Het Pad naar het Predikantschap: Verhalen van Roeping en Dienstbaarheid

De Vroege Roeping en de Weg naar het Predikantschap

Hoewel de wens om dominee te worden al op zesjarige leeftijd ontstond, markeerde de dood van zijn opa in 1974 een keerpunt in het leven van ds. W. Pieters. Dit bracht hem tot een diep besef van zonde. Een preek van ds. W. Chr. Hovius, waarin de vraag werd gesteld of de gemeenschap van Ede wel een predikant voortbracht, raakte hem diep en leidde tot een hernieuwd luisteren naar het Woord. Hij realiseerde zich dat hij Christus nog niet kende, maar ds. Hovius verzekerde hem dat God, indien Hij riep, ook de kennis van Christus zou schenken. Na het behalen van zijn vwo-diploma begon Pieters aan zijn theologiestudie aan de Universiteit Utrecht. Hij kijkt met gemengde gevoelens terug op zijn studententijd, stellend dat de universiteit een theoloog vormt, maar het predikantschap in de praktijk geleerd moet worden.

Zijn eerste preek als kandidaat hield hij op 18 november 1979 in Driesum, over Mattheüs 3:10. De middagdienst werd gevuld met Zacharia 13:1, een bewuste keuze die hem werd gegeven. Het was een preek die de ene keer de wet predikte en de andere keer het Evangelie.

De Eerste Gemeenten en de Groei in Dienstbaarheid

Genemuiden werd in 1981 zijn eerste gemeente. Ondanks de liefde en de vele geleerde lessen, erkent ds. Pieters ook fouten te hebben gemaakt door zijn jeugdige onbezonnenheid. Hij moest leren luisteren, aanvoelen en meeleven. De realisatie dat de Heere hem niet nodig had, maar hem toch dienstbaar mocht laten zijn, was een belangrijke les. Achteraf zag hij in dat hij zich in Genemuiden te veel had gericht op oudere gemeenteleden, en minder op gezinnen en de 55-plussers.

In 2000 aanvaardde ds. Pieters een beroep naar Springford in Canada, een gemeente die deel uitmaakt van de Reformed Church of America (RCA). Deze gemeente kende een heel ander karakter dan die in Genemuiden of Garderen. Het was een migrantengemeente met diverse achtergronden, van confessioneel tot 'Gekrookte Riet'. Ondanks de verschillen, preekte hij altijd op dezelfde manier, gelovend in de autoriteit van het Woord. De opmerking dat hij de neiging had "ziekelijk dicht bij de tekst te blijven", beschouwde hij als een compliment.

Afhankelijkheid van het Woord en Persoonlijke Overwegingen

Ds. Pieters benadrukt dat preken een zeer afhankelijk werk is. Hij ziet zichzelf als iemand die doorgeeft, en ervaart vaak dat er antwoord komt wanneer hij niet weet hoe een preek te beginnen. Hij deelt de gedachte van ds. Joh. van der Poel dat er geen preek is waarmee men niet de hel heeft verdiend, vanwege de zonde die erin kan zitten, zoals de wens de beste dominee te zijn. Hoewel sommigen hem zelfverzekerd vinden overkomen, verdriet het hem als men denkt dat hij niet kan buigen. Hij benadrukt dat het Woord zeker is, maar hijzelf niet, en verwijst naar Elia als een voorbeeld van iemand die sterk was in de Heere.

Zijn preken schrijft hij nooit volledig uit, hoewel hij dat wel voornemens is. De voorbereiding bestaat uit mediteren en studeren. Uit zijn boekenkast haalt hij de prekenbundel "Eén Naam tot zaligheid", waarvoor hij een bijdrage leverde door een preek voor studentenvereniging Voetius te delen.

De Catechisant en de Belangrijkheid van Vroege Bekering

Vijftien jaar lang schrijft ds. Pieters maandelijks het blad De Catechisant vol, ondanks dat hij niet begrijpt waarom hij preken niet op papier krijgt. Hij benadrukt het belang van bekering in de jeugd, omdat de duivel dan actief is en jongeren gemakkelijk zondige gewoonten aanleren en verkeerde keuzes maken. Hijzelf was zeventien toen de Heere hem greep, en voelde zich toen al "oud in de zonde". Daarom roept hij jongeren op de Heere in hun jeugd te zoeken.

Voor elk van zijn vijf zonen heeft hij een ingebonden jaargang van De Catechisant klaarliggen, die ze kunnen lezen wanneer hij er niet meer is. Hoewel hij amper reacties krijgt op de inhoud van het blad, dat wereldwijd in 10.000 exemplaren wordt verspreid, weet hij dat het gelezen wordt. Zijn taak ziet hij niet in het oogsten, maar in het zaaien.

Nieuwe Predikanten en Historische Figuren

Ds. Marjan Riedijk wordt de nieuwe predikant van de Protestantse Gemeenten Noord-Beveland, waarmee ze verbonden wordt aan alle gemeenten op het eiland. Na haar start als invaller in Nieuwerkerk (Schouwen-Duiveland) en Zonnemaire, zal zij op 18 en 25 januari afscheid nemen van deze gemeenten.

Na bijna drie eeuwen zijn vrijwel alle preken van ds. Bernardus Smijtegelt nog verkrijgbaar en worden ze nog gelezen. Dr. Steef Post publiceerde recent een nieuw boek over de prediker uit Middelburg. Smijtegelt, die leefde van 1665 tot 1739, stond bekend om zijn honderden preken, die door een kerkgangster, Maria Boter, in steno werden opgeschreven. Dankzij haar werk is Smijtegelt geliefd geraakt in bevindelijk Nederland.

Smijtegelts Prediking en Zijn Plaats in de Geschiedenis

Smijtegelt stond postuum model voor diverse biografieën. Steef Post, manager bij Eleos, wijdde twee boeken aan hem, waarbij hij Smijtegelts plaats in de Nadere Reformatie en zijn theologische opvattingen, met name over het geloof, nader uitwerkte. Post benadrukt Smijtegelts nabijheid tot het gewone volk en zijn aandacht voor de onderkant van de samenleving. Hij had een hekel aan de "preekgalm" en preekte op een gewone manier. Zijn preken waren gericht op zwak- en kleingelovigen, en op mensen die twijfelden aan hun genade.

Smijtegelt gaf adviezen hoe om te gaan met gemeen-leden die hun moeilijkheden deelden. Hij benadrukte het belang van het niet verkleinen van iemands zorgen, en het tonen van medeleven en begrip. Hij adviseerde om te bidden voor een "tong der geleerden" om met de moede een woord ter rechter tijd te spreken, en om de moeilijkheden van de ander te onderscheiden en standvastig te behandelen. Hij moedigde aan om de ander moed te geven met wat God gedaan heeft in oude tijden en nog doet in de huidige tijd.

Post beschrijft Smijtegelt als niet gespeend van psychologische intuïtie, met aandacht voor emoties en begrip voor twijfelaars. Wel waarschuwde hij om twijfelende christenen niet te volgen op het verkeerde pad. Smijtegelt was niet sterk dogmatisch, maar had de gave om dogmatische punten op een bevindelijke manier in zijn preken te verwerken. Zijn populariteit verklaart zich deels doordat hij, in tegenstelling tot hooggeleerde tijdgenoten, voornamelijk werkte onder het eenvoudige volk en niet geleerd wilde overkomen.

Smijtegelt zag de toekomst voor Gods kinderen in Middelburg somber in en raakte in conflict met de plaatselijke overheid. Hij had geen hoop meer op bekering in de Republiek en verwachtte een tijd van verharding, waarin de vromen gehaat en bespot zouden worden.

De betrouwbaarheid van Maria Boters transcripties van Smijtegelts preken wordt hoog aangeslagen. Predikanten waren op de hoogte van het noteren, en Smijtegelt zelf gaf aan dat de weergave bijna woordelijk was. Naast Boter waren ook andere notulisten actief, zoals Jacoba Petronella Winckelman, Johannes Boudewijns en Ludovicus de Camps.

Er is onduidelijkheid geweest over een vermeend portret van Smijtegelt, dat later een afbeelding bleek te zijn van de Waalse dominee Josué Teissedre lAnge. Hoewel er geen nakomelingen van Smijtegelt bekend zijn, leeft zijn beeltenis voort in de harten van velen. Veel van wat aan hem herinnert, is verloren gegaan, maar zijn preken zijn nog steeds te koop en hebben ongetwijfeld voor velen tot een eeuwige zegen gesteld.

Ds. M. van Sligtenhorst: Van Rietdekker tot Predikant

Ds. M. van Sligtenhorst (41) uit Achterberg had een moeilijke jeugd. Opgegroeid in een gezin van negen kinderen, met een vader die rietdekker was, kende hij zowel thuis als op school lastige periodes. Na de scheiding van zijn ouders voor zijn tiende levensjaar, werd school een belangrijke, maar niet altijd veilige haven. Hij ontwikkelde een allergie voor 'refo-scholen' door een vernederende leerkracht, maar vond later zijn draai op het Udemans College in Hoevelaken.

Hij worstelde met hechtingsproblemen en zijn eigen "misvorming", en zat met de waaromvraag, niet in staat het kruis dat hem was opgelegd te dragen. De Heere heeft hem echter willen genezen en de last van het verleden van hem af willen nemen. De keuze om bij de kerk te blijven was niet zonder schaduwzijden; hij werd de "vrome jongen" genoemd, maar leerde later wat eigengerechtigheid is, wat hem zijn grond van zaligheid ontnam.

Overpeinzingen over Bekering en Vriendschap

Een Gekrookte Riet-dominee sprak in een preek over het beëindigen van contacten met niet-christelijke vrienden na bekering. Dit leidde tot nadenken over de Bijbelse boodschap, waarbij Jezus omging met zondaars, maar ook waarschuwde voor het ontvangen van hen die de leer niet brachten. De tekst benadrukt dat we in het midden van de wereld leven en elkaar nodig hebben. De dominee begrijpt dat wanneer iemands hart vol is van het werk van de Heere, de "leuterpraat" van iemand die daar niets van wil weten, minder interesseert.

De opmerking dat niet-christelijke vrienden geen belemmering vormen, wordt als hoogmoedig beschouwd. De tekst waarschuwt dat de wereld nog steeds kan trekken, en dat in dat geval zulke vrienden geen belemmering vormen, maar men zich er juist thuis voelt.

Antonie Jacobus Buys Ballot: Van Predikant tot Wetenschapper

Antonie Jacobus Buys Ballot werd in 1816 benoemd tot de negentiende predikant van de hervormde gemeente van Kloetinge. Zijn bevestiging vond plaats door de Middelburgse dominee A. van Deinze, met als leidende tekst Mattheüs 28:18b. Naast zijn salaris, kreeg hij de pastorie ter beschikking en werd er een tuingrond aangekocht, waar een theekoepel met rieten dak werd gebouwd, een ideale plek voor de predikant om zijn preken voor te bereiden.

Op 10 oktober 1817 werd zijn zoon, Christophorus Henricus Didericus, geboren. De vader verrichtte de doop, waarbij hij preekte over Psalm 48:10. De jonge Chris bleek al vroeg intelligent te zijn. Zijn leven lang bleef wetenschapper Buys Ballot een trouw kerkganger.

In 1820 verzocht dominee Buys Ballot om ontslag uit zijn betrekkingen. Op 24 september hield hij zijn afscheidsrede, over de brief van Paulus aan de Corinthiërs (2 Kor. 13:9b). Later ontwikkelde Christophorus Buys Ballot zich tot een vooraanstaand wetenschapper, stichter van het Koninklijk Nederlands Meteorologisch Instituut (KNMI) en bekend van de naar hem genoemde wet die de windrichtingen verklaart. Hij bezat drie buitenplaatsen op de Veluwe, waar hij zich met zijn wetenschap bezighield. Buys Ballot overleed in 1890 en wordt in Kloetinge herdacht met een straatnaam en een plaquette met zijn portret.

Ds. Mark Rietkerk: De Economoom die Predikant Werd

Ds. Mark Rietkerk is al 15 jaar predikant, maar volgde een omweg via een carrière als econoom voordat hij op 38-jarige leeftijd aan een theologiestudie begon. Hij voelde steeds meer om in de kerk aan de slag te gaan. Rietkerk vertelt over zijn switch, waarom hij geen "formele" predikant is, en over twee rouwdiensten die veel indruk op hem maakten.

tags: #rietdekker #wordt #dominee