Dit artikel beschrijft de verdere geschiedenis van de Gereformeerde Kerk te Mijdrecht, met een focus op de ontwikkelingen na de beschrijvingen in eerdere delen.
De periode van Ds. J. Koning J.W.zn. (vanaf 1893)
Ruim een jaar na ds. H. de Koning deed ds. J. Koning J.W.zn. op 12 november 1893 zijn intrede in Mijdrecht. Een van de belangrijkste verschillen tussen ds. De Koning en ds. J. Koning J.W.zn. lag in hun visie op de predikantsopleiding. Ds. De Koning hechtte veel waarde aan het behoud van de Theologische School te Kampen, terwijl ds. Koning de voorkeur gaf aan het primaat van de Vrije Universiteit in Amsterdam. Ds. Koning was een groot bewonderaar van dr. A. Kuyper, die de Vrije Universiteit in 1880 mede had opgericht.
Spanningen rond de predikantsopleiding
Toen een commissie in opdracht van de generale synode een advies uitbracht over de toekomstige opleiding van predikanten, ontstonden er ook in de Mijdrechtse gemeente spanningen. De kerkenraad van Mijdrecht achtte zich 'niet bevoegd' om over de conceptregeling te oordelen, maar de mening dat Kampen hoe dan ook behouden moest blijven leefde sterk.
Hoogleraar in Kampen, dr. H. Bavinck, stelde een compromis voor: de Theologische School te Kampen als theologische faculteit van de Vrije Universiteit. De kerkenraad kon zich hierin vinden, maar de volgende synode achtte het voorstel van de commissie niet uitvoerbaar en besloot 'den bestaanden toestand te bestendigen en de Theologische School als inrichting der Kerken te handhaven en te bevestigen'. Dit besluit werd vermoedelijk onder invloed van ds. Prof. P. Het voorstel van dr. Bavinck werd door de synode echter niet aangenomen. Dit leidde tot onvrede bij een aantal Gereformeerde Kerken, die twee opleidingen als overbodig beschouwden.
Een volgend advies, van 25 predikanten (waaronder de Kamper hoogleraren H. Bavinck en P. Biesterveld), behelsde het verdwijnen van de zelfstandige theologische school in Kampen en de integratie ervan in de Vrije Universiteit. Dit leidde tot veel protest, met name op een bijeenkomst in Utrecht op 9 april 1902. De synode van augustus/september 1902 besloot, op advies van ds. B. van Schelven, om het aangenomen voorstel van Bavinck en Biesterveld c.s. niet uit te voeren uit vrees voor een kerkscheuring. In 1902 namen dr. H. Bavinck en ds. P. Biesterveld hun benoeming als hoogleraar aan de Vrije Universiteit aan en vertrokken vanuit Kampen naar Amsterdam.
De ambtsperiode van Ds. J. van Loo (1907-1924)
Nadat ds. J. Koning op 14 juli 1906 afscheid had genomen van Mijdrecht, werd ds. J. van Loo uit Winsum beroepen, opnieuw in combinatie met de kerk van Uithoorn. Op 3 november 1907 deed hij intrede en zou hij ongeveer 17 jaar aan de kerk van Mijdrecht verbonden blijven. Ook ds. H.
Tijdens de ambtsperiode van ds. Van Loo vonden diverse veranderingen plaats. De verhouding tot de plaatselijke hervormde gemeente verbeterde geleidelijk, hoewel er nog steeds grote principiële bezwaren bestonden. Een belangrijke ontwikkeling was de realisatie van een nieuw kerkgebouw in 1919.
De bouw van een nieuw kerkgebouw
Sinds juli 1887 werden de kerkdiensten gehouden in een verbouwde boerderij, maar dit gebouw begon mankementen te vertonen. Ds. Van Loo stelde in 1912 voor om het oude gebouw in te ruilen voor een nieuwe kerk. Een Commissie voor het Kerkbouwfonds werd opgericht en stelde in 1913 voor om met de bouw te beginnen. Er was echter weerstand vanuit de kerkgangers in De Buurt, die de staat van het gebouw niet als problematisch ervoeren. Na een rondgang om geld in te zamelen, werd in 1915 ongeveer fl. 6.000 opgehaald en een bouwplan gemaakt. De bouwkosten stegen echter aanzienlijk; van een oorspronkelijke schatting van fl. 13.000 naar fl. 17.000 in 1916.
Op 13 februari 1918 werd de toestand van het kerkgebouw als een "schande voor de gemeente" bestempeld, mede omdat ds. Van Loo anders een beroep naar elders zou kunnen aannemen. Op 31 mei werden de bouwplannen besproken en in juni stemde de gemeentevergadering voor, na het lezen van psalm 127. Uiteindelijk bedroegen de kosten fl. 25.000, 'met behoud van de toren'. Eind juli 1918 werd de laatste dienst in de oude kerk gehouden. De eerste steen voor de nieuwe kerk werd gelegd en de bouw vorderde voorspoedig. Op Tweede Paasdag 1919 (21 april) kon de nieuwe kerk in gebruik genomen worden.
Opvolgende predikanten en ontwikkelingen
Na ds. Van Loo dienden verschillende predikanten de Gereformeerde Kerk in Mijdrecht. Van 1926 tot 1930 was ds. A.K. Krabbe (1895-1979) verbonden aan de gemeente, gevolgd door ds. F. de Vries (1901-1978) van 1931 tot 1935. Van 1936 tot 1940 diende ds. J.C. Gilhuis (1908-1993) Mijdrecht. Daarna volgden ds. J.B. Vanhaelen (1899-1981) van 1947 tot 1965, ds. H. Kuiper (1932-2006) van 1966 tot 1971, en ds. J. van Wijngaarden (1912-1998) van 1972 tot 1977.
Vanaf 1979 tot 1994 was ds. Hoogstrate (*1947) predikant in Mijdrecht. Hij werd in 1995 opgevolgd door ds. C. Burger (*1949), die tot 2005 aan de kerk verbonden was.
Nieuwbouw van de kerk in de jaren '70
Jarenlang was de kerk in gebruik, maar uiteindelijk werd nieuwbouw noodzakelijk. Al in de ambtsperiode van ds. Kuiper, op 23 maart 1971, werd besloten tot nieuwbouw, wat op 7 september 1972 definitief werd vastgesteld. De aanbesteding wees een laagste inschrijving van fl. 531.000 uit, inclusief een nieuw orgel. Het enthousiasme van de gemeenteleden bleek uit de vele zelfwerkzaamheden tijdens de bouw. Het orgel werd op 2 mei 1974 in gebruik genomen. De Oud Papier Actie (OPA) had hiervoor fl. 50.000 opgebracht, terwijl OMA ('Ook Moeders Actief') zorgde voor de kerkklok.
Fusie tot Protestantse Gemeente (2006)
Per 1 januari 2006 gingen de Gereformeerde Kerk en de Hervormde Gemeente te Mijdrecht samen verder als Protestantse Gemeente.
De Gereformeerde Kerk te Mijdrecht: De Rank
In 1918 werd de Gereformeerde Kerk van Mijdrecht gebouwd. In november 1960 werd het 'Gebouw Kontakt' toegevoegd om te voorzien in vergaderruimte. Vanwege bouwvalligheid werd begin jaren '70 besloten tot nieuwbouw, die op 3 oktober 1973 in gebruik werd genomen. Het nieuwe gebouw kreeg later, in 2005, de naam Kerkelijk Centrum De Rank.
Ontwikkelingen binnen De Rank
Het nieuwe kerkgebouw omvatte een nieuw orgel en een kerkklok. Kindernevendiensten werden in 1974 gestart en de entree werd in 1981 aangepast, gefinancierd door de Oud Papier Actie (OPA). De kerk groeide en telde in 1984 bijna 1.300 leden. Soms waren er wekelijks doopdiensten en moesten er stoelen worden bijgezet.
In 1998 bestond de kerk 25 jaar. De renovatie van de kerkzaal in 1999 leidde tot een vernieuwd liturgisch centrum en een gerestaureerd orgel. Op 11 maart 2000 werd de vernieuwde kerkzaal feestelijk ingewijd met de onthulling van de glasapplicatie 'Wijnstok en de ranken'.
Samenwerking en naamgeving: Janskerk en De Rank
De samenwerking met de hervormde gemeente intensiveerde, wat leidde tot de landelijke fusie tot PKN in januari 2004. In 2005 werden de kerkgebouwen voorzien van namen: de hervormde kerk werd de Janskerk en de gereformeerde kerk werd Kerkelijk Centrum De Rank. De lokale fusie volgde op 29 december 2005.
De Janskerk werd in 2012 gerestaureerd en organiseerde de 'Songs of Praise', terwijl de maandelijkse jongerenontmoetingen (JO) in De Rank plaatsvonden. De pastorie naast De Rank werd verkocht.
Activiteiten en verbouwingen
De eerste 'Meet & Eat' bijeenkomst, gericht op thematische uitwisseling en maaltijd, vond plaats in mei 2016. Kunst en kerkdiensten werden geïntegreerd. Vanaf september 2018 werden liturgische vieringen afwisselend volgens de regels van de Janskerk en De Rank gehouden.
Vanwege het coronavirus werden de kerkdiensten vanaf 12 maart 2020 stilgelegd en konden later slechts aangepast worden hervat. De Janskerk werd omgebouwd tot tv-studio voor wekelijkse uitzendingen.
Het 'Open Huis De Rank' werd in de loop der tijd gerealiseerd, met diverse activiteiten zoals Vluchtelingenwerk, taalcursussen, koffieochtenden en het Dementie Trefpunt. Een veiling bracht ⬠37.000 op voor de financiering van verbouwingsplannen.
Historische achtergrond van de Janskerk
Al eeuwenlang staat er een kerkgebouw op de plaats van de huidige Janskerk. Vóór de Reformatie was er een Rooms-Katholieke kerk die sinds 1085 behoorde tot het Kapittel van Sint Jan in Utrecht. Na de Reformatie in 1568 kwam het kerkgebouw in handen van de reformatorische kerken.
De huidige kerk dateert van 1858 en verving een eerdere kerk uit 1918 (deze is gesloopt en vervangen door De Rank). De naam Janskerk, die in de loop der jaren in vergetelheid was geraakt, werd in juni 2004 hersteld.
De Janskerk door de eeuwen heen
De Janskerk zelf, daterend uit 1973, verving de kerk uit 1918 en heeft diverse renovaties ondergaan. De kerkzaal is opgedeeld in twee ruimtes en heeft een modern liturgisch centrum. Het orgel dateert uit 1973.
Mijdrecht behoorde tot 1795 tot de proosdij van Sint Jan te Utrecht. Rond 1090 vestigden zich boeren langs de Bozenhoven-dijk, wat leidde tot de groei van Mijdrecht. In de hoge middeleeuwen was Mijdrecht een dorp met het Huis te Mijdrecht. Rond 1800 telde Mijdrecht twee kerken, een molen en een scheepswerfje.
De Staten van Utrecht verboden de katholieke religie in 1580, waarna katholieken hun kerken verloren aan de protestanten. De Janskerk kwam in 1586 in protestantse handen.
De Katholieke Kerk in Mijdrecht en De Hoef
In 1782 werd een nieuwe Katholieke kerk gebouwd, die later in 1876 opnieuw werd vervangen.
In "Kromme Mijdrecht â De Hoef" was reeds vóór 1650 een (schuil)kerk gevestigd. Eind 1782 werd de kerk in de Schans in gebruik genomen. Toen in 1867 een nieuwe kerk in Uithoorn moest worden gebouwd, ontstonden er plannen in De Hoef voor een eigen kerkje. Na jaren van overleg met kerkelijke autoriteiten werd in 1916 kapelaan Balk benoemd tot bouwpastoor. In De Hoef werd ijverig gespaard voor een eigen kerk en pastorie.
Het plan voor de bouw van de kerk in De Hoef werd in 1915 begroot op 24.000 gulden, maar bij aanvang van de bouw in 1920 was dit gestegen naar 60.000 gulden. Het plan van architect Jac. Etmans werd uitgevoerd. De bouw startte op 1 juli 1920. Op 14 september 1920 werd de eerste steen gelegd, en op 31 maart 1921 werd de eerste Heilige Mis in de kerk gevierd. Op 10 april volgde de plechtige inzegening van kerk en kerkhof, en werd de parochie officieel opgericht.
Het orgel van de H. Antonius van Padua kerk
In 1949 kocht het kerkbestuur een orgel uit 1829, dat oorspronkelijk diende als frontorgel voor de oude kerk in Breukelen. Het orgel, geplaatst op een verhoging, werd in september 1990 gerestaureerd door Firma J.J. Elbertse. Na 14 maanden kon het orgel op 12 december 1991 weer bespeeld worden. Het orgel is het enige nog volledig originele 'Wander Beekes-orgel'.
Restauraties en renovaties
In de jaren '60 verdwenen diverse interieurstukken uit de kerk, zoals het hoofdaltaar, de preekstoel en de communiebank. In het voorjaar van 1978 vond een grootscheepse restauratie van kerk en pastorie plaats, uitgevoerd door vrijwilligers. In 2007 en 2021 is de kerk van binnen opnieuw geschilderd. De pastorie werd diverse keren verbouwd en in 2009 vond een renovatie en uitbreiding van het kerkhof plaats.
Samenwerkingsverbanden en parochiale veranderingen
Vanaf 1980 ontstond er een samenwerkingsverband met de kerk van Mijdrecht/Wilnis, onder leiding van pastoor Röling. Vanaf september 1990 werd deze samenwerking gestopt. In 2009 hield parochie H. Antonius van Padua op te bestaan en ging de Hoefse geloofsgemeenschap deel uitmaken van parochie St. Martinus.
Vieringen en jubilea
In 1946, 1961, 1971, 1981 en 1996 werden het 25-, 40-, 50-, 60- en 75-jarig bestaan van de kerk gevierd. In 2021 kon het eeuwfeest vanwege de coronapandemie slechts sober worden gevierd. Op 10 en 11 april 2021 waren pastoor den Hartog en hulpbisschop Mgr. Woorts hoofdcelebrant.
Publicaties over de Gereformeerde Kerk te Mijdrecht
In 1912 publiceerde ds. J.J. Westerbeek van Eerten de 'Gedachtenisrede Van Sittim tot Gilgal'. In 1987 stelde dr. J. Haitsma een historisch overzicht samen over '100 jaar Gereformeerde Kerk'. Het boekje 'Van Gereformeerde Kerk tot Open Huis De Rank' van Wim Schipper beschrijft de geschiedenis en functie van De Rank.
Uitzending "Petrus in het land"
Het tv-programma 'Petrus in het land' van KRO-NCRV wijdde een aflevering aan de Protestantse Gemeente Mijdrecht, met de Janskerk als decor. De uitzendingen vonden plaats op zaterdag 15 februari en zondag 16 februari. Dominee Erick Versloot, predikant van de Protestantse Gemeente Mijdrecht, deelde trots informatie over de opnames en de Janskerk.
In het programma deelden gemeenteleden persoonlijke verhalen en hun geloof. De Janskerk werd gepresenteerd als een historisch en cultureel erfgoed. Het programma bood een moment van reflectie en verbinding.
Hulp bij financiële problemen
De Protestantse Gemeente Mijdrecht biedt hulp aan mensen met financiële problemen. Men wordt aangemoedigd contact op te nemen met predikanten of de voorzitter van de diaconie.
Kerkdiensten
Speciale diensten worden aangekondigd, zoals de Vesper op zondag 29 maart 2026 in De Rank en de Vrijdagmiddagviering op 17 april 2026 in de Janskerk.
tags: #protestantse #kerk #mijdrecht