Het Feest van Maria Lichtmis
Op de veertigste dag na Kerstmis vieren we het feest van de opdracht van het Kind Jezus in de tempel, beter bekend als Maria Lichtmis. Op deze dag gedenken we hoe Jozef en Maria het Kind Jezus de tempel binnenbrachten. Dit feest, ook wel 'Opdracht van de Heer in de Tempel' genoemd, is een moment om stil te staan bij belangrijke vragen, zoals de betekenis van ons eigen doopsel.
Maria Lichtmis is ook een dag die bijzondere aandacht vraagt voor het God gewijde leven. Zo werd er in de kathedraal een viering gehouden voor religieuzen en God gewijden, die de opdracht leven om het licht dat van God komt te ontvangen en door te geven. Deelnemers deelden getuigenissen over hun roeping en ervaringen met aanbidding. Dit feest is toegewijd aan hen en aan het leven dat volledig aan God is gewijd, door middel van de evangelische raden, die we, zij het in verschillende vormen, allemaal kunnen naleven.
Symboliek van Licht en Kaarsen
De naam Maria Lichtmis benadrukt de verbinding met licht. Kaarsen spelen een centrale rol in veel kerkelijke tradities en symboliseren het leven. Het licht aan de top van een kaars doorbreekt de duisternis en brengt warmte, terwijl de was zelf stil en bescheiden verteert, als een toonbeeld van bereidheid. Een kaars is bereid om te branden waar ze wordt geplaatst.
De symboliek van kaarsen begeleidt ons van de wieg tot het graf. Bij de doop wordt de doopkaars ontstoken aan de Paaskaars. Als kind ontvangen we het licht met de opdracht om zelf licht in de wereld te zijn. Kaarsen sieren de groene Adventskrans, de kerstboom, en worden gebruikt bij Maria Lichtmis, als Blasiuskaarsen en als de grote Paaskaars, het symbool van de verrezen Christus, het Licht-van-de-wereld. Zelfs op ons sterf- en uitvaartuur branden kaarsen, en de Paaskaars is dan aanwezig.
De dag van Maria Lichtmis, 2 februari, markeert het einde van de feestelijkheden rond Kerstmis. Oude tradities hielden in dat de versieringen werden opgeruimd en de restjes kaarsen werden gesmolten om nieuwe kaarsen te gieten, die vervolgens in de kerk werden gezegend. Deze gezegende kaarsen werden brandend naar buiten gedragen, wat de profetie van Simeon weerspiegelt: Jezus als 'een licht dat voor de volkeren straalt'. Het licht dat in de wereld is gekomen, dooft niet meer.
Het Bijbelse Verhaal van de Opdracht in de Tempel
Precies veertig dagen na de geboorte van Jezus, op 2 februari, vindt de Opdracht van Jezus in de Tempel plaats. Hoewel men zou verwachten dat heel Jeruzalem zou uitlopen voor het Kind dat het Licht van de Wereld werd genoemd, eiste het kerstkind geen eer voor zichzelf op. In het Evangelie wordt viermaal vermeld dat Jezus zich onderwerpt aan de 'Wet van God', waarmee Hij in de traditie van zijn volk staat.
Het verhaal van deze veertigste dag is verbonden met het oude Paasverhaal van Israël, waarin de eerstgeborenen van Israël werden gespaard, wat werd gezien als een pure genade van God. Na een korte plechtigheid in de tempel, naderen Simeon en Hanna het kind. Simeon, een oude en wijze man, neemt Jezus in zijn armen en zingt een loflied, waarbij hij het kind aanduidt als 'een licht dat voor de heidenen straalt'. Hanna, de profetes, spreekt eveneens over het kind tot degenen die de bevrijding van Jeruzalem verwachten.
Simeon, wiens naam 'God zal je altijd herinneren' betekent, en Hanna, die staat voor 'zij die luistert en ziet', vertegenwoordigen het oude Israël. Zij herkennen in Jezus de Messias en zien dat er een nieuwe dimensie wordt toegevoegd aan het verbond met God. Hoewel het ritueel van de tempelgang oorspronkelijk diende voor de reiniging van de moeder en het vrijkopen van de eerstgeborene, wordt het op deze dag een moment van ontmoeting met het heil dat voor alle volken is bereid.
Simeon profeteert tegen Maria: "Zie, dit kind is bestemd tot val of opstanding van velen in Israël, tot een teken dat weersproken wordt, opdat de gezindheid van vele harten openbaar moge worden; en uw eigen ziel zal door een zwaard worden doorboord." Dit wijst op de diepere betekenis van Jezus' komst, die niet alleen verlossing brengt, maar ook verdeeldheid zaait door zijn boodschap.
Maria Lichtmis en de Betekenis van Vrede
Het feest van Maria Lichtmis, of de Opdracht van de Heer in de Tempel, heeft een diepe connectie met het concept van vrede. Simeon vindt in de ontmoeting met Jezus een vrede waarin hij kan sterven. Jezus wordt hierbij niet alleen gezien als een licht voor de heidenen, maar ook als degene die ware vrede brengt. Deze vrede is meer dan de afwezigheid van oorlog; het is een vrede die voortkomt uit het besef van een hoger goed, een hoger ideaal en een hoger voorbeeld dat ons leert leven als beeld van God, naar het voorbeeld van Christus.
De naamswijziging van de werkorganisatie Pax Christi, waarbij 'Christi' wegvalt, roept vragen op over de betekenis van vrede in de hedendaagse context. De organisatie kiest voor waarden als solidariteit en menselijke waardigheid. Echter, het weglaten van 'Christus' uit de naam wordt gezien als meer dan een symbolische daad, en kan duiden op een zoektocht naar bredere acceptatie of een afwijzing van traditionele christelijke waarden.
De ware vrede, zoals gesymboliseerd op Maria Lichtmis, is niet slechts de afwezigheid van conflict, maar een innerlijke staat die voortkomt uit het leven naar Gods wil. Dit vereist dat christenen hun identiteit vasthouden en niet meelopen met de tijdgeest uit gemakzucht of angst om alleen te staan. Zoals Jezus het zout van de aarde was, zo moeten ook christenen de wereld behoeden voor bederf door onderscheidend te zijn en hun identiteit in God te verankeren.
Het voorbeeld van Jozef en Maria, die Jezus opvoedden om 'zout' te zijn en onderscheidend te durven zijn, is hierin cruciaal. Zij leefden zelf voor wat zij hun Zoon leerden, zodat Hij vrede kon brengen die verder reikt in de tijd. Door Christus' licht te dragen en zijn zout te zijn, kan de vrede van Christus groeien, zowel in het klein als in het groot.
Gebeden en Wensen voor Licht en Vrede
Op Maria Lichtmis worden specifieke gebeden uitgesproken om het licht van Christus te verspreiden en vrede te bevorderen. Er wordt gebeden dat het Licht van Christus mag stralen in de Kerk, de harten van alle christenen mag verlichten, en hen mag sterken in geloof, hoop en liefde, zodat zij zelf een licht voor de wereld worden.
Daarnaast wordt gebeden dat het Licht van Christus de hele wereld mag verlichten, zodat mensen werkers van vrede worden. Dit licht wordt specifiek gevraagd voor oorlogsgebieden, rampgebieden en alle omstandigheden waar het leven en de liefde verduisterd zijn. Voor de eigen parochie en gemeenschap wordt gebeden om leiding op de levensweg, zodat men Gods Koninkrijk kan zien.
Voor gezinnen en alleenstaanden, ouders, kinderen en kleinkinderen wordt gebeden om voorspraak van Maria en Jozef, Simeon en Hanna, zodat ook zij zich laten leiden door de Geest en hun leven zien in het Licht van Christus. De dromen die men koestert, hoe broos ook, kunnen het leven vormgeven en een doel geven, net zoals de droom van Simeon die gerealiseerd werd in de ontmoeting met het Kind.
De viering van Maria Lichtmis benadrukt dat het leven, ondanks zijn soms monotone aard, vorm krijgt door een droom of een doel. De oude Simeon, die terugblikt op zijn leven en tevreden is omdat hij de Messias heeft gezien, vertegenwoordigt een levensvervulling die verder gaat dan het einde van het aardse bestaan. Dit feest herinnert ons eraan dat er geen levenseinde is, maar een levensvervulling, en dat de voorouders gelukkig waren om dit Licht te vieren.