De Veertigdagentijd, ook wel bekend als de Vastenperiode, is een belangrijke periode in het christelijke geloof waarin gelovigen zich voorbereiden op Pasen, de viering van de opstanding van Jezus Christus. Deze periode van 40 dagen, voorafgaand aan Pasen, is een tijd van inkeer, bezinning, gebed, bekering en vernieuwing, vaak gemarkeerd door vasten, boetedoening en opoffering.
Historische Wortels van de Veertigdagentijd
Hoewel er aanwijzingen zijn dat het gebruik van 40 dagen vasten voor Pasen teruggaat tot de apostelen, is er geen sluitend bewijs. Niettemin vermeldt de geschiedenis in het jaar 339 dat de heilige Athanasius zijn toehoorders aanmoedigde om 40 dagen te vasten, een gewoonte die volgens hem in heel Europa werd toegepast. In de Middeleeuwen was de door de Kerk voorgeschreven vastentijd streng, met alle veertig dagen, en was het eten van vlees en zuivel verboden.
Tegenwoordig is het vastengebod, hoewel het nog steeds bindend is voor katholieken op straffe van ernstige zonde, milder. Het vereist onthouding van vlees alleen op Aswoensdag en alle vastenvrijdagen, inclusief Goede Vrijdag. Op Aswoensdag en Goede Vrijdag wordt aan de onthouding van vlees een vasten toegevoegd. Dit vasten bestaat uit twee kleine maaltijden (niet gelijk aan een volledige maaltijd), en één volledige maaltijd.
Symboliek en Praktijken van de Veertigdagentijd
Aswoensdag en het Gebruik van As
De katholieke Kerk, met haar genie voor het gebruik van materie om een spirituele boodschap over te brengen, begint de vastentijd met het gebruik van as. Dit gebruik gaat terug tot de middeleeuwen, toen boetelingen gezegende as op hun hoofd goten om hun verdriet over de zonde te tonen - een gebruik dat zo oud is als het Oude Testament. Aswoensdag en de ceremonie van het ontvangen van gezegende sintel wordt algemeen gerespecteerd en gewaardeerd, en is ook vandaag nog populair.
"Opgeven" van Zonden en Gewoonten
Een andere grote, populaire praktijk is het "opgeven" van iets. Ter ere van het boetekarakter van de komende 40 dagen doen gelovigen afstand van een dierbaar voorwerp of gewoonte: snoep, koffie, roken, enz. Dit wordt beschouwd als een gezonde, heilige gewoonte die helpt discipline te kweken.
De reden om iets op te geven wat we leuk vinden, is om onze zwakke natuur te disciplineren. Discipline versterkt de wil en helpt deze om te zetten in de praktijk van de deugd. De Moederkerk leert inderdaad dat versterving en opoffering onmisbaar zijn voor verlossing.
Positieve en Negatieve Aspecten van Boetedoening
Heilzame boetedoening heeft twee aspecten: een "negatief" aspect en een "positief" aspect. Het "negatieve" of "wegnemende" aspect betreft het loslaten van iets, zoals het bovengenoemde. Minstens zo belangrijk is het om enige "positieve" of "inbrengende" boete te doen: meer dan eens per week de H. Mis bijwonen, zieken of eenzamen bezoeken, vrijwilligerswerk doen in de parochie, een goed spiritueel boek lezen of met het gezin een rozenkrans bidden.
De vastentijd kan worden gezien als de voorjaarsschoonmaak van ons jaar. Zo vormt de vastentijd een goed programma voor een goed leven. Het is een tijd om de "gebruiksaanwijzing" van het leven opnieuw te lezen, onze "motoren" af te stellen en onze "voertuigen" op te knappen, niet alleen voor de reis van 40 dagen, maar voor de reis van het leven, het juiste leven - en de juiste eeuwigheid.
Bijbelse Perspectieven op Vasten, Bidden en Aalmoezen Geven
Jezus benadrukte het belang van innerlijke gerichtheid bij religieuze praktijken. Hij zei: "Als je gaat vasten, houd het dan geheim. Was en verzorg je gezicht. Dan merkt niemand het, behalve je Vader. Hij ziet wat er in het geheim gebeurt." Dit betekent dat religieuze daden niet moeten worden uitgevoerd om op te vallen bij anderen, maar vanuit een oprechte verbinding met God.
De traditionele vastenpraktijken die in de evangelielezing worden genoemd - bidden, vasten en aalmoezen geven - vormen drie verschillende maar toch nauw verbonden manieren om te groeien in onze relatie met God. Ze vormen een spiritueel pad met drie dimensies, waarbij elke dimensie de andere versterkt.
Bijbelse uitleg over vasten en bidden #jezus
Het Belang van Oprechtheid en Innerlijke Motivatie
Jezus waarschuwde tegen "huichelaars" (Grieks: 'toneelspelers') die hun religieuze daden breeduit en zichtbaar deden om geprezen te worden door de omstaanders. Hij leerde dat God niet kijkt naar de buitenkant, maar naar de gesteldheid van ons hart. Het stille gebed, het gebed in de binnenkamer van ons hart, wordt aangeprezen omdat alleen God dat kan waarnemen.
Vasten is niet bedoeld om indruk te maken op God of je huisgenoten door fysieke heldendaden. Het is ook geen training om je karakter te vormen, je uithoudingsvermogen op te krikken of af te slanken. Het christelijk vasten is bedoeld als een hulpmiddel om dichter bij God te komen. Door minder te eten of geen alcohol te drinken, moet het lichaam minder energie stoppen in verteren. Vasten op zich volstaat niet; de frustratie die door het vasten ontstaat, zorgt niet automatisch voor een grotere focus op God. Daarom worden gelovigen in de 40-dagentijd uitgenodigd om zich van sommige zaken te onthouden, maar tegelijkertijd ook om andere dingen juist meer te doen: bidden en concrete daden van naastenliefde.
Vasten als Uitnodiging tot Solidariteit
Vasten is voor veel gelovigen een manier om dichter bij God te komen, en ook dichter bij zichzelf. Omdat men dan aan den lijve ondervindt wat het is om honger te hebben, leert men zich te verplaatsen in de situatie van mensen die aan voedsel en andere dingen gebrek hebben. Zo nodigt vasten uit tot solidariteit, tot delen met de ander.
De Veertigdagentijd legt ook de nadruk op "Broederlijk delen", op soberder leven, op solidariteit en meer verantwoord omgaan met de gaven van de natuur.
De Veertigdagentijd als Periode van Bekering en Vernieuwing
De Veertigdagentijd is een tijd van bekering. Zich bekeren is: zich weer (meer) wenden tot God en zich afwenden van alles wat ons van God afhoudt. Jezus zelf heeft ook 40 dagen in vasten en gebed in de woestijn doorgebracht voordat Hij aan de verkondiging van de Blijde Boodschap begon. Veertig jaar trok het volk van het Oude Verbond door de woestijn, alvorens zij het beloofde land bereikte. Veertig dagen bracht Mozes op de berg door om Gods geboden in ontvangst te nemen. Veertig nachten bracht Elia in bidden en vasten door in de woestijn, totdat hij bij de berg Horeb God mocht ervaren. Jaarlijks bereiden de gelovigen zich eveneens gedurende een periode van veertig dagen voor op het grote Paasfeest om met een gelouterd hart het sterven en verrijzen van Christus met Pasen te gedenken.
De liturgie van deze tijd is een handreiking voor een diepere bezinning op ons Christen-zijn in zijn geheel. De voorbereiding op het doopsel in de Paasnacht van pas bekeerden vond vroeger plaats in de Veertigdagentijd. Dit gebeurt in sommige parochies ook nu nog. In de liturgie van de Paasnacht worden alle gedoopten uitgenodigd hun Doopbeloften te hernieuwen: door het Paasmysterie zijn wij in het doopsel begraven met Jezus Christus, om met Hem een nieuw leven te kunnen beginnen. Het Doopsel is een onuitwisbaar teken in ons hart, maar omdat wij zo vaak ‘afdwalen’, nodigt de Kerk ons ieder jaar uit in de Paasnacht ons opnieuw bewust te worden van de belofte en de genade van ons Doopsel.
De Veertigdagentijd en het Sacrament van Boete en Verzoening
Daarom is de veertigdagentijd een tijd bij uitstek om het sacrament van de boete en verzoening (de biecht) te ontvangen. Het ontvangen van dit sacrament kan voorbereid worden door een boeteviering. Het woordje boete betekent: “Herstelling, heling of aanvulling van iets dat gebroken of verscheurd is”.
De Verleidingen van de Woestijn
Jezus ging de woestijn in en werd verleid door de duivel. De duivel had, zelfs vandaag de dag, altijd één doel: ons van het pad dat naar God leidt af te brengen en ons verlangen in de richting van iets anders dan God te richten. De verleidingen die Jezus doorstond, betreffen sensueel genot (stenen in brood veranderen), de roep om glorie en waardering (op de top van de tempel staan), en de verleiding tot macht (alle koninkrijken van de wereld aanbidden). Net zoals Jezus de verleidingen in de woestijn weerstond om God het centrum van zijn leven te maken, moeten gelovigen zich ook voorbereiden op Pasen door middel van boetedoening, vasten en abstinentie tijdens de Vastentijd.
Praktische Suggesties voor de Veertigdagentijd
Om de Veertigdagentijd praktisch vorm te geven, kunnen gelovigen overwegen:
- Telefoongebruik beperken: Kijk na het opstaan niet naar je telefoon gedurende minstens een uur.
- Gebedstijd inplannen: Besteed 10-20 minuten per dag aan gebed. Denk aan 40 mensen en bied één dag van de Veertigdagentijd aan voor elke persoon.
- Zelfdiscipline oefenen: Geef je spiegels op als je moeite hebt met ijdelheid. Neem koude douches.
- Verbinding met naasten: Maak elke week een maaltijd met je man/vrouw of huisgenoot, zonder gebruik van telefoons.
- Persoonlijke groei: Voeg elke week van de vastentijd een extra boek toe aan je rugzak. Lees een spirituele klassieker.
- Bewust consumeren: Vermijd overbodige aankopen.
- Leven naar het Doopsel: Word dichter bij je doopsheilige - besteed elke dag tijd aan het leren over hun leven.
- Kleine opofferingen: Parkeer op de verste parkeerplaats van de werk, winkel, etc. Geef condiments op.
Het is belangrijk om te onthouden dat de Veertigdagentijd niet alleen gaat om persoonlijke ontwikkeling, maar ook om een diepere verbinding met God en naasten. Vasten wordt vaak geassocieerd met onthouding van eten of drinken, maar in bredere zin gaat het over het afstand doen van alles wat onze relatie met de Heer belemmert. Het is een doelbewuste afkeer van egocentrisme, een 'nee' tegen alles wat ons van God wegtrekt.
tags: #welk #evangelie #lezen #vastentijd