Klaas IJkema is een veelzijdig persoon met een rijke achtergrond als predikant en organisatieadviseur. Sinds 2007 is hij verbonden aan het IMO (Instituut voor Mens en Organisatieontwikkeling), waar hij zich toelegt op het versterken van leiderschap door middel van online leren. Van 1995 tot 2007 vervulde hij de rol van parttime predikant binnen de Protestantse Kerkgemeenschap in Wijk bij Duurstede.
Academische achtergrond en bezieling
Zijn academische carrière omvat een promotie op de betekenis van de filosofie van Nietzsche binnen het denken van de Nederlandse theoloog K. H. Miskotte (1894-1976). IJkema beschouwt zichzelf primair als zielzorger, gedreven door een diepe interesse in de bezieling van zowel individuen als organisaties.
Zijn inspiratie vindt hij in de verwondering over de diverse manieren waarop mensen hun diepste drijfveren symbolisch vormgeven. In zijn werk met klanten legt hij de nadruk op de betekenisvolle aspecten van hun leven en werk. IJkema werkt voor opdrachtgevers zowel nationaal als internationaal, waarbij gemeenschapsvorming een centrale rol speelt.
Rector van de IMO Academy en online leren
Als rector van de IMO Academy maakt hij de IMO onderzoeksmethodologie toegankelijk voor een breed publiek. Binnen de academie ontwikkelt hij, samen met collega's, expertise op het gebied van hoe online leren leiderschap kan versterken.
Persoonlijke levensloop en geloof
Het geloof, symbolisch vertegenwoordigd door "de zondag", heeft altijd een belangrijke rol gespeeld in zijn leven. Geboren in Winsum (Groningen) in 1960 en kort daarna verhuisd naar Apeldoorn, groeide hij op in een christelijk gezin. Zijn ouders namen hem en zijn twee broers elke zondag mee naar de kerk, en zijn moeder legde de nadruk op het gevoel, wat diepe indruk op hem maakte.
Deze achtergrond motiveerde hem om theologie te gaan studeren. Destijds was hij gefascineerd door de vraag hoe vroege christelijke martelaren hun geloof konden behouden onder bedreiging van hun leven. Na zijn studie werkte hij aan zijn proefschrift over de theoloog Miskotte en diens omgang met de filosofie van Nietzsche.
Predikantschap en de stap naar organisatieadvies
In 1995 werd hij, samen met zijn echtgenote Jolande, parttime predikant in Wijk bij Duurstede. Deze periode van twaalf jaar kenmerkte zich door dynamiek en ontwikkeling. Naarmate zijn eigen geloof meer een zoektocht werd dan een vaststaand gegeven, en zijn kinderen kerkelijk buiten beeld raakten, zette hij in 2007 de stap naar organisatieadvies vanuit het IMO.
De oprichter van het IMO stelde de vraag: "Hoe krijg je de zondag in de maandag?". Dit illustreert de kern van zijn werk: het creëren van ruimte voor reflectie en zingeving binnen organisaties en bedrijven.
Wim Hof | Zingeving in 3 woorden
'De zondag in de maandag' en vernieuwende aanpak
Klaas IJkema is betrokken bij het project 'De zondag in de maandag'. Annie Vleghaar van BovenWijks beschrijft zijn aanpak als vernieuwend: "géén theologische uitleg, met verklaringen en interpretaties, maar een spiegeling met een gebeurtenis, verhaal, tekst of gedicht uit onze eigen tijd." Deze spiegeling dient als uitnodiging tot gesprek en reflectie, een dialoog tussen oud en nieuw, traditie en actualiteit, die kan leiden tot verrassende inzichten.
Combinatie van kerkelijk werk en organisatieadvies
Na zijn periode als predikant in Wijk bij Duurstede werkte IJkema als consultant bij het IMO, met opdrachtgevers wereldwijd en een focus op gemeenschapsvorming. Geïnspireerd door zijn werkervaring in de antroposofie, ontwikkelde hij zijn projecten. Recentelijk is hij opnieuw als predikant actief geworden, met een parttime aanstelling in de Paaskerk in Baarn.
Hij combineert nu zijn ervaring van twaalf jaar kerkelijk werk met achttien jaar organisatieadvieswerk bij het IMO. De zegen die hij ontving bij zijn hernieuwde aanstelling als predikant, beschrijft hij als een moment van vertrouwen en het overschrijden van een drempel. Hij voelt zich geroepen de samenhang tussen Bijbelverhalen en mensenlevens te zoeken, gemeenschappen te bouwen en "de zondag met de maandag te verbinden".
Fascinatie voor taal en de ziel van taal
Klaas IJkema heeft tevens een boek geschreven gedreven door zijn fascinatie voor taal. Hij beschouwt zelfs de kortstondige ontmoeting tussen twee mensen als een onderwerp vol ontdekkingen, vergelijkbaar met de blik van een bioloog op een insect. In zijn boek neemt hij de lezer mee op een ontdekkingsreis door de wereld van de taal.
Hij stelt dat er diepgang en wijsheid schuilt in ons taalgebruik, wat hij de "ziel van taal" noemt. Middels beschouwingen, praktische voorbeelden en dialoog-oefeningen laat hij zien hoe taal kan bijdragen aan het ontwikkelen van leiderschap in leven en werk.
Inhoudsopgave van het boek over taal:
- Woord vooraf
- Taal en leiderschap
- Praktisch en theoretisch
- Gesprekken voeren
- Intermezzo: Vier keer een vraag
- Taalfilosofie
- Taalmeesterschap
- Intermezzo: Een gedicht ontleden
- Indruk maken
- Levende taal
- De binnenkant van taal
- Spiritueel
'Input' versus 'Output' in organisaties
De tekst bevat ook reflecties op het concept van 'input' en 'output' binnen organisaties, waarbij 'output' verwijst naar meetbare resultaten zoals omzet, diensten en producten. De focus op output kan echter leiden tot het verlies van de menselijke factor, demotivatie en conflicten.
'Input' daarentegen, wordt beschreven als wat in vrijheid kan ontstaan, ruimte schept en zich kan ontwikkelen, onttrokken aan strakke planning. Dit aspect, hoewel niet direct meetbaar, is essentieel voor de kwaliteit, aantrekkingskracht en levensduur van een organisatie, omdat het mensen van binnenuit in beweging brengt.
Een metafoor uit het Nieuwe Testament, het Pinksterverhaal, wordt gebruikt om 'input' te illustreren: het innemen van de beschikbare ruimte, het niet primair richten op beperkingen, maar het nemen van de vrijheid om iets nieuws te beginnen. Organisaties die ruimte bieden aan dit 'Pinksterchap' worden gekenmerkt door vertrouwen, vreugde en het gevoel van zingeving.
Het belang van rituelen en tradities, zoals het oogstfeest dat zijn oorsprong vindt in het volk Israël, wordt benadrukt. Deze bieden een ritme en regelmaat om aandacht te schenken aan het niet-meetbare maar levensnoodzakelijke: input, reflectie en zingeving. Dit voedt de ziel van een organisatie en trekt mensen aan die zich willen verbinden aan een bezielde entiteit.
Praktijkvoorbeelden en interactieve nieuwsbrieven
De tekst beschrijft ook een praktijkvoorbeeld van een hectische afdeling Centrale Informatie Verwerking (CIV) waar een tijdelijke uitval van een medewerker leidt tot een grotere betrokkenheid van collega's en zelfs een interactieve nieuwsbrief. Dit initiatief wordt gewaardeerd door de algemeen directeur, wat aantoont hoe informele processen een eigen ritme kunnen vinden en de organisatie kunnen verrijken.