groep komen hier emoties bij kijken als liefde en erkenning. Hieronder vallen ook de behoefte aan vriendschap en het stichten van een gezin.
4. Behoefte aan Waardering en Erkenning
Op dit niveau staat de behoefte aan zelfrespect, competentie, waardering van anderen en erkenning centraal. Ook wel benoemd als behoefte aan waardering, erkenning en zelfrespect. Het gaat hierbij om de behoefte aan succes, status, waardering en erkenning.
5. Behoefte aan Zelfverwerkelijking
Dit is de hoogste trede van de oorspronkelijke piramide, gericht op het realiseren van het eigen potentieel en persoonlijke groei. Ook wel beschreven als de behoefte aan zelfverwerkelijking of zelfactualisatie. Dit is de behoefte om zijn persoonlijkheid en zijn mentale groeimogelijkheden te ontwikkelen en te waarderen.
Uitbreidingen en Kritiek op de Piramide
Door de jaren heen zijn er vraagtekens gezet bij de behoeftepiramide van Maslow. Het is niet zo dat de piramide als een soort checklist wordt doorlopen. Uit onderzoek blijkt dat verschillende behoeften zich naast elkaar kunnen manifesteren. Zo kan iemand in zijn privéleven de behoefte hebben aan een relatie (bestaanszekerheid), terwijl hij tegelijkertijd in zijn werkende leven streeft naar promotie (erkenning).
Feit is overigens ook dat onderzoek uit 2019 uitwijst dat Maslow zelf zijn behoeftentheorie nooit in de vorm van een piramide heeft gepresenteerd. Het was alleen bedoeld als een illustratie van het soort concepten waarnaar hij op zoek was. Ook werd geconcludeerd dat Maslow zelf zijn behoeftentheorie nooit in de vorm van een piramide heeft gepresenteerd.
Empirisch onderzoek heeft bovendien geen steun opgeleverd voor de strikt hiërarchische ordening van behoeften van Maslow. Diverse onderzoeken naar de activering van behoeften lijken er juist op te wijzen, dat verschillende categorieën aan behoeften nagestreefd kunnen worden, los van het al dan niet bevredigd hebben van andere behoeften. Zoals Giep Franzen schrijft, kunnen behoeften op verschillende niveaus tegelijkertijd manifest zijn.
Piramide van Basisbehoeften van Abraham Maslow - Motivatietheorie (2 van 6)
Zesde Laag: Zelftranscendentie
Later voegde Maslow nog een zesde hiërarchische laag toe aan zijn piramide, namelijk; zelftranscendentie. Dit verwijst naar een behoefte die verder gaat dan het zelf, zoals het dienen van een hoger doel, het helpen van anderen of het ervaren van spirituele verbinding.
De Rol van Behoeften in Motivatie en Organisaties
Of de behoeften elkaar nu opvolgen of naast elkaar bestaan, ze zijn van invloed op onze motivatie. Het kennen en onderkennen van (hiërarchie in) behoeften is voor organisaties belangrijk, omdat het bepalen van een strategische fit gaat over het afstemmen van het aanbod van de organisatie op de behoeften van de gekozen doelgroep. Dus hoewel de behoeftepiramide van Maslow niet zo zwart-wit werkt als gesteld wordt, is het wel degelijk belangrijk om te weten waar de behoeften van een individu of groep liggen.
De vier hogere behoeften worden door Maslow ook wel de hogere fundamentele behoeften genoemd. Belangrijk is hier het woord fundamenteel. Volgens Maslow zou een niet-bevrediging van deze fundamentele behoeften leiden tot een vermindering van de volle menselijkheid en tot blokkering van de menselijke mogelijkheden. De groeibehoefte is volgens Maslow niet fundamenteel. In later onderzoek kwam Maslow tot de conclusie dat elke mens gekneld zit tussen de fundamentele behoeften van het behoud en de groeibehoefte naar nieuwe ervaring. Om te kunnen groeien, moet de aantrekkelijkheid van de veilige situatie verkleind worden en het gevaar van de groei vergroot worden.
Maslow stelde dat elk levend wezen dezelfde behoeftes nastreeft. Als aan een behoefte is voldaan, schuift het individu op naar een volgend niveau. Als een trap ontbreekt of wegvalt zal het individu opnieuw aan deze behoefte moeten voldoen alvorens verder te kunnen stijgen. Voorbeeld: iemand die door een museum loopt (zoeken naar schoonheid) en honger (fysiologische behoefte) krijgt, zal proberen iets te eten voordat verder gezocht kan worden naar meer schoonheid. Na het eten schuift de persoon terug naar het zesde niveau, omdat aan alle tussenliggende niveaus nog steeds voldaan is. Bij een bericht dat het huis is afgebrand zal eerst die behoefte bevredigd moeten worden.
In grote delen van de wereld kan gesteld worden, dat voor grote groepen mensen wordt voldaan aan alle onder de top liggende behoeften. Volgens de piramide zouden mensen zich dan bezig gaan houden met zelfactualisatie. Daarnaast kan de vraag gesteld worden of mensen alleen vanuit innerlijke behoeften tot activiteit komen. Er is immers ook het aanbod van de buitenwereld dat mensen activeert.
