Nieuwerbrug aan den Rijn is een pittoresk dorp gelegen in de gemeente Bodegraven-Reeuwijk, in de Nederlandse provincie Zuid-Holland. Met een inwonertal van ongeveer 1.880 personen, kent het dorp een rijke geschiedenis die teruggaat tot de bronstijd.
Ontstaan en Ontwikkeling van Nieuwerbrug
De stichting van Nieuwerbrug dateert uit 1651, toen er een brug werd gebouwd over de Oude Rijn. Deze brug speelde een cruciale rol in de handel tussen Bodegraven en Woerden en lag op de grens van vier gemeenten. Rondom deze strategische brug groeide een gemeenschap, en de brug is tot op heden de enige tolbrug van Nederland, die nog met de hand wordt bediend.
Kerkelijke Gemeenschappen in Nieuwerbrug
Nieuwerbrug kent twee belangrijke kerken: de Brugkerk en de Bethlehemkerk. De Bethlehemkerk behoort tot de Hervormde Gemeente en is sinds 1955 in gebruik. De Brugkerk daarentegen is onderdeel van de PKN (Protestantse Kerk in Nederland) en deze gemeente werd opgericht in 1917.
De Geschiedenis van de Brugkerk
De wens om in Nieuwerbrug een eigen kerk te stichten, werd in 1917 werkelijkheid voor de Gereformeerde gelovigen. Zij waren voorheen genoodzaakt om naar Waarder of Bodegraven te reizen voor kerkdiensten. Architect Cornelis Zaal uit Bodegraven ontwierp het kerkgebouw, dat op Nieuwjaarsdag 1918 in gebruik werd genomen. Aanvankelijk had de kerk een torentje, "De Peperbus", maar geen klok; men was aangewezen op de Onafhankelijkheidstoren voor het luiden.
In de loop der jaren onderging de kerk diverse onderhoudswerkzaamheden. De meest ingrijpende restauratie vond plaats in 2010, waarbij het gebouw grondig werd vernieuwd en er een luidklok in de nieuwe toren werd geplaatst. In 2004 veranderde de naam van de Gereformeerde Kerk in Protestantse Gemeente Nieuwerbrug, en het kerkgebouw kreeg de naam Brugkerk, symbool voor de verbinding tussen verleden en heden, en tussen God en mensen.
De geschiedenis van de Brugkerk begon eind 1916, toen enkele mannelijke inwoners het initiatief namen om een eigen Gereformeerde kerkgemeente op te richten. De aanleiding was de te koop aangeboden grond, die zeer geschikt leek voor de bouw van een kerk. De mannen kochten het terrein voor 5500 gulden, met de overtuiging dat een Gereformeerde kerkgemeente in Nieuwerbrug levensvatbaar zou zijn, gezien de ongeveer 250 mensen die de kerk zouden bezoeken en de praktische bezwaren om elke week naar Waarder te reizen.
De classis, het hogere kerkbestuur, gaf goedkeuring aan de plannen. Cornelis Zaal, een timmerman-bouwkundige uit Bodegraven die ook de Gereformeerde kerk in zijn woonplaats had ontworpen, maakte een ontwerp. Na enkele aanpassingen werd een bouwvergunning aangevraagd bij het gemeentebestuur van Waarder. Op 7 september 1917 werd de vergunning verleend, waarna de nieuwbouw kon beginnen. De kerkenraad van Waarder verleende eveneens medewerking aan de oprichting van de nieuwe gemeente op 11 september, die een eigen kerkbestuur kreeg.
De bouw van de kerk kostte circa 13.500 gulden, exclusief het orgel, de verwarming en andere inrichtingselementen. Terwijl de bouw vorderde, zocht de Gereformeerde kerkenraad naar een predikant, wat niet direct succesvol was. De kerk, die eind 1917 gereed was, werd officieel in gebruik genomen onder leiding van Gereformeerd dominee Van der Heijden uit Oudshoorn. De kerk was gevuld met Nieuwerbruggers, oud-Nieuwerbruggers en diverse hoogwaardigheidsbekleders.
Het duurde tot 7 april 1918 voordat dominee Dirk Ligter uit Pieterburen in de nieuwe kerk preekte. Zijn persoon en prediking vielen in goede aarde bij de Nieuwerbruggers. Dominee Ligter was dertig jaar verbonden aan de Gereformeerde kerk in Nieuwerbrug en ging in oktober 1948 met kerkelijk pensioen. Gedurende zijn ambtsperiode bloeide de kerkgemeente op en groeide tot ongeveer 260 leden. Er werden diverse verenigingen opgericht, en ook zendingswerk en evangelisatie kwamen tot ontwikkeling. Het kerkgebouw en de pastorie ondergingen in deze jaren de nodige verbouwingen. In 1934 kreeg de kerk elektrische verlichting, hoewel deze tot ver na de Tweede Wereldoorlog niet altijd veel licht gaf.
Tijdens de Duitse bezetting merkte Nieuwerbrug aanvankelijk weinig van de nieuwe orde. Distributie maakte de aanschaf van verlichting en papier voor de kerkenraad bemoeilijkt. De 'Arbeidseinsatz', de verplichting voor jonge mannen om in Duitsland te werken, liet zich ook in Nieuwerbrug voelen. Dominee Ligter probeerde op diverse manieren om Nieuwerbrugse jongens hiervan vrij te stellen.
Na het vertrek van ds. Ligter in 1948 bleek het lastig een opvolger te vinden. Pas in 1951 trad zijn opvolger, ds. G. Homan, in functie, maar na vier jaar vertrok hij alweer. Daarna was de kerk zes jaar zonder predikant. Om het probleem van het vinden van een dominee na het vertrek van ds. Tissing (1961-1966) op te vangen, werd besloten tot samenwerking met de Gereformeerde Kerk van Bodegraven. De dominee van Bodegraven nam ook Nieuwerbrug onder zijn hoede, maar deze samenwerking werd in 1973 verbroken. Tussen 1974 en 1980 deelde Nieuwerbrug zijn dominee met de Gereformeerde kerk in Kamerik. Na enkele parttime predikanten werd in 1999 dominee Erick Versloot, parttime predikant in Linschoten, tevens tot dominee in Nieuwerbrug gekozen.
Het kerkgebouw werd in 2010 grondig gerestaureerd, waarbij het torentje, de 'peperbus', dat sinds 1918 het kerkgebouw siert, werd voorzien van een luidklok.
De Bethlehemkerk
De Bethlehemkerk is een kerk van de Hervormde Gemeente en is sinds 1955 in gebruik. Deze kerk bevindt zich aan de andere kant van de brug ten opzichte van de Brugkerk.
Bezienswaardigheden in Nieuwerbrug
Nieuwerbrug herbergt het kleinste museum van Nederland: de Eeuwfeesttoren. Deze toren staat naast de tolbrug en biedt ruimte aan maximaal 2 à 3 bezoekers tegelijk. De toren werd gebouwd in 1914, honderd jaar na het vertrek van Napoleon uit Nederland. De oorspronkelijke plannen voor een grootschalig feest ter ere van de Nederlandse onafhankelijkheid gingen door de Eerste Wereldoorlog niet door.
Kerkradio en Digitale Toegang
Voor kerkgangers die (tijdelijk) niet in staat zijn de kerkdiensten fysiek bij te wonen, is er kerkradio beschikbaar. Dit systeem maakt gebruik van een kastje dat thuis wordt geïnstalleerd en waarmee men kan luisteren naar alle PKN-kerken in Bodegraven. De kerkradio vereist een internetverbinding en is kosteloos in gebruik, hoewel een vrijwillige bijdrage voor het mediafonds altijd welkom is.
Voor degenen die de diensten digitaal willen volgen, zijn er snelle linkjes beschikbaar:
- hervormdbodegraven.nl/dkkijken (Dorpskerk kijken)
- hervormdbodegraven.nl/bkkijken (Bethlehemkerk kijken)
- hervormdbodegraven.nl/dkluisteren (Dorpskerk luisteren)
- hervormdbodegraven.nl/bkluisteren (Bethlehemkerk luisteren)
Voor een optimale kijkervaring via een laptop wordt aangeraden deze met een HDMI-kabel op de tv aan te sluiten. Bij gebruik van een tablet of mobiel is een niet te oude Chromecast een geschikte oplossing.
tags: #pkn #nieuwerbrug #aan #de #rijn