De Geschiedenis van Jakob en de Zondeval van zijn Zonen
Dit is de geschiedenis van Jakob. Alles wat er met Jozef gebeurt tot aan zijn onderkoningschap toe, behoort bij wat er met Jakob gebeurt. De schrijver van Genesis doet dit met opzet, want Jakob is degene die via Abraham en Isaak de belofte van God draagt.
Het verhaal begint met de jaloezie en haat in het gezin van vader Jakob. De zonen van Jakob verkopen hun verwende en arrogante broer Jozef als slaaf naar Egypte. Daar komt hij terecht in het huis van Potifar, het hoofd van de veiligheidsdienst van de Farao.
De verhalen over een vader die haat kweekt door één kind grenzeloos te verwennen, over Jozef die onrechtvaardig behandeld in de gevangenis belandt, en over een ex-gevangene die zich herinnert dat hij in de gevangenis een jongeman had ontmoet die dromen kon uitleggen, roepen de vraag op: waar is God in al deze gebeurtenissen?
Jakob betekent bedrieger. Deze naam heeft hij waargemaakt, wat doorwerkte in zijn complexe thuissituatie met vier vrouwen en constante ruzies tussen de moeders. Vader Jakob had meer liefde voor zijn vrouw Rachel en haar kinderen, Jozef en Benjamin, dan voor zijn andere kinderen.
Jozef, geboren toen Jakob al oud was, werd door zijn vader meer bemind dan zijn andere zonen. Jakob maakte voor hem een prachtige jas met allerlei mooie kleuren. Dit leidde tot haat bij zijn broers, die merkten dat hun vader het meest van Jozef hield.
Op een dag, toen de broers met de schapen en geiten naar de stad Sichem waren gegaan, stuurde Jakob Jozef om te informeren hoe het met hen en de dieren ging. De broers zagen Jozef al in de verte aankomen en beraamden een plan om hem te doden. Ze besloten hem in een put te gooien en te zeggen dat hij door een roofdier was opgegeten.
Toen Jozef bij zijn broers kwam, grepen ze hem, trokken zijn mooie gekleurde jas uit en gooiden hem in een put zonder water. Kort daarna zagen ze een groep handelaars uit Gilead op weg naar Egypte. Juda stelde voor om Jozef te verkopen aan deze handelaars in plaats van hem te doden. De broers stemden hiermee in en verkochten Jozef voor 20 zilverstukken.
Jozefs Reis naar Macht en Voorzienigheid
In Egypte werd Jozef slaaf in het huis van Potifar, het hoofd van de Farao's veiligheidsdienst. Later belandde hij in de gevangenis, waar hij de schenker van de Farao hielp met het uitleggen van zijn droom. Deze schenker beloofde Jozef te herinneren, maar vergat hem na zijn vrijlating.
De Farao had een droom over zeven vette en zeven magere jaren. Jozef legde deze droom uit en kreeg als beloning leiding over heel Egypte. Farao gaf hem zijn zegelring, gouden ketting en liet hem rondrijden in een wagen, met dienaren die voor hem uitriepen: "Buigen!" Zo werd Jozef de machtigste man na de Farao.
Toen de hongersnood heel de wereld trof, hoorde Jakob dat er in Egypte graan was. Hij stuurde zijn tien zonen, behalve Benjamin, naar Egypte om graan te kopen. Jozef, die nu de leiding had, herkende zijn broers meteen, maar deed alsof hij hen niet kende.
Jozef herinnerde zich zijn dromen en beschuldigde zijn broers van spionage. Hij eiste dat hun jongste broer, Benjamin, naar Egypte zou komen voordat hij hen zou geloven. Eén van de broers moest in de gevangenis blijven als onderpand. Jozef zei: "Als jullie doen wat ik gezegd heb, laat ik jullie leven. Want ik heb eerbied voor God."
De broers realiseerden zich dat dit hun straf was voor wat ze Jozef hadden aangedaan. Ruben herinnerde hen eraan dat hij hen had gewaarschuwd. De broers wisten niet dat Jozef hen in hun eigen taal kon verstaan. Hij liep weg om te huilen, maar sprak daarna verder met hen.
Toen de broers met Benjamin terugkwamen, verborg Jozef zijn zilveren beker in Benjamins reistas. Benjamin werd beschuldigd van diefstal. Juda trad naar voren om de straf van Benjamin te dragen, wat aantoont dat de broers veranderd waren.
Verzoening en Gods Grotere Plan
Jozef kon zich niet langer inhouden en maakte zich bekend aan zijn broers. Hij huilde en zei: "Ik ben Jozef! Ik ben de broer die jullie verkocht hebben. Maar jullie hoeven niet bang te zijn. God heeft mij hierheen gestuurd om ervoor te zorgen dat jullie blijven leven."
Jozef legde uit dat God een plan had met de haat van zijn broers en dat hij, door Gods voorzienigheid, nu de belangrijkste raadgever van de Farao was. Verzoening heeft tijd nodig: eerst vergeving, dan acceptatie, en dan verzoening.
Na de dood van hun vader Jakob, waren de broers bang dat Jozef nog steeds boos op hen was. Ze stuurden een bericht om vergeving te vragen, maar gingen daarna zelf naar Jozef toe en boden aan zijn slaven te worden. Jozef stelde hen gerust en zei: "Jullie hebben mij heel slecht behandeld, maar God heeft het goedgemaakt."
Het verhaal van Jozef laat zien dat God zijn plan uitvoert, zelfs door menselijke fouten en zonden heen. God redt levens en zorgt voor zijn volk, zoals Hij de 70 zielen van het gezin van Jakob redde van de hongerdood, zodat zij konden uitgroeien tot een groot volk.
De grootste verlossing kwam door Jezus Christus, die uit het volk Israël geboren werd om "vele geredden in het leven te behouden". Net als bij Jozef, was deze verlossing door lijden.
Jozef als Beeld van Jezus
Er zijn veel parallellen tussen Jezus en Jozef. Beiden werden verhoogd om velen te redden. Jozef zorgde voor voedsel en leven tijdens de hongersnood, en Jezus voedt mensen die anders zouden omkomen.
Jezus, net als Jozef, ging een weg die steeds omlaag ging. Hij verliet zijn heerlijkheid bij de Vader om zijn broeders op aarde op te zoeken. Hij nam de gestalte van een slaaf aan en werd onschuldig gevangen, net als Jozef.
Jozefs houding in beproevingen is bewonderenswaardig, maar nog meer die van Jezus, die gewillig de weg van lijden ging, wetende wat er boven hem ging en waartoe.
De Rol van Geloof en Vergeving
Jozefs leven toont aan dat geloof in God houvast geeft, zelfs in moeilijke tijden. Zijn vermogen om anderen te zien en te helpen, zelfs in de gevangenis, is een voorbeeld van hoe Gods Geest ons hart kan verzachten.
Het verhaal benadrukt dat Gods reddingsplan veel groter is dan wij denken. Niet alleen Jozefs familie, maar heel Egypte en zelfs "alle landen" deelden in de zegen van Jozef. Dit geldt des te meer voor de redding die Jezus geeft, die zich uitstrekt over alle volken en alle tijden.
De Bijbelverhalen over Jozef en zijn broers zijn menselijk en herkenbaar. Ze tonen aan dat menselijke verhoudingen niet vastliggen en dat verandering en groei mogelijk zijn. De troost van dit verhaal is dat we kunnen veranderen en groeien in relatie tot elkaar, en dat de toekomst niet wordt gedicteerd door het verleden.
Hoewel menselijke fouten en zonden een rol spelen, is het God die de geschiedenis leidt. Hij gebruikt het kwade voor zijn eigen doeleinden, zonder het kwaad goed te praten. De broers blijven verantwoordelijk voor hun daden, maar God werkt door alles heen om zijn plan te volbrengen.
Het verhaal van Jozef leert ons dat lijden zinvol kan zijn als voorbereiding op de hemel. Het helpt ons af te sterven aan het aardse en dichter bij God te komen. De weg van lijden naar heerlijkheid is de weg van Christus en van Gods volk.
De Heilige Familie en Moderne Gezinnen
Het gezin van Jozef, Maria en Jezus wordt voorgesteld als een heilig gezin, dat ondanks de weerbarstige realiteit kracht en inspiratie biedt aan moderne gezinnen. Ondanks de uitdagingen van samengestelde gezinnen en relatieproblemen, kunnen geloof, hoop en liefde de onderlinge band bepalen.
Net als Jozef, die ontvankelijk was voor Gods Woord in dromen, en Maria, die wist wat God van haar vroeg, kunnen gezinnen Gods kracht vinden om het goede te stimuleren en te groeien in geloof en onderlinge liefde.
Het verhaal benadrukt dat God de richting bepaalt en gezinnen helpt om ondanks beperkingen te groeien. De genade van geloof, hoop en liefde stelt ons in staat om het goede uit moeilijke omstandigheden te halen.